Hoe vaak moet je je handdoek vervangen?

Vragen die leven

Foto iStock

Eenmaal per week schone handdoeken in de badkamer. Is dat vaak genoeg? Het is wel wat NRC-redacteuren thuis doen, bleek bij navraag. Behalve dan die ene collega die zegt: „Mijn ex-vriend wilde elke dag een schone.” En iets anders: moet je je echt nóóit afdrogen met de handdoek van een huisgenoot? Daarover komen snel allerlei verhalen los. De eigen handdoekkleur van die week wordt vergeten. Er hebben systemen bestaan met gekleurde knijpertjes op de handdoek op het doucherekje, maar dan bleek de handdoek aan het eigen knijpertje toch opeens onverklaarbaar nat. NRC-redacteuren kiezen dan snel voor de droogste handdoek in de badkamer. Het ziekteverzuim ter redactie is trouwens laag.

Wat zegt de hygiënewetenschap? Die houdt zich vooral bezig met besmettingen in ziekenhuizen, kinderdagverblijven en scholen. Papieren wegwerphanddoeken zijn er favoriet.

De speurtocht in de wetenschappelijke literatuur naar het meermaals afdrogen van het lichaam met één handdoek eindigde daardoor pas bij een artikel uit 1930.

Herbert Pease en Lester Himebaugh keken, met ouderwets bacteriekweekonderzoek, of mensen zichzelf en elkaar besmetten via handdoeken bij het handenwassen en bij het lijf afdrogen. Dat gebeurt in beide gevallen.

Ten slotte stellen de onderzoekers van bijna negentig jaar geleden de vraag die ons nu bezighoudt: zitten er in een badkamerhanddoek na zes dagen afdrogen meer bacteriën dan na eenmalig gebruik?

Vier mensen kregen ieder zes steriele handdoeken mee naar huis. De eerste handdoek gebruikten ze één dag. Daarna droogden ze zich met de tweede twee dagen achtereen af, met de derde drie en zo verder. Na één keer gebruik telden de onderzoekers 700 tot 38.000 bacteriekolonietjes op een uitgeknipt stukje handdoek. Na zes dagen waren het er 178.000 tot 800.000.

„Iemand die dezelfde handdoek meer dan eenmaal gebruikt voor handen, gezicht of lichaam zal (…) geherinfecteerd worden met de bacteriën die hij eerder op de handdoek achterliet”, schrijven Pease en Himebaugh. Ze vinden dat „potentieel bedreigend”. Dat komt doordat ze bij hun onderzoek ook naar besmetting met de ziekmakende tyfus- en difteriebacteriën keken. Die waren toen nog heel gewoon in een huishouden.

De wereld is sinds dat onderzoek veranderd. We leven hygiënischer. Er zijn antibiotica en vaccins gekomen. Vroeger gevreesde ziekteverwekkers zijn bijna nooit meer aanwezig in onze huishoudens.

En onze eigen huidbacteriën worden minder beschouwd als potentieel ziekmakende profiteurs. Ze houden ook ons afweersysteem attent. Ze verdringen arriverende echte ziekteverwekkers. Kortom: een herbesmetting van eigen handdoek met eigen huidbacteriën kan ons niet zoveel schelen. En huisgenoten huisvesten vrijwel dezelfde huidbacteriën. Handdoekje ruilen is ook niet erg ziekteverwekkend.

Dat wordt anders als gezinsleden last van terugkerende steenpuisten hebben. Of als de voetschimmel welig tiert. Of als er diarree heerst. Vervang dan de handdoeken na gebruik. Maar denk niet dat een simpele handdoekwissel afdoende is. Poets!

Klein puntje: de mode om uit milieu-overwegingen op 30 of 40 graden te wassen maakt weinig microbiologen blij.