Sterkste loonstijging in zeven jaar, bij historisch lage inflatie

Koopkracht

De koopkracht ontwikkelde zich in 2016 gunstig: lonen stegen sterk, terwijl prijzen bijna gelijk bleven. Zet die trend zich in 2017 voort?

Docent meest in de plus

De lonen stegen en de prijzen nauwelijks: 2016 was een gunstig jaar voor de koopkracht van de gemiddelde werknemer.

In 2016 stegen de cao-lonen met 1,9 procent, dat is de hoogste stijging sinds 2009. De inflatie was daarentegen met 0,3 procent historisch laag. Het is de laagste prijsstijging van goederen en diensten voor consumenten na 1987, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Opvallend is dat consumentenproducten zelfs 0,2 procent goedkoper werden vorig jaar. Diensten werden daarentegen 0,9 procent duurder. Vooral elektriciteit daalde in prijs. Daarnaast stegen de huren minder dan in 2015, werden vliegtickets en vakanties naar het buitenland goedkoper en de diensten van banken. De prijzen van brandstof daalden ook, maar minder hard dan in 2015.

Zo’n groot verschil tussen de stijging in lonen en prijzen is uitzonderlijk volgens het CBS: „In de afgelopen 30 jaar lag de cao-loonstijging alleen in 1987 en 2009 zo ver boven de inflatie als in 2016”.

Er zijn grote verschillen in loonstijging tussen sectoren. Lonen bij de overheid zijn, na jaren op de nullijn te hebben gezeten, bezig aan een inhaalslag, aldus Floris Jansen van het CBS. Bij de overheid namen de lonen met 3,4 procent toe, bij bedrijven was dat 1,7 procent. Daarentegen stegen de lonen bij de overheid in 2013 en 2014 nauwelijks, terwijl de lonen bij bedrijven toen een hogere stijging lieten zien.

Het hardst stegen de lonen in het onderwijs (3,9 procent). Dat kwam door de loonsverhogingen in vier grote onderwijs-cao’s, die voor het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en voor mbo en hbo.

Verder valt op dat werknemers in de bouw er vorig jaar veel op vooruit gingen. De financiële dienstverlening had de kleinste stijging van alle sectoren.

Dit jaar stijgt de koopkracht opnieuw, zo verwachten salarisverwerker ADP en het ministerie van Sociale Zaken, maar veel minder dan in 2016.

De inflatie stijgt sinds kort ook weer. In december bedroeg die 1 procent, een forse toename ten opzichte van de maand ervoor. Vooral benzine en diesel worden duurder, als gevolg van de stijging van de olieprijs. Omdat veel energieprijzen (elektriciteit en gas) doorgaans een half jaar na een stijging van de olieprijs reageren, zou het goed kunnen dat de inflatie de komende tijd blijft stijgen.