De man die het schaatstoernooi redde dat op sterven na dood leek

EK schaatsen De eerste gecombineerde EK allround en sprint werden een succes. Mede dankzij Jan Dijkema, de nieuwe ISU-voorzitter.

ISU-voorzitter Jan Dijkema na afloop van het toernooi, tijdens de huldiging van de kampioenen. Foto Vincent Jannink/ANP

Tot het laatste moment, na drie lange dagen topschaatsen, bleef de grootste winnaar van de eerste gecombineerde EK allround en sprint in de coulissen. Een uitzinnig Thialf eerde nog één keer de beste allrounders Sven Kramer (negende EK-titel) en Ireen Wüst (vijfde titel) plus de eerste Europese sprintkampioenen Kai Verbij en de Tsjechische Karolina Erbanova. Rondje arrenslee als in de glorietijd. En Jan Dijkema zag vanuit de koninklijke loge hoog in de tweede ring van de eretribune dat het goed was. „De nieuwe opzet van het EK heeft zich bewezen.”

In juni werd de 72-jarige bestuurder uit Tubbergen na een felle strijd gekozen tot voorzitter van de internationale schaatsunie ISU, als derde Nederlander na Pim Mulier (1892) en Gerrit van Laer (1937). Een paar maanden eerder al, bij het vorige EK allround in Minsk, toverde Dijkema plotseling een nieuwe opzet uit de hoge hoed voor een titeltoernooi dat op sterven na dood leek. Weg met de ‘saaie’ tien kilometer, het einde van de klassieke vierkamp? Nee, sprak Dijkema. In oneven jaren een ‘gewoon’ EK allround, gecombineerd met een nieuw EK sprint. En in de even jaren een EK afstanden. Goed voor de ontwikkeling van het internationale schaatsen? „Een geslaagde vernieuwing”, zei kampioen Kramer.

Flamboyante voorganger

Schaatsers en coaches genoten volop van de sfeer – het schietincident van zaterdagavond met sponsor Bert Jonker veranderde daar niet veel aan. Het publiek bleef enthousiast, zaterdag zelfs acht afstanden lang, van elf uur ’s ochtends tot half zeven ’s avonds. „Jan Dijkema heeft het EK gered”, zegt sportmarketeer Ron Mulder, namens het Zwitserse bureau Infront baas over reclameborden en hospitality bij het titeltoernooi. „Jan heeft een heel grote rol gespeeld in het veranderen van de opzet”, stelt Jildou Gemser, lid van de commissie Ontwikkeling van de ISU. „Dit is een goed voorbeeld van de manier waarop hij als nieuwe voorzitter te werk gaat. Hij heeft in een korte periode al zoveel gerealiseerd.”

Daadkracht en rasbestuurder Dijkema; naar buiten toe leek het jarenlang geen voor de hand liggende combinatie. Als vicevoorzitter van de ISU vertoefde de voormalig PvdA-gedeputeerde in Overijssel meestal in de schaduw van zijn flamboyante president, de Italiaanse oud-schaatser Ottavio Cinquanta. „Jan werd geremd door Cinquanta”, zegt Mulder, die Dijkema al kent sinds diens aantreden als ISU-bestuurslid begin jaren negentig. Kritiek uit de grote schaatsnatie Nederland dat Dijkema zo weinig bereikte voor het schaatsen? „Hij was achter de schermen wel bezig maar kreeg het moeilijk voor elkaar.”

Volgens Jildou Gemser – nicht van oud-coach Henk Gemser, zelf ooit coach in onder meer Zwitserland en Zweden en sinds 2010 in dienst van de ISU – is veel verbeterd sinds Dijkema in juni de macht overnam van Cinquanta. „De cultuur binnen de ISU is veranderd. Mensen lopen harder. Dit bestuur wil een brug slaan met de werkvloer, met de schaatsers en de coaches.” Dijkema een wat afstandelijke bestuurder? „Nee, hij is juist een verbinder, een warme man, loyaal aan de mensen met wie hij werkt. Als vicepresident nam hij ook verantwoordelijkheid voor dingen die hij zelf liever anders had gedaan. Als voorzitter kan hij nu aan de slag met de dingen die hij echt graag wil.”

Het lijkt me geen toeval dat Nederland dit EK heeft gekregen.

Luisteren naar sporters

Boegbeeld Kramer bevestigt de waardering op de ijsvloer voor Dijkema. „Als voorzitter heeft hij meer grip op zaken dan in het verleden. Ik denk dat het goed is voor het schaatsen.” Als een van de laatste sportbonden stelt de ISU een atletencommissie in, waarvoor Margot Boer namens Nederland kandidaat is. Kijk hoe de ISU reageert als Ireen Wüst stelt dat het vrouwentoernooi in een te korte tijdspanne van twintig uur moest worden voltooid. „Ik praat niet met sporters”, reageerde Cinquanta in 2013 op kritiek van Wüst. „Natuurlijk luisteren wij naar sporters”, zegt Dijkema. „Wüst heeft ook wel een punt”, vult Gemser aan.

Als voormalig lid van de technische commissie was de Friezin medeverantwoordelijk voor de nieuwe opzet van de EK. Waarom het toernooi niet schrappen van een toch al overvolle kalender? „Het hart van het langebaanschaatsen ligt in Europa. Er zijn in Thialf zestien landen actief, tachtig sporters. Voor de kleinere schaatslanden is dit EK heel belangrijk. Ook schaatsers die zich niet plaatsen voor de WK hebben nu een podium, heel belangrijk voor funding vanuit hun nationale olympisch comité. En een land als Tsjechië heeft met Erbanova als sprintkampioene een voorbeeld voor de jeugd.”

Al was alles anders geweest als de EK zoals gepland waren gehouden op de onoverdekte baan van het Poolse Zakopane, waar het dit weekeinde min 20 was. Toen de Polen het toernooi in oktober teruggaven, was de door financiële problemen geplaagde Nederlandse bond er als de kippen bij om het verbouwde Thialf kandidaat te stellen. Korte lijnen met ISU-voorzitter Dijkema? „Jan is natuurlijk Nederlander” knipoogt Mulder, die de opbrengst van een toptoernooi al eens becijferde op twee miljoen euro. „Het lijkt me geen toeval dat Nederland dit EK heeft gekregen.”

Dijkema bevestigt zijn invloed zelf niet, zoals hij elke waardering voor zijn persoon direct doorschuift naar de organisatie. „Het is teamwork.” In zijn loge kijkt hij alweer vooruit. Is het succes van een gecombineerd EK allround en sprint een argument ook het WK zo te gaan doen? „Absoluut.”