In beeld

Dit is de fotokeuze van onze redacteuren

Normaal gesproken zoekt de fotoredactie de beste beelden bij het nieuws. Dit keer laten we de rest van de redactie de meest indrukwekkende foto's kiezen. Dat resulteert in een uitvoerig en afwisselend jaaroverzicht, gezien door de ogen van de NRC-redactie. Dit is de laatste terugblik op 2016. Wij wensen u een gelukkig 2017.
Als er ergens indrukwekkende foto’s vandaan kwamen dit jaar, dan was het wel uit Mosul. De stad is een van de laatste grote bolwerken van Islamitische Staat. Nog steeds wordt er strijd gevoerd door Iraakse troepen om Mosul te heroveren. Op deze foto zien we een nieuwe ontheemden herenigd worden met familieleden die twee jaar eerder al naar een vluchtelingenkamp in Al-Khazer waren gekomen. Een hereniging gescheiden door tralies, zorgt voor een langverwacht emotioneel weerzien. De foto is gemaakt door Bülent Kiliç, door Time in 2014 benoemd uitgeroepen tot beste persbureaufotograaf. Tip: Zoek hem eens op voor meer prachtig werk. ANNE-MARIJE VENDEVILLE - CHEF VORMGEVING Foto Bulent Kilic / AFP
Panda’s zijn dom. Schattig, maar dom. Het is niet voor niets dat de soort met uitsterven wordt bedreigd. Ga voor bewijs maar even googelen op pandafilmpjes. Te pas en te onpas vallen ze van iets waar ze op klimmen. Op deze foto worden 23 kleine reuzenpanda’s op een podium gezet en aan de pers getoond: de oogst van dit jaar, deze kleintjes zijn allemaal dit jaar geboren in het Chinese Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding. De meeste pandababy’s lagen te slapen. Eentje was wakker, kroop naar het randje en kukelde van het podium. PETER LEIJTEN - EINDREDACTEUR China Daily /via Reuters
De Georgische EU-correspondent Ketevan Kardava wacht op 22 maart op haar vlucht naar Genève vanaf het Brusselse vliegveld Zaventem als daar terroristen zichzelf opblazen. Kardava’s eerste reflex: niet vluchten maar fotograferen. Ze maakt met haar iPhone de beelden die in de uren erna de hele wereld overgaan. De vrouw in het gele jasje is de Indiase stewardess Nidhi Chaphekar die net is geland na een vlucht uit Mumbai. De meningen over de foto liepen uiteen van ‘iconisch’ tot ‘respectloos’. „Het is zeker niet de mooiste foto van mij”, zei Chaphekar zelf toen ze hersteld was van haar zware verwondingen. „Maar het is de foto die mijn leven heeft gered. Vanuit de hele wereld stuurden onbekenden me berichtjes, er werd voor me gebeden. Dat heeft me kracht gegeven.” TIJN SADEE - CORRESPONDENT BELGIË EN EU Ketevan Kardava/Reuters
Er bestaan ook foto’s waarop deze twee baby’s op de arm van Donald Trump nog vrolijk kijken. Maar op een gegeven moment – misschien was het toen Trump hem een zoentje gaf – begon het rechterkind hartverscheurend te huilen en díé foto, díé haalde natuurlijk de media. Zeker omdat het een beeld is dat nogal contrasteert met het beeld van de (nog net) zittende president Barack Obama, van wie legio foto’s circuleren met vrolijke, stralende baby’s en kinderen op zijn arm. Sterker nog, er is zelfs een hele fotoserie van Obama die huilende baby’s stil krijgt. Het is niet eerlijk. JAPKE D. BOUMA - COLUMNIST EN EINDREDACTEUR Carlo Allegri/Reuters
Kinderen die gebiologeerd naar een tekenfilm kijken. Naar welke tekenfilm deze kinderen zo gebiologeerd zitten kijken, vertelt de fotograaf Vadim Ghirda niet. Het doet er ook niet toe. Elke tekenfilm is goed als je vastzit op de grens tussen Griekenland en Macedonië, bij het dorp Idomeni. De foto is begin maart gemaakt. Rond die tijd sloot Macedonië de grens voor de vluchtelingen die via Griekenland wilden doorreizen naar West-Europa. Zij kwamen terecht in het tentenkamp bij Idomeni. Sommigen bleven daar maandenlang. Natuurlijk zijn de vluchtelingen wanhopig. In het tentenkamp is gebrek aan alles, en de vluchtelingen zijn wanhopig. Maar het leven gaat ook door. Vrijwilligers delen elke dag aan alle kinderen bananen uit. Elk kind krijgt iedere dag een banaan van een vrijwilliger. En zij zorgen ook dat er af en toe een film voor ze wordt gedraaid. In de buitenlucht. SHEILA KAMERMAN - REDACTEUR BINNENLAND Vadim Ghirda/AP
Op de avond van 14 juli was ik net thuis van een avonddienst toen ik hoorde wat er in Nice was gebeurd. Ik ben direct teruggegaan naar de redactie om live te bloggen. De dag erop vloog ik naar Nice om met onze correspondent verslag te doen van wat er was gebeurd. Op donderdagavond reed Mohamed Lahouaiej-Bouhlel in op een menigte die de nationale feestdag vierde, een paar uur later stond ik op de boulevard waar deze foto genomen werd en de lichamen nog lagen. Het rauwe verdriet in Nice om, onder anderen, de vele onschuldige jonge kinderen die hierbij stierven, is hier bijna tastbaar. ANOUK VAN KAMPEN - REDACTEUR ONLINE Eric Gaillard/Reuters
De afgelopen acht jaar zat deze man in elk jaaroverzicht. President Barack Obama was een fotogeniek president. We zagen hem vrolijk en ernstig, met zijn gezin en omringd door wereldleiders, basketballend en in the situation room terwijl hij de arrestatie van Osama bin Laden volgt. Hier, op 7 januari, nog aan het begin van het jaar, zien we Obama in tranen. Hij gaf een toelichting op zijn maatregelen om wapenbezit in de VS beter te reguleren, omringd door nabestaanden van doodgeschoten Amerikanen. Met de kennis van nu zou je kunnen denken dat hij alvast treurt om het verkiezingsjaar dat komen zou. We zullen Obama in ieder geval als fotomodel gaan missen. JAN PAUL VAN DER WIJK - VORMGEVER NRC WEEKEND Doug Mills/The New York Times/Hollandse Hoogte
Het was 25 mei en prachtig weer boven de zuidelijke Middellandse Zee, toen de romp van dit Libische vissersschip water begon te maken. Paniek werd hoop voor de meer dan 550 migranten aan boord toen een schip van de Italiaanse marine in zicht kwam. Hoop werd paniek toen ze in hun enthousiasme de boot uit balans brachten. De boot helde eerst naar stuurboord, toen plots naar bakboord. Overcompensatie. Sommigen slaagden erin zich vast te klampen aan de roestige mast. Of zelfs om tegen de zwaartekracht in naar stuurboord te klimmen dat heel even zegevierend in de lucht stak. Tot de boot doorrolde en met ondersteboven piepend en sissend naar de bodem van de zee zonk. Vijf migranten werden mee naar beneden gezogen. 550 werden gered. „Een wonder”, zeiden de hulpverleners later. Meestal maken de migranten die benedendeks zitten geen schijn van kans. BRAM VERMEULEN - CORRESPONDENT AFRIKA Italiaanse marine/AP
