Opinie

    • Folkert Jensma

Het handhavingstekort en het veiligheidsgevoel

Een nieuw jaar met vast ook een nieuwe minister van Justitie – van welke partij en in welke coalitie is uiteraard nog onbekend. Maar dat mag de pret niet drukken. Die persoon heeft zeker zin in 2017; was het niet Vonhoff die zei dat het ministerschap twee topdagen kent? Namelijk de dag dat je eraan begint en de dag je er weer mee mag ophouden?

Daartussenin ligt dan de Europese migratiekwestie, de terreurdreiging, een stroef lopend departement met dito nationale politie, de georganiseerde grensoverschrijdende criminaliteit met bijbehorende corruptie (Brabant!), de haperende uitzetting van afgewezen asielzoekers, de vooral rituele drugsbestrijding, gezagsverlies in etnische wijken en niet te vergeten de digitalisering van de criminaliteit.

Die veranderingen kunnen door een vergrijzend opsporingsapparaat niet worden bijgehouden, is de wijsheid van dit moment. Politie, rechtspraak en OM hebben na de crisis een wervings- en investeringsachterstand. Ze zijn niet divers genoeg, zowel qua samenstelling als deskundigheid. De onderzoeksconclusie over het OM, dat de latere moordenaar van Els Borst niet op tijd wist op te sluiten, echoot nog na. Het ontbrak daar aan „leiding, gezamenlijkheid en eenheid”. Er moet dus héél veel beter, in 2017.

Vergeet ik iets? Veiligheid natuurlijk, of beter veiligheidsgevoel. De paradoxale toestand waarin de criminaliteit daalt terwijl de burger zich desondanks niet veiliger voelt. In het permanente onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau naar ‘burgerperspectieven’ komt veiligheid na zorg, migratie en inkomen als vierde bron van onrust. Zoals iedere minister van Financiën degelijk en zuinig moet zijn, is iedere minister van Justitie dus qualitate qua verplicht ‘streng’ en ‘hard’ te zijn, als in ‘aanpakken’.

Justitie biedt dan ook weinig ruimte voor grote politiek – alleen over het hoe lopen de meningen uiteen, nauwelijks over het wat. Het handhavingstekort is intussen alive and well; de politie lost al jaren te weinig op, de productie van OM en strafrechtspraak zakt trendmatig in. De nieuwe minister moet dus als eerste vaststellen of de rechtspleging wel voldoende competent is. En niet alleen in de digitale samenleving.

En o ja, de Europese omgeving is drastisch aan het veranderen. Verlaat het Verenigd Koninkrijk de EU en misschien ook het Hof in Straatsburg, dan vallen er meteen gaten in het Europese netwerk dat ook Nederland beschermt. Veel opgebouwde en vanzelfsprekend geworden samenwerking via Brussel moet dan opnieuw worden geregeld, ad hoc of in snelle verdragen.

En dan nog dit. Waar in 2017 niemand meer zin in heeft, zijn hoog oplopende kwesties over ministers die ‘bonnetjes’ niet kunnen vinden of terloops hoogleraren beledigen.

    • Folkert Jensma