Recensie

In een rijk zonder eigenschappen is Vanessa koning

Aan haar debuut, Wat echt is, laat Daniela Hooghiemstra drie motto’s voorafgaan die er, net als de titel, niet om liegen. Drie vrouwonvriendelijke citaten van Schopenhauer, Rousseau en Nietzsche. De strekking: vrouwen zijn geheel afhankelijk van mannen, ze hebben nergens verstand van, zijn niet creatief en moeten met harde hand geleid worden.

Dan kan het in de roman zelf twee kanten opgaan: de uitspraken worden ontkend of juist bevestigd. Het laatste blijkt het geval te zijn. De heldin van de roman, Vanessa, is een wat dommige, wereldvreemde rijkeluismevrouw, van het ouderwets passieve soort. Ze denkt dat de zon om de aarde draait, ze snapt niet dat iemand een handtas van € 3000,- duur vindt en ze laat zich in bed praten door de eerste de beste gladde kunstenaar.

Zelf is ze trouwens niet helemaal tevreden met haar beperkte rol in het leven – als huisvrouw, als vrouw van een succesvolle zakenman en als moeder van een wat eigenaardige 11-jarige zoon die zich toelegt op liplezen. Ze heeft niet door dat ze ook bij de vervulling van haar primaire taken de kantjes er behoorlijk van af loopt. Zo interesseert ze zich totaal niet voor de zaken van haar man en laat ze de huishouding en de zorg voor haar zoon over aan een fulltime hulp. Ze houdt zich vooral bezig met vaag gepieker over de vraag wie of wat zij nu ‘echt’ is. Van die gedachten wordt ze soms heel verdrietig. ‘Je moet blij zijn’, houdt ze zichzelf op die momenten dapper voor. ‘Vluchtelingen, die hebben het moeilijk’.

Vanessa is, kortom, een flinterdun personage. Je bent haar al vergeten voordat het boek uit is. Maar eigenlijk doet zij er ook niet echt toe, in een boek dat duidelijk geen psychologische dieptepeiling wil zijn. En ook geen snijdende reportage over de voze Amsterdamse kunstwereld. Het ontwikkelt zich vooral tot een soort misdaadverhaal waarin de domheid van Vanessa functioneel is. Terwijl haar man, zoon en hulp precies weten wat zich tijdens een nachtelijke autorit afspeelde, komt zij daar pas na jaren achter – en dan krijgt dit muisje alsnog een staart.

In Wat echt is ontvouwt zich, tussen alle vernissages, borrels, recepties, etentjes en stiekeme dates door, een spannende thrillerepisode rondom die nachtelijke autorit met Vanessa achter het stuur. Dat is nog enigszins de redding van deze verder behoorlijk onecht aandoende roman over een luxe dame zonder eigenschappen.