Alles aan deze foto doet je glimlachen. Het contrast tussen het doodgewone oude dametje en de extravagante travestiet kan niet groter zijn. De geschokte uitdrukking op het gezicht van de vrouw tegenover de houding van vanzelfsprekendheid van de deelnemer aan de Gay Pride in Madrid. Zelfs de passerende hond lijkt het tafereel op het bankje in het park met verbazing gade te slaan. ARJAN DE JONGH - FOTOREDACTEUR ONLINE Daniel Ochoa de Olza/AP
Jérôme Boateng was in Duitsland net extra in het nieuws, omdat een politicus van de AfD kort voor het WK gezegd had dat de mensen deze speler – met een Ghanese vader – wel waarderen als voetballer maar ‘een Boateng’ niet als buurman willen. In de wedstrijd Duitsland-Oekraïne op het WK werd de toch al geliefde Boateng een held door deze spectaculaire actie. Toen de bal door zijn eigen onhandigheid in het Duitse doel dreigde te belanden, wist hij hem er achteruitvallend met een acrobatische redding toch nog uit te werken. De man belandde in het doel, de bal vloog weer naar voren. JUURD EIJSVOOGEL - CORRESPONDENT DUITSLAND Shawn Thawn/EPA
Je blijft kijken naar het contrast: de vastberaden kalmte van een ongewapende vrouw, het paniekerige gegraai van gewapende politieagenten. De vrouw werd al snel de Tank Man van Baton Rouge genoemd. Haar echte naam is Ieshia Evans, ze is een verpleegkundige van (toen) 35, en de moeder van een kleuter. In juli werd ze gearresteerd tijdens een Black Lives Matter-protest in de Amerikaanse stad Baton Rouge, waar de politie eerder een zwarte man had doodgeschoten. Ze had alle eerdere demonstraties tegen politiegeweld moeten missen, vertelde ze later. Ze moest werken, had geen geld om te vliegen, moest bij haar kind zijn. Ze was egoïstisch geweest, vond ze. Evans nam zich voor deze keer vooraan te staan, wat er ook zou gebeuren. GUUS VALK - CORRESPONDENT VERENIGDE STATEN Jonathan Bachman/Reuters
Vreugde en ontroering bij het weerzien van een van de Chibok-meisjes met haar ouders, afgelopen oktober in de Nigeriaanse hoofdstad Abuja. De overwegend christelijke meisjes, 276 in totaal, werden in de nacht van 14 op 15 april 2014 door de islamitische terreurgroep Boko Haram weggevoerd van hun middelbare school in Chibok, in het noordoosten van Nigeria. Een vijftigtal wist al snel te ontsnappen. Afgelopen oktober volgde, na bemiddeling van Zwitserland en het Rode Kruis, de vrijlating van 21 meisjes. Zij vertelden dat ze over het algemeen redelijk goed waren behandeld door hun ontvoerders. De afgelopen maanden verbleven de meisjes noodgedwongen in Abuja. Pas vorige week mochten ze van de regering eindelijk terug naar Chibok. Maar echt kerst vieren bij hun ouders thuis met familie en vrienden zat er niet in. De meisjes kregen onderdak in een huis, dat ze niet mochten verlaten. ,,Omwille van hun veiligheid’’, zeiden de autoriteiten. WIM BRUMMELMAN - REDACTEUR BUITENLAND Olamikan Gbemiga/AP
Het is nu eens geen bloedige foto uit Aleppo, dat dit jaar opnieuw het toneel was van zware gevechten. Maar het ongeschonden voetje van een kind dat vrijwel zeker onder het puin van een ingestort gebouw is bezweken trof mij als een mokerslag. Het vormt een onthutsende herinnering aan de wreedheid van de oorlog in de Syrische stad. Doordat maar zelden onafhankelijke verslaggevers doordringen tot Aleppo zijn zulke foto’s vaak de beste manier om het lijden van de bevolking onder de aandacht van de buitenwereld te brengen. FLORIS VAN STRAATEN - REDACTEUR BUITENLAND Ameer Alhalbi/AFP
In de serie Kabouters & Adelaars (kaboutersenadelaars.nl) verbeelden fotografen Joost Leek en Willem de Kam de traditie van Nederlanders om identiteit te uiten in de inrichting van de voortuin (of de voorruit). In deze tijd, waarin sommige mensen nieuws mijden en liever in hun eigen cocon willen vluchten, vielen mij in de serie vooral de tuinen op waarin mensen duidelijk in een andere werkelijkheid vluchten, maar dat wel aan de buitenwereld uitdragen. EVA SMAL - ADJUNCT CHEF ONLINE Joost Leek en Willem de Kam
Bijzondere mensen kleuren de wereld. De ‘rechtbankmeneer’ Maarten van der Tas is er zo een. Al 37 jaar volgt hij vijf dagen per week rechtszaken bij de Amsterdamse rechtbank, waar werkelijk iedereen hem kent. „Een fenomeen”, „een paradijsvogel”, „een wandelende encyclopedie”, noemden Nederlands bekendste strafpleiters hem in het artikel dat Thomas Rueb schreef in deze krant. Door een auto-ongeluk in zijn jeugd kon hij zelf geen jurist worden. Dit portret waarop fotograaf Frank Ruiter zijn blik zo prachtig wist te vangen vat wat mij betreft alles over deze bijzondere man samen., ik kan er naar blijven kijken. MIRIAM VAN 'T HEK - FOTOREDACTEUR Frank Ruiter
Het is een dag na de couppoging van 15 juli in Turkije. Burgers schoppen en slaan een soldaat die deelnam aan de mislukte machtsgreep. De verbetenheid van dit volksgericht is tekenend voor de sfeer in Turkije. De couppoging werd afgeslagen doordat duizenden Turken met gevaar voor eigen leven de straat op gingen om de democratie te beschermen. Zeker 200 burgers en politieagenten vonden daarbij de dood. Maar de foto staat ook voor de buitensporige terugslag die volgde: het ongehoorde aantal arrestaties, ontslagen en schorsingen van iedereen die – terecht of onterecht– in verband wordt gebracht met de beweging van de islamitische geestelijke Fethullah Gülen. Het resultaat is een land in de greep van wantrouwen, cynisme en geweld. TOON BEEMSTERBOER - REDACTEUR BUITENLAND Selcuk Samiloglu/AP
Twee nietsvermoedende figuranten op het Binnenhof. Toch weerspiegelt deze scène, begin juli, twee actuele politieke ontwikkelingen. Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën heeft alle reden om goed geluimd naar de ministerraad te wandelen. Het is hem gelukt het begrotingstekort weg te werken: komend jaar zal er evenwicht zijn tussen de inkomsten en uitgaven van het rijk. In 2012 en 2013 moest hij nog zware bezuinigingen aankondigen. Rust op de begroting betekent niet direct rust in het land. De aandacht van de landspolitiek is bijna volledig verschoven naar nationale veiligheid. Dijsselbloem heeft er honderden miljoenen extra voor gereserveerd. Internationale spanningen en aanslagen in Europa voeden de angst voor terreur. Het Binnenhof wordt al geruime tijd extra bewaakt door de Koninklijke Marechaussee. PHILIP DE WITT WIJNEN - REDACTEUR POLITIEKE REDACTIE Bart Maat/ANP
