Rijkswaterstaat weet niet waarom sluis zo laat sloot

Optreden na aanvaring

Als de sluis bij Heumen eerder zou zijn gesloten, was een stuk minder water weggelopen uit het Maas-Waalkanaal.

Toen Hans van Oostveen twaalf jaar geleden nog hoofd technische dienst was bij de dienstkring Nijmegen-Maas van Rijkswaterstaat, kon hij bij calamiteiten zo iemand oproepen. De dienstdoende kantonmedewerker kon dan „binnen een half uur” iemand aan de kade krijgen bij – bijvoorbeeld – de sluis in het Gelderse Heumen.

Dus was Van Oostveen een beetje verbaasd toen hij vrijdagochtend las dat het zeven uur had geduurd tot de sluis bij Heumen gesloten was, nadat op de Maas bij het Brabantse Grave een boot in dichte mist tegen de stuw was aangevaren. Was die sluis eerder gesloten, dan was er een stuk minder water uit het Maas-Waalkanaal weggelopen dan nu. Rijkswaterstaat pompt sinds 2 januari om het waterpeil weer omhoog te brengen.

Vrijdag bleek dat Rijkswaterstaat niet weet waarom de sluis zo laat is gesloten. De rijksdienst zoekt op dit moment uit hoe laat de opdracht tot sluiting is gegeven en waarom het proces zo langzaam is verlopen.

Wel wist Rijkswaterstaat meteen te melden dat een onderaannemer verantwoordelijk is voor het bedienen van de sluis. Dat klinkt niet onmiddellijk vreemd. Als er één overheidsdienst is die veel met aanbestedingen werkt, dan is het Rijkswaterstaat, door grote infrastructuurprojecten in het hele land.

Maar de bediening van sluizen uitbesteden aan commerciële partijen? Volgens een woordvoerder van Rijkswaterstaat is dat niet het geval en is er sprake van een misverstand. Ze benadrukt dat het personeel dat sluizen bedient altijd in dienst is bij de overheidsinstelling, bij de afdeling Verkeer- en Watermanagement.

In Heumen lijkt iets anders te zijn gebeurd. De sluis daar wordt maar zelden gesloten – alleen voor onderhoud, bij ijsgang op de Maas en bij calamiteiten, zoals op 29 december. Het afsluiten van deze sluis maakt geen deel uit van de reguliere sluisbediening van Rijkswaterstaat en heeft volgens voormalig hoofd technische dienst Van Oostveen veel voeten in de aarde. „De ebdeuren, die dichtgaan als het water heel laag staat, moeten handmatig worden gesloten. Daar heb je een lier voor nodig, of mogelijk een sleepboot.”

Volgens hem wordt dat tegenwoordig gedaan door een onderhoudsaannemer of een in te huren sleepboot – soms van elders. Vroeger had de dienstkring daar eigen mensen voor. Uitbesteding daarvan zou passen bij de wens van overheidsbedrijven om steeds efficiënter te werken.

Daarmee lijkt Rijkswaterstaat de controle voor een deel uit handen te hebben gegeven, wat bij een incident als op de Maas nadelig kan uitpakken. Rijkswaterstaat laat in een reactie weten dat de sluis in Heumen enige externe hulp vereist, maar wil verder niks kwijt over de situatie.