Dolle Ferdi kwam vaak wat slingerend de berg af

Foto MARTIN RUETSCHI/ AP

Tot zijn dood, vorige week donderdag op 97-jarige leeftijd, was Ferdi Kübler jarenlang de oudste nog levende winnaar van de Tour de France. Hij won in 1950 als eerste Zwitser, een jaar voordat ‘Mooie’ Hugo Koblet de tweede én de laatste was.

Kübler, die in 1947 in de eerste etappe (Parijs-Lille) van zijn eerste Tour de gele trui veroverde, had verschillende bijnamen, waaronder de Arend van Adliswil, vanwege zijn grote kromme neus en uitstekende klimmerskwaliteiten. De wielerwereld noemde hem ook Dolle Ferdi. Niet alleen omdat Kübler zichzelf in de koers met luide stem placht aan te moedigen, óók omdat hij in de afdalingen vaak wat slingerend enorme risico’s nam.

In de Tour van 1950, waarin campionissimo Fausto Coppi ontbrak, was de Italiaan Gino Bartali favoriet. Maar in de Pyreneeën verlieten de Italianen de Tour na bedreigingen door Franse supporters en kon de altijd nerveuze Kübler de eindzege pakken, vóór grootheden als de Belg Stan Ockers en de Fransman Louison Bobet, Tourwinnaar in 1953, ’54 en ’55.

De voormalige bakkersknecht was erg geliefd in eigen land. Dat bleek in 1985 nog eens. Toen hij zijn beroemde haviksneus brak, meldden alle Zwitserse kranten dat. Twee jaar eerder bleek uit een enquête dat hij de populairste Zwitserse sportman van de laatste halve eeuw was.

De legende Kübler, die er een spartaanse levenswijze op nahield, werd wereldkampioen in 1951, in Varese. In datzelfde jaar won hij zowel Luik-Bastenaken-Luik als de Waalse Pijl. In 1953 zegevierde hij in de deels achter motoren gereden monsterklassieker Bordeaux-Parijs, na 572 kilometer met vijf seconden voorsprong op de Nederlander Wim van Est. Kübler, die volgens insiders geregeld combines sloot, had volgens Van Est vals gespeeld. Van Est is dat nooit vergeten, zei hij in 1986 in NRC Handelsblad. De Zwitser, gestopt als renner in 1957, was volgens de Brabander uitstekend voorbereid en wilde per se winnen. „Hij was met mij vooruit, en toen bood hij me tienduizend Zwitserse franken als ik hem liet winnen. Dat was veel geld. Tout de suite après la course, zei hij, maar Ferdi was weg après la course en het geld heb ik nooit meer gezien.”

De Fransman Roger Walkowiak is nu de oudste nog levende winnaar van de Tour, die van 1956. Hij is 89, en wordt op de voet gevolgd door de 88-jarige Federico Bahamontes, in 1959 de eerste Spaanse winnaar.