Toegegeven, ik was van tevoren best sceptisch. Een driedaags festival met louter oude rockers, in het Californische pensionado-oord Palm Springs, dat zou weleens heel suf kunnen worden. Maar zodra The Rolling Stones op vrijdagavond hun show begonnen, nadat Bob Dylan het publiek had opgewarmd, verdwenen al mijn reserves. Wat een feest werd het daar in de hete woestijn. Als journalist had ik een plek toegewezen gekregen op de bovenste rij van de tribune, vlak onder de skyboxen. Halverwege de Stones-show schoof Paul McCartney daar, pal achter mij, naar binnen om met een verrekijker zijn collega’s gade te slaan. Terwijl Mick Jagger beneden, op het grote podium, het Beatles-nummer Come Together inzette, hoorde ik in mijn rechteroor McCartney onversterkt meezingen. Een magisch moment. SANDRA SMALLENBURG - REDACTEUR CULTUUR Mark Ralston/AFP en Mario Anzuoni/Reuters
Wie wil dit zien? Achteraf bezien hadden ze er misschien al veel eerder mee moeten beginnen. Jarenlang hebben bestuurders, ecologen en actievoerders gesteggeld over de vraag of en hoe ze de explosieve groei van het aantal damherten in de Hollandse duinen tussen Den Haag en IJmuiden een halt zouden moeten toeroepen. De dieren vreten het natuurgebied kaal en elk jaar zijn er vele tientallen aanrijdingen met damherten. Maar: is afschieten zielig of niet? Tijdens deze debatten bleven de aantallen maar oplopen, en kwamen er ook steeds meer bezwaren; de dieren vraten het natuurgebied kaal, en ook waren er elk jaar vele tientallen aanrijdingen met damherten. Dat dit voorjaar de vergunningen uiteindelijk werden verleend, en in de Amsterdamse Waterleidingduinen inmiddels tachtig damherten per week worden afgeschoten, is de uitkomst van slepend, misschien wel typisch Nederlands debat over de verhouding tussen mens en natuur. Nu moeten er de komende jaren ruim drieduizend dieren worden afgeschoten. Dat is pijnlijk veel. ARJEN SCHREUDER - REDACTEUR BINNENLAND Olivier Middendorp
Mooi, verstild beeld van een rampzalige gebeurtenis. Een ogenschijnlijk lichtgewonde non in het Midden-Italiaanse dorpje Amatrice checkt op 24 augustus haar mobieltje na de zoveelste aardbeving de afgelopen decennia in de Apennijnen. Zoekt ze het nummer van het klooster? Gaat ze met de ambulance bellen? Kent ze het slachtoffer achter haar? Of is het zíjn mobieltje en zoekt ze contactgegevens om zijn familie te alarmeren? De beving met een kracht van 6.2 op de schaal van Richter kostte het leven aan 293 mensen. De materiële schade was enorm. De meeste middeleeuwse plaatsen in de heuvelachtige regio zijn erg kwetsbaar voor aardbevingen. JAAP BLOEMBERGEN - ADJUNCT CHEF BUITENLAND Massimo Percossi/AP
Op 15 mei 2016, toen Max Verstappen zijn eerste Formule 1-race won, ging ik als doorgewinterd Formule 1-liefhebber helemaal uit mijn dak. Vroeger ging ik naar races in Hongarije om Jacques Villeneuve, Michael Schumacher en Jos Verstappen te zien racen. Nu, twintig jaar later, scheurt zoon Max iedereen op onnavolgbare wijze voorbij en rijdt hij al twee seizoenen op rij iedereen links en rechts op onnavolgbare wijze voorbij. Deze foto vind ik niet alleen mooi vanwege het bijzondere moment, maar ook omdat hij ongelooflijk knap gemaakt is (en misschien een beetje geluk) : Max’ oog is dwars door alle champagnespetters heen scherp in beeld. ANDREAS TERLAAK - FOTOGRAAF Manu Fernandez/AP
Jeroen was een jongen van wie ik dacht dat hij niet kon overlijden. Hij overleefde een ontvoering in Syrië, werd neergeschoten maar vertelde dat hij „geen centje pijn” had. Zo was Jeroen. Uniek. Zo sterk als een beer en hij deed alles wat ik niet durfde. Na een gezamenlijke winterse hardlooptraining met collegafotografen dook hij in het koude meer en kwam eruit met zijn bekende glimlach. Een aanstekelijke glimlach. Naast een goede fotograaf was Jeroen vooral een bijzonder sympathiek persoon. BASTIAAN HEUS - FOTOGRAAF Jeroen Oerlemans/De Beeldunie
Als krantenmaker ben je bij een onderwerp dat steeds terugkomt geneigd na verloop van tijd je schouders op te halen. Bijvoorbeeld bij de aardbevingen in het noorden van het land. Niet weer die Groningers met die scheuren in hun muren, denk je dan. Tot je je weer realiseert hoe groot de problemen daar zijn. Nederland heeft vanaf de jaren zestig enorm geprofiteerd van het Groningse gas, maar daar zitten ze met de akelige gevolgen. Scheuren, onverkoopbare huizen en een groot gevoel van onveiligheid. Deze foto stond bij een verhaal over een familie in Fraamklap. Geschreven door Wubby Luyendijk, die zich terecht in het onderwerp heeft vastgebeten. De familie Winter woont met de kinderen Jhula (14), Robin (15) en Kiet (14) al drie jaar tussen de stutten. Wonen? „Ik noem dit liever kamperen”, zei Kiet tegen de verslaggever. De familie Winter had zich aangesloten bij een groep Groningers die smartengeld eist. Want ze gaan kapot aan het getouwtrek over de schadeafhandeling. Omdat het maar duurt, en duurt en duurt, schreef Luyendijk. Nadat onder grote publieke druk de gaswinning is teruggeschroefd, zijn de bevingen grotendeels weggebleven. Dat is een positieve ontwikkeling. En ondanks de afgenomen gasinkomsten, heeft de staat zijn financiën meer dan op orde; het begrotingstekort gaat naar nul. Daarom zouden de staat en Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) het in 2017 maar eens fatsoenlijk moeten regelen: geef de Groningers de compensatie waar ze recht op hebben. HERMAN STAAL - EINDREDACTEUR Kees van de Veen
De Cubaanse bevolking staat keurig op de stoep, in afwachting van de as van Fidel Castro die zal worden langsgereden. De man die recht in de camera kijkt, met de vlag op zijn hart, neemt zijn taak nog wel serieus. Maar hoe zit het met de anderen? Tijdens het afscheid van ‘El Comandante’ op 30 november dit jaar moesten de Cubanen, in opdracht van de overheid, in rijen langs de weg opgesteld staan. Hoe anders was dit op 8 juni 1968. Die dag werd het lichaam van de vermoorde presidentskandidaat Robert F. Kennedy per trein vervoerd van New York naar Washington D. C. De tocht, die normaal zo’n 4,5 uur in beslag nam, duurde twee keer zo lang. De reden? Drommen mensen stonden langs de kant, waardoor de trein slechts op een sukkelig drafje voort kon gaan. Als senator en minister van Justitie had Kennedy zich ingezet voor de burgerrechten, dat maakte hem geliefd. Het oprechte verdriet, die dag vastgelegd door Magnum-fotograaf Paul Fusco, was dan ook van de gezichten van de omstanders af te lezen. Maar hoe droevig zijn deze mensen? ROSAN HOLLAK - REDACTEUR KATERN 2 Ricardo Mazalan./AP
