Column

Innoverend innoveren, graag

Onderzoek onder managers en ondernemers laat zien dat beide groepen vooral wakker liggen van innovatie. Of beter gezegd: van het gebrek aan innovatie in hun bedrijven. Wat moet er volgens hen dan vernieuwd worden? Heel veel. De producten en diensten. De processen. En in veel organisaties is men ervan overtuigd dat het hele businessmodel op de schop moet. Alleen: in veel gevallen lukt het niet.

Een belangrijke reden daarvoor is dat veel mensen denken dat innovatie plaatsvindt door het te wensen of af te kondigen. Als een magisch fenomeen dat je oproept met geheimzinnige bezweringen. Of powerpointpresentaties. Maar in het echt is innovatie de uitkomst van heel veel kleine menselijke handelingen.

Twee bewegingen zijn essentieel voor innovatie. De eerste is design thinking. Vroeger knutselden ingenieurs in een laboratorium langdurig aan een nieuw product. En als het klaar was werd het naar de markt gebracht. Dan flopte het. Of niet.

De nieuwe aanpak gaat anders. Eerst verdiep je je grondig in de mensen voor wie je aan het werk gaat. Daarna formuleer je een heldere probleemstelling. De volgende stap is het verzamelen en bedenken van zoveel mogelijk oplossingen en ideeën.

Vervolgens ga je experimenteren en ‘prototypen’. Je probeert zo goedkoop en zo snel mogelijk ideeën uit om erachter te komen wat werkt en wat niet. Dat laatste doe je ook door je prototypes te testen op je uiteindelijke publiek. Wat vinden zij ervan? Design thinking is een ‘iteratieve’ (herhalende) aanpak, waarbij managers nauw samenwerken met medewerkers; productontwikkelaars met klanten; politici met burgers. Om creatieve, werkende oplossingen te verzinnen voor problemen.

De tweede beweging is eigenlijk een voorwaarde voor de eerste. Alleen wanneer mensen zich psychologisch veilig weten, lukt het ze om echte creativiteit te tonen. Psychologische veiligheid herken je wanneer medewerkers ideeën waar ze nog niet zeker van zijn tóch delen met hun collega’s en managers.

Dat gaat niet vanzelf. Psychologische veiligheid ontstaat waar leidinggevenden hun mensen met respect behandelen. Wanneer in vergaderingen iedereen wordt gevraagd om zijn of haar ideeën en wanneer op alle bijdragen welwillend wordt gereageerd. Wanneer managers laten zien dat het niet de kunst is om te doen of je alles al weet, maar dat het juist draait om nieuwsgierig zijn, uitproberen, fouten maken en bijsturen.

Het slechte nieuws: dit gaat niet vanzelf. Dit vergt onder meer ander, nieuw leiderschap. Het goede nieuws: het draait ook bij innovatie, ook in 2017, uiteindelijk gewoon om mensen.

Gedragsonderzoeker, trainer en publicist Ben Tiggelaar schrijft elke zaterdag over management en leiderschap in het katern Economie