‘De wereld is niet zo zwart-wit’

Met haar korte film ‘Import’ oogstte de Nederlands-Bosnische filmmaker Ena Sendijarevic veel lof op internationale festivals. Nu schrijft ze aan het scenario voor haar eerste lange film.

Hij staat beteuterd te kijken naar de fiets die een buurman onbehouwen in zijn handen duwt. De vader in de korte film Import heeft toch net vriendelijk gezegd dat hij geen fiets wil? In de eerste film die de Nederlands-Bosnische Ena Sendijarevic (1987) maakte na haar afstuderen aan de Amsterdamse filmacademie, belandt een Bosnisch vluchtelingengezin in 1994 in een klein Hollands dorpje. Het beleeft daar, ook door de vaak goedbedoelde acties van de buurtbewoners, het ene bevreemdende moment na het andere.

De film werd afgelopen jaar geselecteerd voor Quinzaine des Realisateurs, het artistieke nevenprogramma van het filmfestival van Cannes. Hij was daarnaast de Nederlandse inzending voor de Oscar voor korte film en speelde op meer dan zestig internationale filmfestivals. Tussen het bezoeken van festivals door maakte Sendijarevic in 2016 ook een aflevering van kinderserie Eng van de VPRO.

Trailer van ‘Import’. Lees verder na de video.

De internationale erkenning voor Import is geweldig, maar het meest trots voelde Sendijarevic zich al in januari van afgelopen jaar, toen ze de allerlaatste hand legde aan haar film. „Ik voelde dat alles op zijn plaats viel. Dit was niet het type scenario dat het moet hebben van dialogen, maar van de juiste balans tussen beelden.” De afwisseling van tragische en komische momenten in de finale versie van haar film, paste volgens Sendijarevic ook bij hoe zij op dat moment naar de wereld en de vluchtelingenproblematiek keek. „Ik kon niet goed plaatsen wat er allemaal gebeurde en hoe erover werd gesproken in de media. Ik vond het erg zwart-wit, terwijl de wereld niet zo simpel in elkaar zit.”

Sendijarevic vluchtte zelf met haar ouders en zusje midden jaren negentig naar Nederland vanuit Bosnië. Ze noemt Import niet autobiografisch. „De anekdote - een gezin dat in een klein dorp belandt - is inderdaad autobiografisch, maar de gebeurtenissen in de film zijn verzonnen. Ik noem de film daarom liever persoonlijk.”

Op zoek naar het absurde

Sendijarevic studeerde eerst media & cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, tijdens een uitwisselingsjaar in Berlijn besefte ze dat ze naar de filmacademie wilde. In de twee films die ze maakte tijdens die laatste studie – Fernweh over een rebels meisje dat in een boerenpleeggezin wordt geplaatst en niet kan aarden en Reizigers in de nacht over een tankstationbediende en een dansende overvaller - valt al de onderkoelde vaak humoristische manier op waarop Sendijarevic tragische ontwikkelingen in beeld brengt.

Bij Import ging ze nog bewuster op zoek naar het absurde. Het heeft een extra betekenis, vertelt de regisseur. „De wereld zien als absurd is een universele ervaring, die niet exclusief is voor een bepaalde bevolkingsgroep. Ik wilde de hoofdpersonages in Import niet kaderen als ‘vluchteling’. Op het moment dat je iemand het label vluchteling meegeeft, al is dat bedoeld uit medemenselijkheid ontneemt je hen de mogelijkheid om zelf te bepalen wie ze zijn.”

Momenteel schrijft ze aan het scenario van haar eerste lange film, in april hoort ze of ze hiervoor financiering zal ontvangen. „Als dat zo is, kan het snel gaan, dan begin ik in 2017 misschien al met filmen.”