Het zoontje van de 26-jarige Jackeline uit Olinda in Brazilië werd geboren met een veel te klein hoofd. Het jongetje heeft microcefalie, een aangeboren achterstand in de groei van de hersenen die waarschijnlijk veroorzaakt is door een infectie van de moeder met het zikavirus tijdens de zwangerschap. De foto maakt dramatisch duidelijk dat dit kind door een anders meestal onschuldige virusinfectie voor zijn leven getekend is. Zal hij ooit kunnen lopen, naar school kunnen gaan, een normaal leven kunnen leiden? Door de zikaepidemie, die zich via muggen verspreidde, zijn tot nu toe meer dan tweeduizend kinderen in Brazilië met microcefalie ter wereld gekomen. SANDER VOORMOLEN - REDACTEUR WETENSCHAP Nacho Doce/Reuters
Donald Trump, de man die zijn naam zo graag spelt op gebouwen en vliegtuigen wordt op 20 januari president van de Verenigde Staten. Minder dan twee jaar geleden gaven geen van de gevestigde Amerikaanse media hem ook maar een schijn van kans om de Republikeinse nominatie in de wacht te slepen, laat staan om president te worden. Trump staat ook daarom symbool voor een veranderende en verwarrende wereld die niet altijd helder te lezen valt. Een wereld dus waarin meer dan ooit goede, grondige en genuanceerde journalistiek noodzakelijk zal zijn. PETER VANDERMEERSCH - HOOFDREDACTEUR Mandel Ngan/AFP
De ontreddering op de gezichten van deze Clinton-aanhangers staat symbool voor het gevoel dat velen hadden na die lange, slopende verkiezingsnacht. De foto is haast een moderne versie van de Laocoöngroep, het beroemde Griekse beeld van de priester die samen met zijn kinderen door slangen wordt gewurgd vóórdat hij de Trojanen kon waarschuwen om het paard niet binnen te halen. Ikzelf ging uiteindelijk met heel kleine oogjes en een katerig gevoel ruim na zonsopkomst slapen, met eenzelfde knoop in mijn maag die ik had na de verloren WK-finale in 2010, toen Nederland van Spanje verloor. Het grote verschil tussen deze huilende dames en ondergetekende is natuurlijk dat ik me als cartoonist kan verheugen op minstens vier heerlijke jaren Trump tekenen. RUBEN L. OPPENHEIMER - CARTOONIST Lucy Nicholson/Reuters
Wat moeten ze van elkaar gehouden hebben, dacht ik bij het zien van deze foto. Later las ik hoe Jennilyn Olayres, want zo heet de vrouw, op blote voeten vanuit de sloppenwijk naar haar man was gerend. Daar lag hij, net doodgeschoten door de politie, met een kartonnen bord naast hem: ik ben een drugsdealer. In één beeld zit alle pijn van de ‘oorlog tegen drugs’ die de Filippijnse president Duterte is begonnen. Zoals hij zijn kiezers had beloofd. Want ook dat doet pijn: dat een van de meest democratische landen in de regio, waar het volk dictator Marcos op de vlucht joeg, nu heeft gekozen voor een moorddadige demagoog. ELSKE SCHOUTEN - CHEF BUITENLAND Czar Dancel/Reuters
Een chaotisch tafereel verlicht door een flitsgranaat en het brandende kruit van een geweer van de oproerpolitietrekt dit beeld uit de context waarin we soortelijke taferelen normaliter zien. Mensen die ter aarde vallen in de schermutselingen. Op deze foto zien we een zeer onrustige situatie haarscherp bevroren in tijd. Hij is genomen tijdens de studentenprotesten in Johannesburg dit najaar. Die braken uit nadat de regering een verhoging van het collegegeld aankondigde. Sporen van geweld, losse stenen en een zonnebril liggen in de hoek, achtergelaten door demonstrerende studenten die de naderende politiemacht ontvluchten. Mensen van beide partijen vallen ter aarde in de schermutselingen. Het geweld lijkt van beide kanten te komen in de vorm van een afgaand vuurwapen van de ene kant, en een springende demonstrant van de andere kant. Uit alle foto’s die ik afgelopen jaar voorbij heb zien komen, is dit beeld is de meest heldere weergave van chaos en geweld die plaatsvinden die bij protesten en demonstraties wereldwijd. PETER LIPTON - FOTOREDACTEUR Marco Longari/AFP
Tradities zijn er om in stand te houden, juist in moeilijke tijden. Het Verenigd Koninkrijk stond na het referendum van 23 juni onder hoogspanning, de toekomst was uiterst ongewis, de gevolgen groot. Dus toen Theresa May de slimste en sluwste politicus van het land bleek en na het Brexit-referendum en het aftreden van David Cameron het politieke spel het beste speelde, mocht ze knielen voor de koningin. Voor de 90-jarige koningin Elizabeth II is May de dertiende premier die namens de vorstin een regering formeert. Sommigen (Winston Churchill, Margaret Thatcher) hebben grote invloed gehad op de wereldEuropa en de manier waarop Britten leven. Anderen zijn wij alweer vergeten (James Callaghan). In welke categorie Theresa May zal vallen, moet nog blijken. Lukt het haar om het VK zonder economische kleerscheuren, met behoud van eigenwaarde uit de EU de loodsen? Weet zij de verdeeldheid in het land te overbruggen? 2017 wordt een cruciaal jaar voor haar. Als haar strategie mislukt is het niet ondenkbaar dat wij het komende jaar naar een nieuwe foto, van een nieuwe premier kijken die de hand van Queen Elizabeth kust en zijn of haar diensten aanbiedt. MELLE GARSCHAGEN - CORRESPONDENT VERENIGD KONINKRIJK Dominic Lipinski/AP
10 januari, twee dagen na de release van zijn laatste lp, is David Bowie overleden aan de gevolgen van kanker. De teksten op Blackstar krijgen een heel andere betekenis en puzzelstukjes vallen in elkaar. “Look up here I’m in heaven”; “I’m dying to[o]”, zingt hij onder andere. Wereldwijd komen mensen bijeen om zijn leven te vieren, muurschilderingen duiken op in vele steden, deze is in Brixton, de wijk in Londen waar hij geboren is. De rest van het jaar zou druk worden met veel eerbetoon, de ‘David Bowie Is’-tentoonstelling, een gerestaureerde versie van de film The man who fell to earth, Lazarus de musical in Londen, een veiling bij Sotheby’s en vele platen en boeken die het licht zien. In december wordt Blackstar bekroond als beste album van het jaar. WIM LINTSEN - MEDEWERKER FOTODIENST Stefan Wermuth/Reuters
