Het thema van NRC’s fotowedstrijd is deze maand Familie

Dutch Matroesjka’s uit Middelburg: (v.l.n.r.) Linde (0), Judith (23), Lia (45), Hannie (69) en Marie (96). Foto Marieke van der Velden

Het thema van de NRC Fotowedstrijd van deze maand is ‘Familie’. Fotograaf Marieke van der Velden zag ooit familiefoto’s uit de jaren 20 van de vorige eeuw van de Duitse portretfotograaf August Sander en dacht: dat wil ik ook. Het idee voor de serie Dutch Matroesjka’s was geboren. Het werden negen portretten van vijf generaties vrouwen uit één familie, van baby tot betovergrootmoeder.

“Ik wilde de vrouwen neerzetten als stoer en krachtig in wind en regen”, vertelt Van der Velden. “Nederlandse vrouwen kunnen wel tegen een stootje, dacht ik. Die gaan gewoon met een rokje bij min 5 op de fiets, hoge hakken in de tas. Winderige foto’s met paraplu’s had ik in mijn hoofd.”

Hele onderneming

De eerste foto maakte ze in Colijnsplaat, vlak bij de zee. “Ik had daar al een mooie plek uitgezocht. Het waaide die dag behoorlijk, dus ik zag het helemaal zitten.” Maar al direct bij binnenkomst zag ze: dit gaat niet lukken. “De oudste van de familie was 102. Om die van de stoel naar de bank te krijgen was al een hele onderneming, laat staan naar buiten. Ik liet nog heel even het woord ‘zee’ vallen, maar ze keken me allemaal aan met een blik van: ja mooi, maar niet met ons.”

Van der Velden besloot om alle foto’s voor de serie gewoon lekker binnen te gaan maken en koos overal voor een uniforme opstelling: de jongste links, de oudste rechts. “En de baby mocht zelf bepalen waar die ging zitten, als die maar niet huilde.”

Thee en koekjes

Voor Dutch Matroesjka’s doorkruiste ze heel Nederland en overal waar ze kwam, werd ze met open armen en vooral veel koffie, thee en koekjes ontvangen. “Ja, ook in een gesloten gemeenschap als Staphorst. Het was heel gezellig. Maar ik kwam dan ook geen kritische vragen stellen, ik kwam alleen maar iets leuks doen.”

Compositie

Haar favoriet is de foto van de vrouwen uit Middelburg. “Ze zitten mooi trots. Maar ik kijk natuurlijk ook naar de compositie. Op die foto zie je het leven omhoog gaan en langzaamaan, naar de oudste toe, steeds weer kleiner worden. Dat is niet negatief bedoeld, dat is zoals het leven is.”

Foto’s bekijken of zelf inzenden kan via foto.nrc.nl. Het thema van de maand januari is Familie.

    • Jos Jägers