Zelfs Black Keys nu op Spotify

Streaming muziek

Spotify, ’s werelds grootste online muziekdienst, kende veel tegenstand. Nu lijken artiesten en labels toch te kiezen voor digitale omzet.

Dan Auerbach van de Amerikaanse band The Black Keys. Foto ALEJANDRO GARCIA / EPA

‘If you can’t beat ’em, join ’em.’ Vlak voor de jaarwisseling moest Patrick Carney van de Amerikaanse rockband The Black Keys het erkennen: hij voerde een verloren strijd tegen Spotify, de grootste muziekstreamingdienst ter wereld. The Black Keys zijn overstag. Alle albums van de band zijn nu te vinden op Spotify. Lange tijd hebben Carney en zijn bandgenoot Dan Auerbach de dienst geboycot. Ze wilden een betere financiële vergoeding van het Zweedse bedrijf.

Opmars

De opmars van ‘streaming’ valt niet te stoppen. Spotify heeft wereldwijd 40 miljoen betalende abonnees en nog eens 60 miljoen mensen die (beperkt) luisteren met reclame. Apple Music is aanbieder nummer 2, met 20 miljoen abonnees.

De muziekindustrie zit zelfs weer in de lift, met name dankzij streamingdiensten, ook in Nederland. In de eerste helft van 2016 steeg de omzet uit streaming volgens brancheorganisatie NVPI 52 procent, naar 40 miljoen euro. De gehele muziekindustrie in Nederland is goed voor 72,3 miljoen.

De retrorockers zijn niet de enige tegenstanders die om zijn. Zo liet Thom Yorke van Radiohead, het langverwachte nieuwe album A Moon Shaped Pool in mei 2016 vrijwel meteen toe op Spotify. Eerder noemde hij de dienst nog „de laatste wanhopige scheet van een stervend lichaam”.

De sector is dus niet zo dood als Yorke van Radiohead dacht. De voorspelde ondergang van platenmaatschappijen door de opkomst van internet, lijkt voorbarig. Dat ziet ook Ferry Roseboom, sinds 1996 baas van het onafhankelijke Nederlandse label Excelsior Recordings (Spinvis, The Kik, Triggerfinger). „Veel mensen dachten dat de tijd van de platenmaatschappij als ‘poortwachter’ voorbij was. Maar labels zijn nog steeds heel belangrijk. Elke rapper wil gecontracteerd worden door Top Notch (label van Broederliefde, de meest gestreamde act van Nederland). En er zijn anno 2017 ook nog steeds muzikanten die met Excelsior willen samenwerken.”

De houding van Roseboom tegenover Spotify is de laatste tijd positiever geworden. Zijn ogen werden geopend door een speech op het festival Eurosonic Noorderslag van Martin Mills van Beggars (een collectief van onafhankelijke labels), een man die ook met Radiohead samenwerkt. De inkomsten per afgespeeld nummer zijn laag, maar via Spotify blijven die inkomsten structureel binnenkomen. Een fysieke plaat verkoop je in principe maar een keer.

Toegang tot de wereld

Adriaan Pels, die pers en promotie doet voor de bands bij Excelsior, ziet dat Spotify artiesten toegang geeft tot de rest van de wereld. Neem de Amsterdamse band Moss. Ze scoorden in 2009 een hit met het nummer ‘I Apologise (Dear Simon)’, maar het succes bleef beperkt tot Nederland. Met nieuw werk kan dat wel eens anders lopen. „De wereld ligt meer aan je voeten. De nieuwe single van Moss gaat nu bijvoorbeeld heel goed in Portugal en Brazilië. Spotify is transparant. Je kunt zien wat het teweegbrengt, wat bij radio veel lastiger is. En je publiek is groter. Dat wil niet zeggen dat het nu gemakkelijk is om publiek te vinden. Geluk blijft een onuitwisbare factor. Maar geluk kun je in de goeie richting duwen.”

Spotify levert geld op, ook voor een klein indielabel. Maar het zijn vooral de grote concerns zoals Sony en Universal die het geld zien binnenstromen, aldus Roseboom. En hij ziet dat de waarde van muziek soms wordt vergeten. „Ik ben geen fan van freemium: alles gratis luisteren zonder abonnement. Ik zie liever dat een of twee tracks gratis worden aangeboden en dat je abonnee moet zijn om het hele album te luisteren.”

De feiten

Wat heeft artiesten als Yorke dan kunnen overtuigen? Pels, die ooit een populaire fansite van Radiohead beheerde: „Misschien heeft Mills hem overtuigd door de feiten op tafel te leggen.” Yorke was bang dat nieuwe artiesten geen kans zouden krijgen in de nieuwe wereld, maar dat lijkt niet zo te zijn. Promotie van opkomende acts en genres die je niet op de radio hoort vindt Spotify belangrijk. Dat kun je zien bij Broederliefde, en bij jonge Nederlandse acts als Weval, Klangstof en Pip Blom.

Wel is er het risico dat mensen blijven steken in hun eigen ‘bubbel’, alleen nog maar muziek luisteren gebaseerd op hun eigen interesses. Roseboom: „Je creëert een eigen filter. Die ene slechte plaat die je later toch te gek vindt, hoor je niet meer.”

Spotify is nu ’s werelds grootste streamingdienst, maar het is de vraag hoe bestendig het bedrijfsmodel is. In 2015 haalde het een omzet van bijna 2 miljard euro, maar leed het ook een verlies van 185 miljoen. Daarom wordt 2017 een cruciaal jaar voor Spotify: er moeten snel nieuwe deals komen met labels wier muziek nog niet te horen is en het bedrijf wil naar de beurs.