Politici willen langer aan de macht blijven dan de grondwet toestaat. Dat is vermoedelijk een wereldwijd fenomeen. Op het Afrikaanse continent zijn in veel landen de staatsinstellingen te zwak om dergelijk opportunisme te stoppen. In Afrika wilden in 2016 meer staatshoofden niet opstappen: Yoweri Museveni van Oeganda, Sasso Nguesso van Congo Brazaville, Paul Kagame van Rwanda en Joseph Kabila van Congo Kinshasa waren allen druk bezig met manoeuvres om de macht nooit meer te hoeven opgeven. De arrogantie van de macht is in Afrika gigantisch: in naam van God of zichzelf verklaren staatshoofden het hemelse recht te hebben om te heersen. Ze krijgen het hoog in hun bol en ze zien de proporties niet meer. Museveni legt het verkeer stil omdat hij even rustig wil telefoneren. Deze foto ging op sociale media viraal het continent over. KOERT LINDIJER - CORRESPONDENT AFRIKA Twitter/Museveni
Het zijn de laatste Algemene Politieke Beschouwingen van het kabinet Rutte II, net na Prinsjesdag – in september 2016. Twee dagen lang zitten de leden van het kabinet zich dan te vervelen in ‘Vak K’ van de plenaire zaal in de Tweede Kamer; alleen de premier voert namens hen het woord. De snoepzak gaat vaak rond, er is bijna altijd wel één moment van slappe lach. Op deze foto laat vicepremier Lodewijk Asscher op zijn telefoon iets zien wat gaat over het optreden van een collega, minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders. Die spreekt op dat moment in New York de Verenigde Naties toe. „Ik vrees”, zegt Asscher nu over het beeld, „dat ik er een grap over maakte”. Ten koste van Koenders? „Dat zou ik nooit doen.” PETRA DE KONING - REDACTEUR POLITIEKE REDACTIE Remko de Waal/ANP
Op het hoogtepunt, eind juli, waren elke dag 45 miljoen spelers bezig met de jacht op Pokémon, de virtuele wezentjes die je met je smartphone kunt vangen. Van Tokio tot Toronto en van Kaapstad tot Kijkduin. Dat Kijkduin zoveel Pokémon bleek te huisvesten was een uitgelezen kans voor de stadsmarketeers van Den Haag. Kijkduin werd uitgeroepen tot Pokémon-hoofdstad van Nederland, er kwamen een Pikachu-strandpaal en extra vuilnisbakken. Maar toen de Pokémon-jagers massaal de duinen kwamen bevuilen en vertrappen – zonder ook maar een cent in Den Haag uit te geven – kantelde het beeld naar „een kudde op hol geslagen bizons” en dreigde de gemeente met een kort geding tegen de makers van het spel. Niantic Inc. haalde voor het zover kwam de meeste Pokémon weg. En anders was de kudde vanzelf wel verdwenen. Geheel in overeenstemming met de natuurlijk cyclus van dit soort hypes. MARTINE KAMSMA - REDACTEUR KATERN 2 Bart Maat/ANP
Soms zie ik tussen de talloze nieuwsfoto’s die dagelijks op mijn scherm verschijnen ineens een foto waarvan ik denk: die moet eigenlijk in de krant, omdat hij zo mooi is. Er is geen relevantie, geen nieuwswaarde, het maakt zelfs niet per se uit waar de foto is genomen of waarom. De foto spreekt dan voor zich en raakt me vanwege een bepaalde blik of zijn kleurstelling. MARLOES HEINEKE - FOTOREDACTEUR Vadim Ghirda/AP
Een juichende Nigel Farage? Een bedroefde David Cameron? Boze of blije kiezers? De ochtend van de uitslag van het Brexit-referendum, 24 juni, waren er genoeg foto’s om uit te kiezen. Het werd dit sobere beeld van staatsman Winston Churchill, die uitkijkt over een ontwakend Westminster, paginagroot op de voorpagina. De kromgebogen Churchill met stok straalt iets zorgelijks uit. De man die de Britten door de Wereldoorlog loodste, lijkt de puinhoop die de politiek er van heeft gemaakt te aanschouwen. Dat zorgelijke wordt versterkt door het moment: de vroege, onheilszwangere ochtend. Nog niemand wakker, heel het Koninkrijk nog in de slaap der onschuldigen. Een nieuwe dag, een nieuwe, onzekere realiteit voor de Britten. EGBERT KALSE - ADJUNCT HOOFDREDACTEUR Stefan Wermuth/Reuters
Post-truth is volgens het Oxford Dictionary het woord van het jaar. Rapper Kanye West leeft al jaren voorbij de waarheid: hij verkondigt de meest groteske dingen op het podium en via Twitter. Net als die andere verhitte twitteraar, Donald Trump, die altijd op zoek naar een rel om aandacht te trekken. Na een warrige speech over Beyoncé, Jay Z, Hillary Clinton en Donald Trump brak hij eind november halverwege een optreden af. De rapper werd opgenomen in het ziekenhuis voor wat later oververmoeidheid bleek te zijn en zegde de rest van zijn tournee af. Op deze foto, genomen tijdens een optreden op 25 oktober, ziet Kanye West er eenzaam uit. Zonder vaste grond onder zijn voeten zweeft hij boven zijn publiek. Is het leven in zijn zelf gebouwde luchtkasteel hem toch te veel geworden? THOMAS VAN HUUT - REDACTEUR ONLINE Kevin Winter/AFP/Getty Images
Het kan niemand ontgaan zijn, Rotterdam stond het afgelopen jaar op veel ‘hippe’ lijstjes. Maar de stad heeft meerdere gezichten, dat bewijst fotograaf Stacii Samidin die met deze foto, gemaakt in Rotterdam Feijenoord, winnaar werd van De Kracht van Rotterdam, een fotografie-initiatief met als doel het beeld van Rotterdam te nuanceren. Samidin maakte een foto van nu, maar met een sterke verwijzing naar het werk van Peter Martens, die in de jaren 70 van de vorige eeuw op nietsverhullende wijze ook deze stad fotografeerde. Rotterdam, niet achter elke voordeur is het hip. NICOLE ROBBERS - FOTOREDACTEUR Stacii Samidin
De klim naar kostschool en naar huis blijft steil voor de schoolkinderen in Atuler, een 800 meter hoog gelegen dorp in de bergen van de Chinese provincie Sichuan. Maar nadat de grote kranten in Beijing foto’s van de oude ladder van bamboe publiceerden maken zij de tocht sinds november over een gevaarte van staal. Dat is veiliger, sneller en minder vermoeiend voor de kinderen van het Yi-volk, die twee keer per jaar naar huis gaan voor de zomer- en wintervakanties. De kinderen mogen sinds kort de tocht alleen nog maar onder begeleiding van volwassenen maken en niet jonger zijn dan 16 jaar. OSCAR GARSCHAGEN - CORRESPONDENT CHINA Imaginechina
Tijdens mijn werk zit ik regelmatig een paar minuten verdoofd op mijn stoel. Ik werk al jaren als fotoredacteur en nog altijd brengen beelden van geweld mij van mijn stuk. Deze foto is genomen tijdens de terugkerende gevechten in Kasjmir – waar India en Pakistan al decennia ruziën om een stuk land. In juli laaide het conflict weer op na de moord op rebellenleider Burhan Wani. Het gruwelijke beeld staat voor mij symbool voor de vele ogenschijnlijk onoplosbare conflicten waardoor in 2016 wederom zoveel mensen leefden in angst, verdriet en onvrede. ESTER BULLENS - FOTOREDACTEUR Mukhtar Khan/AP
