Longreads

Een kernoorlog is zo uitgebroken

De kans dat er per ongeluk een kernraket wordt gelanceerd, neemt toe. In deze verontrustende longread van The New Yorker wordt uitgelegd waarom.

Foto AP Photo

Voormalig Sovjet-officier Stanislav Petrov is één van de weinige mensen die kan zeggen dat hij de wereld heeft gered van de ondergang. Toen in 1983 op het beeldscherm in zijn bunker even buiten Moskou het bericht verscheen dat een golf Amerikaanse kernraketten op weg was naar de Sovjet-Unie, besloot hij de waarschuwing niet door te geven aan zijn superieuren. Petrov vermoedde een computerbug - terecht, zo bleek. Hij voorkwam een Russische nucleaire tegenaanval, en daarmee een kernoorlog.

Tijdens de Koude Oorlog brachten misverstanden en technische storingen de wereld nog een aantal keer op de rand van de nucleaire vernietiging. Maar wie denkt dat het gevaar van een onbedoelde kernaanval met de val van de Sovjet-Unie is geweken, heeft het mis. Deze verontrustende longread van The New Yorker legt uit dat het risico tegenwoordig weer toeneemt.

Wapenwedloop

Uiteraard komt dat deels doordat de relatie tussen de Verenigde Staten en Rusland in decennia niet zo slecht is geweest als nu. Aankomend president Donald Trump, nota bene een bewonderaar van de Russische leider Vladimir Poetin, zei vorige maand dat hij een wapenwedloop met de Russen niet schuwt. Uitbreiding van het Amerikaanse nucleaire arsenaal vindt Trump een goed idee.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump The United States must greatly strengthen and expand its nuclear capability until such time as the world comes to its senses regarding nukes

Maar, schrijft The New Yorker, ook andere zaken spelen een rol. Zo is aan beide zijden de techniek zwaar verouderd. Bijvoorbeeld het Amerikaanse systeem dat bij een aanvalsopdracht van de president de talloze Minuteman-kernraketten (geïntroduceerd in 1970) moet lanceren die nog altijd op Rusland gericht staan:

De computer die de opdracht binnenkrijgt is een Series/1 van IBM, die bij zijn introductie in 1976 hypermodern was. “Reserveonderdelen voor het systeem zijn moeilijk te vinden, want die worden niet meer gemaakt”, schreef een overheidsrapport in mei met enig gevoel voor understatement over een computer die nog gebruik maakt van acht inch-diskettes.

Bij de Amerikanen is er nog veel meer niet in orde. Het personeel van de lanceerinrichtingen is slecht getraind, de systemen zijn kwetsbaar voor cyberaanvallen. Daarbij komt de levensgevaarlijke doctrine voor de inzet van kernwapens. Die moeten afgeschoten worden binnen een paar minuten na ontvangst van het signaal van een vijandelijke aanval - of dat signaal nou later een computerstoring blijkt te zijn of niet. Anders slaan de vijandelijke kernkoppen in, en zíjn er geen raketten meer om mee terug te slaan.

Of iedere legerofficier of president in die paar minuten, met zijn vinger op de nucleaire lanceerknop, zo koelbloedig blijft als luitenant-kolonel Petrov, is nog maar de vraag.

Lees hier de volledige longread: World War Three, By Mistake van The New Yorker (6500 woorden, 35 minuten leestijd).