Het bankgebouw krijgt allure terug

ABN Amro

Als onderdeel van het project Forum wordt het pand in zijn oude luister hersteld, en zal het plaats bieden aan onder meer Donner.

De donkere raampartijen met getint glas zijn in de jaren zeventig aangebracht, toen het bankgebouw werd gerenoveerd. Foto Jordy Rietbroek

Als je er niet op let, dan zie je het niet, maar het monumentale bankgebouw aan de Coolsingel, dat staat dus scheef. Niet scheef in horizontale zin, want het gebouw staat kaarsrecht overeind. Maar waar alle andere gebouwen netjes evenwijdig aan de straat staan, daar staat de bank – onbedoeld – schuin.

Dat zit zo, legt Sander Nelissen van Wessel de Jonge Architecten uit: het gebouw voor de Rotterdamse Bankvereniging (Robaver, later Rotterdamsche Bank) was in 1941 het eerste dat na het bombardement werd opgetrokken. „Toen werkte de gemeente nog met het wederopbouwplan van Witteveen, waarbij de Coolsingel zijn oorspronkelijke loop behield: afbuigend richting Schiedamse Vest. Na de oorlog werd besloten om hem recht door te trekken naar de Schiedamse Dijk. Het bankgebouw was toen al in aanbouw.”

Het bankgebouw is onderdeel van het vastgoedproject Forum, op het blok dat wordt begrensd door de Coolsingel, de Beurstraverse, de Lijnbaan en het Binnenwegplein (het Jungerhans-pand). Het plan is ontworpen door bureau O.M.A. van Rem Koolhaas, in samenwerking met Wessel de Jonge Architecten als specialist in herbestemmingen om – onder andere – het bankgebouw onder handen te nemen.

Een herbestemming is het zeker, want het gebouw krijgt een heel andere functie dan waarvoor architect Hermann Friedrich Mertens het in de jaren veertig ontwierp. Boekhandel Donner, die er sinds bijna drie jaar op basis van zakelijke antikraak bivakkeert, blijft er definitief en de oorspronkelijke bewoner ABN Amro keert er terug met een ‘bankwinkel’ en kantoren. „Het gebouw is in de onzekere oorlogsjaren ontworpen met een solide uitstraling, ongenaakbaar, als een onneembare vesting”, zegt architect Nelissen. „Het is als een gesloten bastion, dat we wat opener moeten zien te maken.”

Het is als een gesloten bastion, dat we wat opener moeten zien te maken

Donner had aanvankelijk wat scepsis over de vestiging, geven mede-directeuren Leo van de Wetering en Marjan Schoonderwoerd toe. „Het leek een dood punt aan de Coolsingel, liggend in de schaduw, en als bankkantoor ontworpen om mensen buiten te houden”, zegt Schoonderwoerd. De praktijk viel mee, want de winkel loopt goed, en door de aanpak van de Coolsingel zijn de vooruitzichten alleen maar beter. „Donner heeft eraan bijgedragen dat dit nu een A-locatie is. Dit jaar hebben zo’n 700.000 mensen onze winkel bezocht.”

De anderhalf jaar durende herontwikkeling start in de loop van volgend jaar. Voor Donner wordt dat het uur van de waarheid, na de doorstart die de boekhandel in 2014 maakte. Van de Wetering: „We zijn er bijna, maar nog niet helemaal. Het is voor ons van levensbelang dat we tijdens de werkzaamheden boeken blijven verkopen. We draaien het graag om: tijdens de verkoop gaat de verbouwing gewoon door.”

Rotterdams karwei

Van de nood een deugd makend, wil Donner de klanten bij het project betrekken. „We zijn op deze plek door Rotterdam omarmd, laten we er dan ook een écht Rotterdams karwei van maken, waarmee de inwoners en de stad zich kunnen identificeren. Daar hebben we al wat ideeën voor”, aldus Van de Wetering.

Het gebouw zelf leent zich daarvoor, met een status als rijksmonument, onder meer vanwege de „hoge symbolische betekenis, verbonden aan de herrijzenis van de stad na de verwoesting”. De herontwikkeling kan die betekenis versterken. Sporen van een renovatie in de jaren zeventig worden uitgewist: de donkere raampartijen met getint glas, de luifeltjes met bolle lampen aan de gevel. Architect Nelissen: „Men heeft het toen nodig gevonden een nieuwe pui in de oorspronkelijke ingang te bouwen, en in de hal het natuursteen te vervangen door beton en grindtegels. Er is toen veel verloren gegaan. We gaan dat zoveel mogelijk in de oude staat terugbrengen.”

Zonodig krijgen de kunstwerken aan de buitenkant een schoonmaakbeurt: de beelden van de Rotterdamse beeldhouwer Gerard Héman rondom de ingang en aan de dakrand, en ook het ‘Nakie van Blakie’, de bijnaam van het beeld De Welvaart, dat ooit de gevel van de Amsterdamsche Bank aan de Blaak sierde.

Maar de belangrijkste winst is dat met het herstel van de originele hal en het trappenhuis het zogenoemde ‘Raam van Copier’ weer zichtbaar wordt, het metershoge venster aan de achterzijde waarin de Leerdammer glaskunstenaar Andries Copier allerlei Rotterdamse stadstaferelen heeft vastgelegd. Het glazen kunstwerk is decennialang verborgen geweest, maar is na de verbouwing weer in volle glorie te zien voor het publiek. Nelissen: „Prachtig om aan zo’n cadeau voor de stad mee te werken.”