Terwijl de Fransen zich dit jaar druk maakten om de boerkini, turen deze amish-vrouwen vredig over de Stille Oceaan. Ze zijn met de hele familie op reis vanuit Michigan naar Coronado, een badplaats in Californië. In Cannes waren vrouwen afgelopen zomer verplicht om een bepaalde hoeveelheid bloot te laten zien, om zich niet in strijd met de goede zeden te gedragen. Wat zou er zijn gebeurd als deze amish-familie Cannes als vakantiebestemming had gekozen? NATALIA TORET - FOTOREDACTEUR AP / Gregory Bull
Vóór Epke zijn oefening begon appte ik nog naar vriendinnen: ‘Zal je zien dat hij ook valt’, omdat Anna van den Breggen zo hard was gevallen en Bauke Mollema, Steven Kruijswijk en Tom Dumoulin ook vielen tijdens hún wedstrijd/race van het seizoen. Oké, wielrennen is wat anders dan turnen, maar het was wel opvallend dat veel Nederlanders op zo’n belangrijk moment onderuitgingen. En ja hoor, Epke viel. Sip moest ik mijn vriendinnen appen dat deze voorspelling niet zo leuk was, maar wel was uitgekomen. Van tevoren dachten veel mensen dat Epke wel goud zou halen. Hij had natuurlijk die aaneenrijging van verschillende vluchtcombinaties die hem veel extra punten zou opleveren. En hij had al eens eerder goud gehaald op de Olympische Spelen. Maar als je valt, dan doen die vluchtcombinaties er niet meer toe. Die dramatiek van het beeld dat hij op zijn buik lag – in die foto zat alles. Alle Nederlanders die hem hebben zien vallen, voelden waarschijnlijk de klap. Ook al was hij degene die viel, we voelden de klap ook een beetje en we leefden met hem mee. Ik had Epke dat goud zo gegund. Maar ook vallen hoort helaas bij topsport. SANNE VAN GRIENSVEN - VORMGEVER Sander de Koning/ANP
‘Word wakker – ze staken!’ Het is nu bijna niet meer voor te stellen dat van belangrijke gebeurtenissen geen beelden bestaan. Maar tot dit jaar was er van de beroemde Februaristaking, waarmee de bevolking van Amsterdam en omstreken in 1941 prtesteerde tegen de jodenvervolging maar één foto bekend. Begin dit jaar dook er een tweede foto op, in een Fries archief. Hij werd genomen door de 22-jarige Keimpe Sikkema op het Raamplein, een van de plekken in de stad waar mensen samenstroomden, en teruggevonden in zijn dagboek, waarin hij ook de staking beschreef. „Der zijn hier relletjes op ’t plein.” BIANCA STIGTER - REDACTEUR CULTUUR Keimpe Sikkema
Vroeger had je een hoofdpersoon die voor de camera stond en je had de fotograaf erachter. Inmiddels is er de selfie. Op social media zie je er steeds meer voorbijkomen met de ‘fotograaf’ als middelpunt. Deze foto laat goed zien hoe dat werkt. En Hillary Clinton wist daar perfect gebruik van te maken. Nadat de foto de hele wereld was overgegaan als symbool van de ‘ik, selfie-generatie’, bleek uit een opgedoken filmpje dat Hillary er de grote regisseur van was. „Wil je een selfie? Draai je dan nu om!” riep ze tegen haar publiek. En dat deden ze, natuurlijk. Want zo gaat dat tegenwoordig. CHRISTINE SCHILLE - ART DIRECTOR Twitter/Barbara Kinney/Victor NG
Deze bussen in Aleppo zijn verticaal geplaatst, als bescherming tegen sluipschutters. Het kwam post-apocalyptisch over, een scène uit een Mad Max-film. Op andere foto's uit deze serie vielen mij de ogenschijnlijke rust van de kinderen en het schijnbaar geopende winkeltje op de voorgrond mij op. JELLE KALKMAN - MEDEWERKER FOTODIENST Abdalrhman Ismail/Reuters
Voor mij laat de foto van Omran Daqneesh de situatie in Aleppo zien. Hoe uitzichtloos het is en hoe oneerlijk het is. Ook het bijbehorende filmpje, waarin je Omran in shock ziet kijken naar zijn hand, waar bloed op zit, vond ik een niet te vergeten moment van 2016. ILVY NJIOKIKTJIEN - FOTOGRAAF Aleppo Media Center via AP
Het was het jaar van voetbalgod Cristiano Ronaldo. De Champions League met Real, het EK met Portugal en voor de vierde keer de Gouden Bal met … ja, met zichzelf. En toch, als Portugal dat EK 2016 niet gewonnen had, was dit het beklijvend beeld geweest van een persoonlijk drama. Al in de openingsfase van de finale ging de absolute ster van het Portugese elftal met een knieblessure naar de grond. Hij probeerde het nog even, strompelde wat, maar zeeg uiteindelijk neer. Een brutale mot, daar wemelde het die zondag 10 juli in Stade de France van, daalde neer op het voorhoofd van Ronaldo in zijn donkerste moment. Alles leek verloren tegen de sterke Fransen die in eigen land op eindtoernooien altijd kampioen werden. Maar niets was echt verloren. Invaller Éder maakte in de verlenging 1-0. Ronaldo campeão! BART HINKE - REDACTEUR SPORT Nolwenn Le Gouic/Getty Images
Venezuela is van een van de meest stabiele landen van Zuid-Amerika afgegleden naar een land waar moord en doodslag aan de orde van de dag zijn. De bevolking leeft in armoede. Aan alles is een tekort. De foto van het open graf vertelt voor mij het verhaal van Venezuela in 2016. De grafstenen worden geroofd om er marmeren keukenbladen van te maken. Doodskisten worden leeggegooid, verkocht en opnieuw gebruikt. Eigenlijk te treurig voor woorden. KOEN GREVEN - CORRESPONDENT SPANJE Marcos Santos
Als de koning in de problemen is, kiest hij de vlucht naar voren. Begin oktober vroeg Mark Rutte Willem-Alexander of hij iets wist van de financiële compensatie die de Oranjes vanaf 1973 voor hun vermogensbelasting ontvangen. „Joh, ik wist nergens van”, had de koning volgens de premier gezegd. Op de vernederende dag dat de begroting van het koninklijk huis in de Tweede Kamer zou worden behandeld, en de PvdA een initiatiefwetsvoorstel aankondigde om belasting te gaan heffen op de toelages voor koning en koningin – op díé dag lieten Willem-Alexander en Máxima zich in vol ornaat in een herfstig Springendal op streekbezoek in Ootmarsum fotograferen. Dat was 26 oktober 2016. Van te voren was zij gewaarschuwd: het pad zou moeilijk begaanbaar zijn. Neemt u vooral laarzen mee. Maar tijdens de boswandeling draagt Máxima toch hoge hakken. Een groene boucléjas gracieus om haar schouders – waar een blote arm uitsteekt met een leren handschoen. Die weer bij de muts en de hakken past. Haar mooiste combinatie van het jaar. Natuurlijk gaat het mis met die hakken. Ze verliest een schoen. Willem-Alexander, die nog altijd wegsmelt bij haar aanblik, reikt ’m haar aan. En de wandeling wordt voortgezet. Niemand die meer denkt aan de 934 duizend euro die ze dit jaar heeft ontvangen. JUTTA CHORUS - COLUMNIST Remko de Waal/ANP
Kinderen spelen op het puin van een verwoest gebouw door een luchtaanval in Qayara, ten zuiden van Mosul, Irak, 6 november 2016. Dit beeld toont de veerkracht van kinderen in oorlogsgebied. Ondanks hun uitzichtloze situatie spelen ze hier ogenschijnlijk onbevangen op de puinhopen van het oorlogsgeweld en dat geeft toch weer een sprankje hoop. RIA CUPPEN - FOTOREDACTEUR Felipe Dana/AP
