Meteorologen zeggen: negen Elfstedentochten in de 21ste eeuw

It giet oan Meteorologen zijn het erover eens: er komt deze eeuw een Elfstedentocht. En als het dan eindelijk zover is, zijn de Friezen er klaar voor. “We gaan uit van 2 miljoen bezoekers. Meer kunnen er niet in.”

Wedstrijdschaatsers vlak voor de start van hun Elfstedentocht, op 4 januari 1997. Leo Vogelzang

Komt er ooit nog een Elfstedentocht? Standaard antwoord is: “De eerstvolgende komt elk jaar weer een jaar dichterbij.” Deze gevleugelde uitdrukking staat op de site van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden. Voorzitter Wiebe Wieling haalt hem ook wel aan. Want de zestiende Elfstedentocht kan georganiseerd worden. En verreden. Wieling: “Het hoeft niet zo ingewikkeld te zijn.”

De vereniging actualiseerde en professionaliseerde de afgelopen jaren zijn draaiboeken. Ook die van de gemeente Leeuwarden, de politie en vervoerbedrijven liggen klaar. Laat het ijs maar groeien.

‘Negen Tochten in de 21ste eeuw’

Klimaatverandering of niet: vijf jaar geleden, in 2012, was het bijna zover. Na een week strenge vorst lag er in Friesland, op de zuidwesthoek na, een voldoende dikke ijsvloer. Wieling: “Bij Dokkum lag toen binnen tien dagen 25 centimeter ijs. Het kan dus heel snel gaan.” Wat nodig is: ’s nachts flinke vorst en overdag lichte. En dat kan. Wieling: “Weermensen gaan er vanuit dat winters deze eeuw kort en heftig zullen zijn. Door de geschiedenis heen zie je golfbewegingen van strenge winters. Die patronen zullen zich ook in deze eeuw voordoen. Meteorologen voorspellen voor de 21ste eeuw acht à negen Elfstedentochten, tegen vijftien in de 20ste eeuw.”

Zwartrijders direct zichtbaar

Veiligheid, beheersbaarheid en een optimale doorstroming staan voorop. Een groot verschil met de laatste Elfstedentocht van 1997 is het aantal deelnemers. Aan een nieuwe Tocht der Tochten mogen alle 30.000 verenigingsleden meedoen. In de praktijk betekent dit 24.000 daadwerkelijke deelnemers. Dit grote aantal (aan de editie van 1997 deden 16.000 toerrijders mee) hoeft geen probleem te zijn, verwacht Wieling. Nieuw zal zijn dat elke rijder zich moet legitimeren. Hij krijgt een polsbandje, een startkaart en een hesje. Een valhelm is verplicht. De hesjes zijn in twee verschillende kleuren. Om de stroom rijders beter te kunnen spreiden worden ze bij het eerste knelpunt Sneek gescheiden. Schaatsers met de ene kleur koersen door de stad; de andere groep gaat om de stad heen. Door de hesjes zijn zwartrijders direct herkenbaar. “Ze worden overal als zodanig herkend en hebben daardoor geen plezierige tocht,” voorspelt de Elfstedenvoorzitter.

Elke Elfstedenrijder krijgt een transponder,(een chip waarmee tussentijden kunnen worden geregistreerd red.) zodat hij overal traceerbaar is. Dit mede met het oog op de veiligheid: rijders die na twaalf uur ’s nachts nog niet gefinisht zijn, kunnen direct opgespoord worden. Tijdregistratie of niet: het stempelen blijft. Voor een optimale doorstroming zal het aantal stempelplaatsen zelfs worden uitgebreid. Bartlehiem, een kritiek punt waar rijders naar en uit Dokkum elkaar kruisen, zal voor het eerst deels worden afgesloten. “Het ijs in Bartlehiem moet per se vrij blijven,” stelt Wieling. “Daarom is het plaatsje beperkt toegankelijk voor het publiek. Als het te druk is, worden mensen bijvoorbeeld doorverwezen naar Burdaard.”

Geen zorgen over bezoekersaantallen

Social media waren er twintig jaar geleden niet. Internet stond in de kinderschoenen. Een speciaal social mediateam van de vereniging zal paraat staan bij een nieuwe tocht. Al was het maar om nep-Twitteraccounts te signaleren. Wieling: “Onder mijn naam werden er in 2012 allerlei berichten de wereld in geslingerd.” Wieling heeft geen grote zorgen over de aantallen bezoekers die naar Friesland zullen afreizen. “Net als in 1997 gaan we uit van 1,5 a 2 miljoen mensen. Meer kunnen er ook niet in. De capaciteit van wegen en treinen is beperkt.”

Belangrijk is om de bezoekersstromen te beheersen, zegt burgemeester Ferd Crone (PvdA) van Leeuwarden, hoofd van de Veiligheidsregio Fryslân. ”Crowdmanagement is belangrijk. Bezoekers kun je, uiteraard anoniem, via hun smartphone traceren. En via Twitter, Facebook of een app kun je ze laten weten waar het erg vol is en ze vervolgens een alternatieve locatie aanbieden.” Dat gebeurde al in 2013 toen Serious Request in de Friese hoofdstad neerstreek en een half miljoen bezoekers trok. “Dat was een goede oefening,” aldus Crone.