Zakkenrollen? Als Jaime in de buurt is heb je mooi pech

Talk of the Town Minstens één keer per week reist Jaime van Gastel er speciaal voor naar Amsterdam: zakkenrollers spotten en aangeven. Al 400 keer had hij gelijk.

Zakkenrollerjager Jaime van Gastel: „Bijna alle zakkenrollers en winkeldieven hebben rotkoppen.” Foto Bram Budel

Ja, Jaime van Gastel (44) wil best even voordoen hoe je iemands zakken rolt. Onopvallend schuifelt hij achter een vrouw langs in een schoenenzaak in de Amsterdamse Kalverstraat. Hij ritst het voorvakje van haar rugtas open – zij heeft niks in de gaten – en draait zich vervolgens triomfantelijk om. Hij wil maar zeggen: zo simpel is het voor zakkenrollers in knetterdruk en toeristisch Amsterdam.

Zelf is deze veertiger geen zakkenroller. Sterker: hij spoort ze juist op. Wekelijks trekt Van Gastel erop uit om zakkenrollers te vinden. Als hij er eentje spot, pakt hij zijn handycam en begint hij met filmen – inclusief live commentaar. De filmpjes zet hij sinds vorige week op zijn YouTube-kanaal: „Ik richt me op de jonge doelgroep, zij vinden die sensatie prachtig.”

En daar is animo voor op internet. In minder dan een week tijd werd Van Gastel een kijkcijfer-kanon op YouTube. Zijn filmpjes – vier tot nu toe – werden honderdduizenden keren bekeken. Een interview met Van Gastel op Dumpert had bijna 1,2 miljoen views en ook schoof hij aan bij Jinek. Van Gastel: „Het is een gekkenhuis, echt bizar, iedereen wil me interviewen.”

Die populariteit blijkt als Van Gastel tijdens „een rondje” in het centrum showt hoe hij te werk gaat; hij komt er nauwelijks aan toe. Om de paar honderd meter wordt hij aangesproken door jongeren. Elke keer weer even handje schudden. „Meneer meneer, u ben toch van YouTube?” En: „Mag ik een selfie met u maken?” Van Gastel, breed grijnzend: „Natuurlijk, mattieeeeeeeeeeeeeeeeeeee. Wel blijven liken hèh? En delen!

Zijn zesde zintuig voor zakkenrollers ontwikkelde Van Gastel bijna twintig jaar terug. Hij werkte in een schoenenzaak in de Kalverstraat waar hij regelmatig huilende dames aan de kassa kreeg. Die waren bestolen door zakkenrollers. Vanaf dat moment hield hij zijn ogen beter open.

Wat hem opviel? „Bijna alle zakkenrollers en winkeldieven hebben rotkoppen.” En: dit type dief zoekt altijd de drukte op. Ze halen kledingstukken uit de rekken om zo hun handelingen af te schermen. De dieven zijn alleen gefocust op de tassen en zakken van de ander, zegt Van Gastel: „De één botst tegen je op, de ander zit in je zakken.” Aziaten – veel geld op zak – en oudere mensen – minder oplettend – zijn favoriete doelwitten. De zakkenrollerjager en YouTube-hit zorgde ervoor, zegt hij, dat minstens 400 dieven in de boeien werden geslagen.

De politie erkent dat. Een lid van het Amsterdamse zakkenrollersteam: „Hij pikt ze zo uit de hele mensenmeute, dat is heel knap.” Een woordvoerder van de politie: „Wij zijn blij met Jaime, hij levert deze dieven aan op een presenteerblaadje. Ons hoor je niet klagen.” Wat ze ervan vinden dat hij de zakkenrollers vol in het gezicht filmt – het zijn verdachten en geen veroordeelden – en vervolgens op internet zet? De woordvoerder: „Daar hebben we geen mening over.”

Nico van Eijk, hoogleraar informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam, heeft die wel. „Het mag gewoon niet”, zegt hij. Volgens de hoogleraar kan Van Gastel door de Autoriteit Persoonsgegevens op de vingers worden getikt en kan een straf van de rechter lager uitvallen, omdat de verdachte door het filmpje al genoeg is gestraft. De politie en justitie, zegt Van Eijk, zetten ook wel eens beelden van verdachten op internet, maar doen dat enkel als laatste middel om een misdrijf op te lossen. Kortom: het heeft een meer gerechtvaardigd belang; bij een delict als zakkenrollerij geldt dat niet. „Dit is gewoon sensatiezucht.”

Van Gastel begrijpt die kritiek wel en heeft besloten de verdachten iets minder herkenbaar in beeld te brengen. Onherkenbaar? „Nee, deze mensen stelen – dat mag ook niet.”