De rode stippenjurk was iets te vrolijk voor de gelegenheid. Sylvana Simons en haar partijgenoten hebben net in het gebouw van de Tweede Kamer bekendgemaakt dat de oud-Denk-politica aangifte doet wegens „walgelijke tweets”. Een paar maanden geleden maakte de partij bekend dat Simons moet worden bewaakt wegens bedreigingen. Dat was geen kleinzerigheid van Simons; lees de commentaren bij de petitie ‘Aangifte tegen Mevrouw Sylvana Simons wegens haatzaaierij’. Aangemaakt in november, met 46.743 ondertekenaars die zich bekommeren om de teloorgang van de Nederlandse cultuur. Deze bijvoorbeeld: „Ze zei zelf alle blanken zijn rasisten! Dit zet mij aan tot haat en dan ben je tot het uiterst instaat om het ongedierte te bestrijden.” Of deze: „Wees gvd blij dat je hier mag wonen. Verwaand kkr volk.” Of deze: „Ik vind dat ze silvana simons motte doodknuppelen en dan wetenschap geven voor het ontleden van haar hersens dat ze kunnen weten hoe ze zulke mensen niet meer geboren kunnen worden het is een kinderfeest en dat verziek je niet.” Doffe ellende. Maar Denk „vierde” de bedreiging, zei Simons in een kerstinterview met de Volkskrant. „In onze groepsapp reageerden ze ’s avonds jubelend op de media-aandacht die de persconferentie genereerde.” Partijleider Tunahan Kuzu had „tot op de dag van vandaag niet gebeld en gevraagd hoe het met me gaat.” Ze maakte in hetzelfde interview bekend dat ze Denk heeft verlaten en met een eigen partij aan de verkiezingen wil meedoen. BAS BLOKKER - REDACTEUR BINNENLAND Jerry Lampen/ANP
Voorzitter van de Krijgsraad Cynthia Valstein-Montnor moet oordelen over de hoofdverdachte, president Desi Bouterse, in het al jaren lopende Decembermoorden-proces. Op de foto is een vrouw te zien op weg naar een zitting, die uitstraalt dat ze zich niet laat intimideren. Bouterse poogt het proces te stoppen met een amnestiewet en een beroep op de staatsveiligheid. De minister van Justitie beschuldigde haar ervan dat ze „de grondwet met voeten treedt” en waarschuwde zelfs voor „geweldsuitbarstingen en burgeroorlog”. Cynthia Valstein-Montnor, die rechten in Utrecht studeerde, houdt de rug recht door strikt juridisch te blijven redeneren. Op 30 januari is er weer een zitting. HANS BUDDINGH - EINDREDACTEUR Pieter van Maele/ANP
Gebeurt het je ook weleens dat je plots je eigen keuken herkent op een foto en vervolgens je schort en uiteindelijk… de billen van je schoonzoon? Onze fotowedstrijd ‘Nederland fotografeert’ leverde ook dit jaar weer duizenden prachtige foto’s op. Thema’s als ‘kleur’ en ‘water’ zorgden voor een record aantal deelnemers. ‘Naakt’ voor heel veel kijkers en een voor mij nogal bijzondere en verrassende inzending. Nooit eerder geweten dat mijn dochter fotografische ambities had, om maar te zwijgen over de modellencarrière van haar vriend. Ik heb zelden zo hard gelachen om een foto. EVERT HERMANS - CHEF FOTOREDACTIE EN JURYVOORZITTER NRC FOTOWEDSTRIJD 'NEDERLAND FOTOGRAFEERT' Ans Hermans
Zijn oude oor verloor Mr. Ji in een auto-ongeluk. Zijn nieuwe oor groeit op zijn arm. Cosmetisch chirurg Guo Shuzhong sneed de oorschelp uit het kraakbeen van Ji’s ribbenkast. Daarna plaatste Guo het oor onder de huid van de arm, zodat de huid zich aan het kraakbeen kan hechten. Daarna kan het oor worden aangezet. De techniek lijkt futuristisch, maar wordt al 50 jaar op deze manier toegepast. Tegenwoordig worden ook oorschelpen van kunststof gebruikt voor oorreconstructies. Een kunstof kunstoor ziet er iets beter uit dan een oor van ribbenkraakbeen, concludeerden Amerikaanse plastisch chirurgen in 2014 in JAMA Facial Plastic Surgery, maar heeft een hoger risico om afgestoten te worden. LUCAS BROUWERS - REDACTEUR WETENSCHAP China Daily/Reuters
De auto met het lichaam van Muhammad Ali maakt op de dag van zijn begrafenis, 10 juni, een indrukwekkende rondrit door zijn geboortestad Louisville. Nog één keer doet The Greatest het huis aan waar hij opgroeide: 3302 Grand Avenue (het tweede van links). In de zomer van 1947 – Muhammad was toen nog Cassius, een ventje van vijf – kwamen de Clays hier wonen. Ze hadden eerst bij opa en oma van vaders kant ingewoond, vlakbij de renbaan waar de wereldberoemde Kentucky Derby wordt gehouden. In dat huis van 4.500 dollar, in een zwarte middenklassewijk, deelde Cassius een kamer met zijn jongere broertje Rudy. Hij was toen al een grappenmaker: hij lag in bed met een touw dat hij had vastgemaakt aan de gordijnen in de slaapkamer van zijn ouders, trok er aan en zei: „Hé Rudy, er is een spook in huis, ik zie de gordijnen bij papa en mama bewegen.” Rudy gilde het uit. In Grand Avenue zorgden de twee broertjes ooit voor wildwesttaferelen. Cassius moest en zou de cowboy zijn, Rudy was de indiaan. Hun paarden maakten ze van bezemstokken en touw. De cowboy en de indiaan zouden onafscheidelijk blijven. Tot 3 juni, de dag waarop Muhammad Ali overleed. WARD OP DEN BROUW - CHEF SPORT Mark Humphrey/AP
Eind oktober trakteerde president Poetin op een machtsdemonstratie op de Noordzee. Een Russisch flottielje onder aanvoering van vliegdekschip Admiraal Koeznetsov voer vanaf Severomorsk naar de Middellandse Zee om daar de aanvallen op Aleppo te ondersteunen. De Koeznetsov, een roestbak van Sovjet-makelij met een enorme rookpluim, trok veel bekijks. Het flottielje leidde tot diplomatieke spanningen toen de NAVO Spanje verbood om de Russische oorlogsschepen te laten tanken. De Russische marine zou later melden een Nederlandse onderzeeër in de Middellandse Zee te hebben verjaagd – in welingelichte kringen was te vernemen dat er op het bewuste moment geen Nederlands schip in de buurt was. Op de foto passeert de Koeznetsov Dover. MICHEL KERRES - REDACTEUR BUITENLAND Gareth Fuller/Hollandse Hoogte
