Ook mét compensatie is boer De Boer slechter af

landBouw

Ganzen vreten het grasland van Eldert de Boer weg. „Het is een natuurramp.”

Foto ANP / Koen Suyk

Hij krijgt jaarlijks 120.000 euro voor de schade die de ganzen op zijn bedrijf aanrichten. Toch wordt Eldert de Boer er niet rijk van. „Je bent altijd slechter af.”

De 43-jarige melkveehouder woont al bijna veertig jaar op deze grond in het Noord-Hollandse Middelie, even buiten Edam, en heeft de ganzen in grote aantallen zien toenemen. „Ik zeg weleens: het is een natuurramp, je zou de landmacht erop af moeten sturen.”

Er is veel te weinig gedaan om de groei te stoppen, vindt De Boer, die samen met zijn vrouw, zijn broer en zijn neef de maatschap vormt van een bedrijf met 340 melk- en kalfkoeien, plus 260 stuks jongvee. „Het is uit de klauwen gelopen”, zegt hij over de ganzen, aan de eettafel in de woonkamer van zijn boerderij. Hij kijkt uit het raam en wijst naar een berg kuilgras naast de tuin. „Dat is mijn enige bult. Zonder de ganzen had ik twee bulten gehad.”

Elke maand koopt De Boer, vader van vier kinderen, ongeveer 120 ton bierbostel (veevoer) en aardappelzetmeel in. „Gluco+, dat past in het rantsoen.” Het dient ter vervanging van gras dat ’s winters niet aan de koeien worden gevoerd omdat de grauwe ganzen en, in mindere mate, de brandganzen en de smienten dat hebben opgegeten. De kosten van dat voer zijn 10.000 euro per maand. „Dus reken maar uit.”

Daar komt nog andere schade bij. De ganzen vreten zowat het hele jaar het gras „tot op de bodem” weg. „Daardoor sterft het wortelstelsel af. De fotosynthese komt niet op gang.” Het gevolg is niet alleen dat je minder gras kunt maaien, oogsten en aan je dieren voeren, maar ook dat je pas veel later dan gewenst de koeienmest kunt uitrijden over het land. „We zitten hier in veenweidegebied. Zonder graswortels zak je met de banden van de machines weg in de grond.” En dus moet Eldert de Boer de koeienmest langer opslaan. „En dat wordt niet vergoed.”

En nog iets: ’s zomers kunnen De Boers koeien maar een beperkte tijd buiten lopen omdat er zo veel ganzenpoep ligt. „Daar lopen de koeien omheen. Er is te weinig gras om te eten.” Dat kost ook geld. „Als je de koeien vroeg in het voorjaar buiten laat lopen, krijg je een premie. Die missen wij.”

Je wordt per centimeter betaald

Om precies te bepalen hoeveel gras de ganzen wegvreten, heeft De Boer tussen zijn eigen woning en die van zijn ouders – zijn buren – een klein perceel waar ganzen vrijwel niet kunnen komen. Het aantal centimeters gras dat hier groeit dient als referentie voor de schade op de rest van de 230 hectare van de maatschap. „Je wordt per centimeter betaald.” De hoogte van de vergoeding wordt verder bepaald door de prijs van het voer dat je ter vervanging moet aanschaffen. „De marktprijs.”

De Boer is lang „boos” geweest op met name taxateurs en beleidsmakers die het maar niet eens konden worden over een plan van aanpak tegen de ganzen. „Maar inmiddels ben ik rustig geworden. Die taxateurs doen ook maar gewoon hun werk. En het is vechten tegen de bierkaai. Je leert ermee leven.” ’s Winters mogen de boeren de ganzen niet verjagen. „Dit is een vogelrichtlijngebied.” Maar ook ’s zomers komt er van verjagen niet veel terecht. Vorig jaar mocht je de dieren niet vergassen. Dit jaar mocht dat wel, maar mocht je ze niet vangen. Zodat er niets gebeurde.

Het gaat allemaal heel moeizaam

Een paar jaar geleden was er een zogenoemd ganzenakkoord in de maak tussen overheden, boeren en natuurbeschermers. Dat hield onder meer in dat de boeren de ganzen ’s winters met rust zouden laten, en ’s zomers mochten verjagen of doden. Dat ganzenakkoord ging op het laatste moment niet door. En een gedegen alternatief plan is er nog steeds niet. „Het gaat allemaal heel moeizaam.”

We krijgen ineens zin om een domme vraag te stellen. Als je die ganzen nu eens verjaagt met linten van aluminiumfolie of zoiets? De Boer kijkt alsof hij deze vraag al honderd keer heeft moeten beantwoorden. „Hoeveel palen met linten denk je dat ik daarvoor moet plaatsen”, vraagt hij. Tien per hectare, gokken we. „Kom jij me helpen als ik die palen moet weghalen om te maaien? En zet je ze dan ook weer terug?”

Veel te veel werk, kortom, dan kom je aan je koeien niet meer toe. Nee, de enige manier om de ganzenkwestie op te lossen is het aantal verminderen. Door ze te doden. Of door eieren weg te halen. „Dat doen mensen toch ook? Mensen in de stad op driehoog achter nemen toch ook een pilletje als ze geen kinderen willen?”