Column

Ik zie spoken, overal

Wat brengt 2017 op technologiegebied? In ieder geval geen bemande Marsvlucht, dutjes achter het zelfrijdende stuur of een loodgieterrobot die je gootsteen komt ontstoppen.

Ik kijk wel uit naar de verfilming van het boek The Circle van Dave Eggers, in april. Drie jaar na het verschijnen van het boek zijn alle voorwaarden aanwezig voor deze orwelliaanse nachtmerrie: overal camera’s met gezichtsherkenning, drones die je automatisch volgen, megalomane techbedrijven en sensatiebeluste gebruikers.

The Circle is een kruising tussen Google, Facebook, het elektronische patiëntendossier en de geheime dienst. Het netwerk houdt je overal in de gaten en wie niet al zijn persoonlijke informatie wil delen, is bij voorbaat verdacht. Het weggooien of weglaten van data is even erg als ‘baby’s vermoorden’.

Circle-leden betalen belasting via hun TruYou-account en beslissen live over politieke keuzes. Peilingen en verkiezingen zijn overbodig. In deze ‘perfecte democratie’ kan de volksvertegenwoordiging afgeschaft worden.

Gelukkig is The Circle science met een behoorlijke scheut fiction. Er lijkt zelfs sprake van een tegenreactie. Snapchat, dat in 2017 de belangrijkste techbeursgang belooft te worden, moet niets hebben van het bewaren van gegevens. Berichten – snaps – foto’s en films worden standaard binnen enkele seconden verwijderd. Vandaar dat logo: een onschuldig wit spookje dat elk moment in rook kan opgaan.

Tsjepsnet, zoals mijn dochter het noemt, is immens populair bij jongeren. Vooral vanwege de fotofilters waarmee je een regenboog braakt of verandert in een konijn met watermeloenhelm. Een supergeavanceerde verkleedkist met wegwerpcamera.

Alles wat Snap Inc (zo heet het bedrijf nu) doet, lijkt gericht op tijdelijkheid – het is geen database die herinneringen verzamelt en je er na vijf jaar nog mee lastigvalt. ‘Onze producten geven mensen de mogelijkheid zichzelf uit te drukken en in het moment te leven.’

Onder de noemer ‘samen plezier hebben’ slaagt Snap er zelfs in een bril met videocamera op de markt te brengen zonder dat alle privacy-alarmbellen afgaan.

Vooralsnog verdient Snap het voordeel van de twijfel. De praktijk leert echter dat je beloftes van bedrijven net voor hun beursgang met een korreltje zout moet nemen. Zowel Google en Facebook schoven een paar belangrijke principes aan de kant om nóg meer van hun gebruikers te weten te komen.

Er schuilt een snufje van The Circle in ieder netwerk – ook in dat onschuldige spookje van Snapchat.

Marc Hijink schrijft een wekelijkse column over digitale techniek