Sirte, 26 juni 2016. Een lichtgewonde strijder van het leger van de Libische interim-regering wordt door zijn kameraden weggevoerd van de frontlinie bij Sirte, eind juni. Het leger en milities streden er tegen Islamitische Staat, dat de stad tot zijn bolwerk in Libië had gemaakt. De schaduwen zijn lang; het einde van de dag nadert: het ‘gouden uurtje’ voor fotografen wegens het zachte, warme licht. Ook voor fotograaf Jeroen Oerlemans was dit het lievelingsmoment om erop uit te trekken met zijn camera’s. Hij Oerlemans had de strijder nog gefotografeerd vlak voordat hij in zijn rechterhand werd geraakt door snipers van IS. Jeroen Oerlemans keerde eind september naar Sirte terug. Daar trof hem toen het noodlot. Op 2 oktober 2016 werd hij door een IS-sniper neergeschoten. In deze foto heeft Oerlemans ook zichzelf vastgelegd. Alsof hij wilde zeggen: ik ben er nog. Zijn eigen slagschaduw heeft hij slim verwerkt in het rechterbeen van de achterste strijder. JOERI BOOM - CORRESPONDENT INDIA Jeroen Oerlemans/De Beeldunie
Het is een van de favoriete zinnetjes van Mark Rutte als hij zich onder de gewone man begeeft. „Heb je een telefoon bij je? Dan maken we een selfie.” Tijdens zijn bezoek aan de grens van beide Korea’s, in september, had de Noord-Koreaanse soldaat geen uitnodiging van de Nederlandse premier nodig. Het werd dan ook geen selfie. En de gebruikelijke uitbundige lach kon de soldaat ook vergeten. Die bewaart Rutte voor zijn fans in Nederland. Die lach komt zeker van pas tijdens de verkiezingen in maart. ERIK VAN DER WALLE - CHEF POLITIEKE REDACTIE Remko de Waal/ANP
Venezolanen steken in juli massaal de Simon Bolivar-brug over om eten en medicijnen te kopen in buurland Colombia. De grens was lange tijd gesloten. Na jarenlang economisch mismanagement zijn er grote tekorten in Venezuela. Tienduizenden mensen gingen dit jaar de straat op om het aftreden te eisen van de socialistische president Nicolás Maduro, tot nog toe zonder resultaat. YKJE VRIESINGA - REDACTEUR ECONOMIE George Castellano/AFP
Alles kwam die dag in Rio de Janeiro bij elkaar voor Sharon van Rouwendaal. Al die duizenden eenzame kilometers die ze in de jaren ervoor had gezwommen in een afbladderend zwembad in Narbonne, onder het spartaanse regime van haar Franse coach Philippe Lucas. In de warme wateren voor Copacabana kreeg het Nederlandse trainingsbeest alles uitbetaald, met de mooiste prijs uit haar loopbaan, de olympische titel op de tien kilometer in open water. Alles klopte onder de iconische Suikerbroodberg: haar strijdplan, haar tactiek en de indrukwekkende eindsprint waarop niemand in Rio een antwoord had. Ze is pas 23 jaar oud, maar de wereld ligt al aan haar voeten. ROB SCHOOF - REDACTEUR SPORT David Goldman/AP
Dagelijks staan ze in de krant. De mensen die vanuit Syrië, Irak en Afghanistan naar ‘veilig gebied’ afreizen. Met betraande gezichten en besmeurde kleding. Zo ook deze Iraakse vrouw, die de door IS-bezette stad Mosul is ontvlucht. Door de verhullende sluier is haar pijn niet zichtbaar. Ze lijkt een schim geworden. Een silhouet van een vergeten mens. Geen thuis meer hebben betekent rechteloos zijn. Wie geboren is in een veilig en welvarend land, kan niet bevatten hoe het is je als een schim te bewegen door vele vreemde landen, met dat wat je het dierbaarst is in de hand. ASTRID VAN ROOIJ - VORMGEVER Odd Andersen/AFP
Dit beeld zegt alles over de Brexit: Samantha Cameron die bijna in tranen is, nadat ze heeft geluisterd naar hoe haar echtgenoot enkele uren na de Brexit-stem zijn aftreden aankondigde. Hij gokte op blijvend EU-lidmaatschap en verloor: de Britten stappen uit de Europese Unie. Maar dit moment was vooral het begin van de hele Brexit-operatie: Cameron liet het land over aan de Brexiteers, en onmiddellijk werd duidelijk dat niemand weet wát de Brexit eigenlijk inhoudt. Het Verenigd Koninkrijk gaat een ongewisse toekomst tegemoet. Nog altijd is de mantra: Brexit means Brexit. TITIA KETELAAR - OUD CORRESPONDENT VERENIGD KONINKRIJK, NU REDACTEUR POLITIEKE REDACTIE Phil Noble/Reuters
Deze foto van de bromance tussen Nigel Farage en Donald Trump, samen in een Grote Gouden Lift, toont voor mij de essentie van 2016 – en denkelijk ook alvast van 2017. MAARTJE SOMERS - REDACTEUR BUITENLAND Andy Wigmore/AFP
„Wat bof ik toch. Met de Learjet de eerste twee fonkelnieuwe Nederlandse JSF’s binnenhalen! Tanken boven de Noordzee. Zo had ik het me voorgesteld toen ik me in een camouflagepak liet fotograferen en zei dat het mijn droom was: de eerste vrouw op Defensie. Een paar weken later belde Mark. God, wat zal ik het missen. Met een heli landen op een wiebelend dek. Met de mannen in Mali. Ik zou ze soms willen knuffelen. Alleen die luchtmachtboys met hun fluwelen tong, die kon ik nooit helemaal peilen. Ook met die JSF hebben ze hun zin weer gekregen, al zijn het er geen 85 maar 35 geworden. Niet aan denken nu, maar genieten. Die eerste twee even helemaal voor mezelf. En die fotograaf in het gangpad, natuurlijk.” HANS STEKETEE - REDACTEUR NRC WEEKEND Robin van Lonkhuijsen/ANP
In de Tour de France staan op 14 juli tientallen toeschouwers op de Mont Ventoux. Het stormt, de finish is zes kilometer eerder gelegd. Op de klim moet een motor ineens remmen, Richie Porte botst op de motor, Chris Froome klapt daar weer bovenop. Zijn fiets is kapot. Hij is flink kwaad en besluit de tocht rennend op zijn wielerschoenen te vervolgen. Na een paar honderd meter bemachtigt hij een reservefiets en rijdt de etappe uit. De jury beslist later dat Froome zijn tijd mag houden, Bauke Mollema wordt de dupe. MIRIAM VIEVEEN - REDACTEUR ONLINE Stephane Mantey/Reuters
Deze foto intrigeert. Het beeld: twee mannen met verschillende ideeën over het heden en de toekomst, verschillende achtergronden, verschillende levens, die elkaar zuinigjes de hand schudden. Toch hebben ze elkaar anderhalf uur gesproken in plaats van het afgesproken kwartier. En ze willen elkaar nogmaals spreken. Je krijgt het gevoel dat ze vooral voor de foto een zuinig gezicht trekken. Hebben ze soms meer met elkaar gemeen dan wij weten? En wat dan? Hoe het gesprek echt verlopen is, weten wij niet. En dat intrigeert. OSCAR VERMEER - REDACTEUR ONLINE Pablo Martinez Monsivais/AP
Het migrantenkamp ‘The Jungle’ bij Calais, een van de symbolen van de moderne vluchtelingencrisis, is eind oktober ontruimd. Enkele weken eerder maakten hebben twee Eritrese vluchtelingen van hieruit een tocht naar het strand gemaakt. Ze nemen foto’s van elkaar terwijl een ferry uitvaart richting Engeland, het doel van hun lange reis. Het tafereeltje maakte indruk op mij vanwege de hoop en verwachting die eruit spreken. De twee zijn zichtbaar trots zo ver gekomen te zijn, maar ze weten nog niet nog onwetend dat zij op korte termijn naar een plek elders in Frankrijk worden gebracht en dat Engeland voorlopig een droom zal blijven. FLIP FRANSSEN - FOTOGRAAF Philippe Wojazer/Reuters