Beethovens ‘Negende’ als spektakelballet in Brussel

Choreografie van omstreden Maurice Béjart

80 dansers en meer dan 100 muzikanten en zangers doen mee aan de herneming van het enorme ‘Alle Menschen Werden Brüder’-ballet van Béjart.

Béjart Ballet Lausanne en het Tokyo Ballet Foto Kiyonori Hasegawa

Het spektakelballetstuk De Negende Symphonie van Beethoven, een lofzang op de menselijkheid, van choreograaf Maurice Béjart zal – voor het eerst in bijna veertig jaar – op 6, 7 en 8 januari weer opgevoerd worden in Brussel, de stad waar de voorstelling in 1964 in première ging.

Aan deze voorstelling in de grote concertzaal Vorst Nationaal zullen 80 dansers en meer dan 100 musici en zangers vanuit de hele wereld vorm geven aan het hoopvolle idee van universele broederschap, voor een publiek van mogelijk 8.000 mensen. Het ballet bij Alle Menschen Werden Brüder (Ode An Die Freude) is een samenwerking van het Béjart Ballet Lausanne en het Tokyo Ballet, plus zwarte figuranten.

De tekst gaat verder na de video

Zoektocht naar liefde

De voorstellingen beginnen zeven maanden later dan gepland. Het Japanse gezelschap had de geplande avonden afgelopen mei afgezegd wegens de terreurdreiging na de aanslagen op het vliegveld van Brussel.

Het idealistische stuk is nog steeds actueel, volgens de Japanse ballet criticus Masaski Miura: „Béjart zoekt in dit werk naar liefde. Hij vindt dat we de mensheid moeten liefhebben.”

Over de première in Brussel was de theatercriticus van het Algemeen Handelsblad, W. Boswinkel in 1964 kritisch: het begin en het einde, met grote groepen dansers en koor, vond hij maar niks. Maar over het middenstuk, het vrolijke intermezzo, de opmaat voor de ode aan de vreugde, vond hij onvergetelijk: Het is „verassend” schreef hij dat Béjart „zo veel tederheid in deze dansrollen heeft weten te leggen en tegelijk ongelooflijk knap gebruik maakt van volksdanstechnieken, reidansen en al wat charmant is.”

Geëngageerde choreograaf

De Fransman Béjart (1927-2007) was een idealistische en politiek geëngageerde choreograaf. Zo hield hij na een voorstelling met zijn Brusselse ensemble in 1968 voor 5.000 bezoekers in het Portugal van dictator Salazar een speech, na de moord op Robert Kennedy, waarin hij opriep tot een minuut stilte uit protest tegen dictatuur en facisme. Het publiek begon daarna protestliederen te zingen. Béjart werd door de Portugese dictator het land uitgezet.

Béjart zoekt in dit werk naar liefde.

In datzelfde jaar werd ook Béjarts De Negende van Beethoven in een massa-uitvoering opgevoerd als opening van de Olympische Spelen in Mexico Stad. Mexicanen verschillende bevolkingsgroepen deden mee. De Mexicanen noemde het ‘Ballet de la Paz’, het ballet van de vrede. Er waren daarvoor al rellen en opstanden geweest, die in een bloedbad waren geëindigd. Béjart bracht wat hij zag als zijn boodschap hoop en menselijkheid in het nieuwe stadion Palacio de los Deportes, bewaakt door militairen. Voor deze hernieuwde opvoering van De Negende in Brussel hebben het ballet Lausanne en Tokyo een herchoreografie gemaakt. Dat proces is vastgelegd in de documentaire Dancing Beethoven, gemaakt door de Spaanse documentairemaakster Aranxta Aguirre, een leerlinge van Béjart. De documentaire, die onlangs in Spanje in première ging, zal in Brussel te zien zijn ten tijde van de balletvoorstelling.