Oud-president Iran Rafsanjani overleden

In zijn latere jaren stond Rafsanjani als pragmatische conservatief bekend. Hij werd 82 jaar.

Rafsanjani op archiefbeeld. Foto Ebrahim Noroozi / AP

Ali Akbar Hashemi Rafsanjani, president van Iran van 1989 tot en met 1997, is zondag op 82-jarige leeftijd overleden. Hij werd eerder op de dag met hartproblemen in het ziekenhuis opgenomen. Dat melden Iraanse staatsmedia. Volgens de staats-tv overleed Rafsanjani na “een leven lang vechten en aanhoudende pogingen om de doelen van de islam en de revolutie te bewerkstelligen”.

Rafsanjani was tot aan zijn dood voorzitter van de Raad voor Geschiktheid en Oordeel, een belangrijke adviesraad van de president. Die raad kan bemiddelen in geschillen tussen het parlement en de Raad der Hoeders, het hoogste grondwettelijke orgaan van Iran. Ook was Rafsanjani lid van de Raad van Experts, die gaat over de benoeming van de hoogste leider van Iran, op dit moment grootayatollah Ali Khamenei.

Hervormingsgezind

Rafsanjani stond bekend als conservatief, maar in zijn latere jaren ook als pragmatisch. In 1979 was Rafsanjani een van de belangrijkste figuren van de Islamitische Revolutie, die tot een streng religieus bewind in het land leidde. Bij de presidentsverkiezingen in 2013 was hij een van de belangrijkste ondersteuners van de huidige president Hassan Rouhani, die als hervormer gezien wordt. Dat Rafsanjani een normalisatie van relaties met de Verenigde Staten en het Westen voorstond, ging voor veel hardliners een stap te ver. Ook was hij voor meer politieke vrijheid en het vrijlaten van politieke gevangenen.

In 2009 sprak hij al voorzichtige steun uit voor de Groene Beweging, die meende dat de herverkiezing van toenmalige president Mahmoud Ahmadinejad met fraude tot stand was gekomen. Dat leidde tot spanning tussen Rafsanjani en ayatollah Khamenei. Vier jaar eerder werd Rafsanjani in de strijd om het presidentschap verslagen door Ahmadinejad. In 2013 wilde hij weer meedoen aan de verkiezingen, maar zijn kandidatuur werd niet goedgekeurd door de Raad der Hoeders.

Zijn dood wordt als mogelijke klap voor de gematigde politieke stroming in Iran gezien. In mei zijn er presidentsverkiezingen. Rouhani is nu zijn belangrijkste bondgenoot binnen het religieuze establishment kwijt.