Ganzen vreten voor 17 miljoen euro gras van boeren

Schademeldingen

Op de kaart van Nederland valt direct op: schade door ganzen volgt het water.

Foto ANP / Koen Suyk

Ruim 1 euro per Nederlander. Dat is de schade die ganzen in 2015 bij boeren hebben aangericht. Het Faunafonds heeft dat jaar 17.236.875 euro uitgekeerd als compensatie voor – vooral – opgegeten gras. Voor 2016 zal dat bedrag nog hoger zijn. In de eerste zes maanden van 2016 werd al voor 16,3 miljoen euro gecompenseerd. Daar komt vermoedelijk nog zo’n 2,5 miljoen euro bij. Het leeuwendeel van de schade wordt in het eerste half jaar uitgekeerd.

Het Faunafonds publiceert op zijn website alle individuele schademeldingen van boeren. Dat waren er sinds 2012 een kleine 23.000. NRC zette al die meldingen op de kaart, om inzicht te krijgen in de verdeling van de „schade die dieren behorende tot beschermde inheemse soorten hebben veroorzaakt aan bedrijfsmatig geteelde landbouwgewassen of bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren”, zoals het fonds het zelf omschrijft in zijn laatste jaarverslag.

Op de kaart van Nederland valt één fenomeen direct op: de schade volgt het water. Waar water is, zijn ganzen. En dus kregen de boeren in het merengebied in het zuidwesten van Friesland de laatste jaren vele miljoenen vergoed, terwijl hun collega’s op de zandgronden van de Friese Wouden maar een paar ton ontvingen.

Zuidwest-Friesland is een ‘faunaschadehotspot’. Net als het deel van Noord-Holland ten noorden van Amsterdam – Waterland, Zeevang – met zijn vele sloten én grenzend aan het Markermeer.

Ook opvallend: Zeeland, de Betuwe, het plassengebied bij Vinkeveen en de IJssel. In Drenthe, Noord-Brabant en Overijssel, toch provincies met een behoorlijke agrarische activiteit, wordt nauwelijks uitgekeerd.

Maar in de Betuwe en Zeeland zijn het niet per se de ganzen die het gras voor de koeien opeten. De Betuwse fruitboomgaarden zijn een grote voedselbron voor mezen. In Zeeland zijn het wel ganzen die de boosdoeners zijn, maar richten zij hun aandacht vooral op wintergraan.

Gras is het gewas dat verreweg het vaakst wordt aangevreten: ruim 86 procent van het totale schadebedrag gaat hieraan op. Peer is de nummer twee, maar met slechts 5 procent van het totaalbedrag valt de schade hieraan nauwelijks op. Daarna komt wintergraan, met 4 procent. De overige schade wordt aangericht aan zo’n 75 andere gewassen, van winterpeen tot courgette en van klaver tot bladrammenas.

Maar, zoals gezegd, het Faunafonds is er niet alleen voor de schade aan gewassen. Ook schade aan landbouwdieren wordt vergoed.

In de praktijk komt dit nauwelijks voor. Driemaal heeft een veehouder schade aan een koe gemeld, maar slechts eenmaal keerde het fonds uit. Dat was in oktober 2013. De veroorzaker toen: een vos. De schade bedroeg 2.100 euro. En in maart vorig jaar kregen vier schapenhouders in Drenthe en Groningen ieder enkele honderden euro’s. Aangetoond was dat de eenzame wolf die toen door Noord-Nederland waarde, de dieren had aangevallen.