Fontein met hertengewei voor Hindeloopen

Culturele Hoofdstad 2018

Alle elf Friese steden krijgen volgend jaar een fontein. Hindeloopen wees het ontwerp van een eerste kunstenaar af, maar met de fontein van Shen Yuan is het stadje blij. „Dit wordt de mooiste van alle elf steden.”

Bwoners van Hindeloopen bestuderen de kleine maquette van de fontein door de Chinese kunstenares Shen Yuan. Foto Jaap Schaaf / Hoge Noorden

Een kleine maquette met een piepklein goudkleurig boompje waarvoor twee hertengeweien liggen. Diverse Hylpers (inwoners van Hindeloopen, red.) verdringen zich er zaterdagmiddag in een zaaltje van De Foeke in hun stad voor. Voor het eerst is een afbeelding van de fontein te zien, die Hindeloopen (850 inwoners) volgend jaar krijgt in het kader van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa 2018. Het waterkunstwerk is van de Chinese in Parijs wonende kunstenares Shen Yuan, die bescheiden van een afstandje toekijkt.

Haar ontwerp bestaat in het echt uit een 3,5 meter hoge levensboom, met daar omheen een bassin. Een tweedelig gewei van 7,5 meter lang ligt aan weerszijden op de grond. In de boom, die wordt uitgevoerd in brons of koper met een goudkleurig laagje, zitten fantasievogels die af en toe water spuwen. Ook uit sommige blaadjes zal water stromen. In de aarde komen gaten van versterkt glas met daarin traditionele Hindelooper bloemmotieven. Die worden verlicht, wat een poëtische sfeer moet oproepen.

De Chinese kunstenares Shen Yuan bij de presentatie in Hindeloopen. Foto Jaap Schaaf / Hoge Noorden

Flora en Fauna heet het waterkunstwerk en de ongeveer 80 aanwezigen zijn vrijwel allemaal enthousiast. „Prachtig,” vindt Marijke Griek, „niet te pompeus, dit past bij Hindeloopen.”

Leeuwarden is volgend jaar Culturele Hoofdstad van Europa. 11 Fountains is een van de belangrijkste kunstprojecten. Elk van de elf Friese steden krijgt een fontein, die niet alleen het gevoel van mienskip (gemeenschapszin) moet benadrukken, maar ook kunstliefhebbers en toeristen moet trekken. Maar vooral moeten de stedelingen er tevreden mee zijn, vertelt artistiek leider Anna Tilroe de aanwezigen.

Scepsis

Er zijn internationaal gerenommeerde kunstenaars aangetrokken omdat zij een met een frisse blik naar Friesland kijken. Onder hen Jauma Plensa, die een mistfontein voor Leeuwarden ontwierp. De anderen die een stadsfontein gaan maken zijn: Stephan Balkenhol (Sneek), Shinji Ohmaki (IJlst), Lucy en Jorge Orta (Sloten), Mark Dion (Stavoren), Cornelia Parker (Workum), Johan Creten (Bolsward), Jennifer Allora en Guillermo Calzadilla (Harlingen), Jean-Michel Othoniel (Franeker) en Birthe Leemeijer (Dokkum).

In Hindeloopen was aanvankelijk scepsis over een waterkunstwerk, vertelt inwoonster Roelie de Vries van de plaatselijke fonteincommissie, die elke stad heeft. „Sommigen vroegen zich af wat we met een fontein moeten. ‘Geef het geld aan de Voedselbank.’ Maar dit geld is gereserveerd voor cultuur.”

Het eerste monumentale ontwerp van Cai Guong Qiang viel slecht in Hindeloopen. Hij bedacht een grote fontein bij het vervallen badpaviljoen in het IJsselmeer. Te groot voor zo’n kleine stad, oordeelden de Hylpers. Qiang trok zich terug. Tilroe ging op zoek naar een ander. „Inwoners van de steden moeten blij zijn met een kunstwerk”, vertelde ze zaterdag op de bijeenkomst. De doorslag gaf de brug van Delftsblauwe tegeltjes die Chen voor Parijs maakte, aldus Tilroe. „Ze werkt ambachtelijk en ongelooflijk precies. Dit is iemand die Hindeloopen begrijpt.”

Chen bezocht de stad deze zomer. Roelie de Vries gaf haar een boekje over het ontstaan en de geschiedenis van het stadje aan de voormalige Zuiderzee. „Vroeger stond er een groot bos bij Hindeloopen. De hinde en het hert zitten nog in het stadswapen.” Het inspireerde Chen bij het ontwerp van haar fontein

Klimmen

Bertus Staalmann complimenteert de kunstenares vanuit de zaal. „Dit wordt de mooiste fontein van alle elf steden”, zegt hij. De zaal applaudisseert instemmend. „Over die andere ontwerpen moet je veel meer nadenken.” Maar een ander mist de „rijke cultuur” van Hindeloopen in het ontwerp. „Het oogt wat armoedig.”

Het is een van de weinige kritische noten. Wel zijn er nog praktische vragen. „Blijft het water ook ’s nachts stromen?” Nee. „Krijgt het kunstwerk verlichting?” Ja. Kunnen kinderen op de houten geweien klimmen en het bassin in? Ja.

De locatie was nog een punt. Hindeloopen is klein. Waar moest de fontein komen? Gekozen is voor een glooiend grasveldje bij de Grote Kerk.

Piet Boschma verklapt na afloop desgevraagd dat hij „met lood in de schoenen” naar de bijeenkomst ging. „Ik zit in de antiek en was bang voor een of ander modern ding. Maar ik ga vederlicht weg. Dit is een mooi ontwerp.”