Verwonderd onbegrip in beeld

cartoons

Trefzeker en mild-ironisch. Dat zijn de cartoons van de 90-jarige Indonesische tekenaar Jack Poirrié. Ze zijn nu verzameld.

Illustratie Jack Poirrié.

De cartoonfiguren hebben een gekraste verschijning. Het haar van de blanke personages piekt, dat van de Nederlands-Indische mensen is zwart glanzend. Tekenaar Jack Poirrié (90) is geboren op Zuid-Sumatra en tekent al 40 jaar voor het Indische maandblad Moesson, dat bestaat sinds 1956. Volgens hoofdredacteur Geert Onno Prins is dit het enige „minderhedenblad in Europa dat zo lang bestaat en waar de 40.000 lezers met een Indische herkomst of achtergrond zich thuis voelen”.

Deze context van wederzijds vertrouwen is van belang om Poirrié’s cartoons en verhalen uit het vroegere Indië te begrijpen, die nu zijn verzameld in Poirrié’s Perikelen.

Vooral zijn cartoons, trefzeker en mild-ironisch, vallen op door het telkens terugkerende motief van verwonderd onbegrip tussen de blanke Nederlanders en de donkere Indische mensen. Neem de drie oer-Hollandse vrouwen die, lachend, tegen een Indisch gezin zeggen: „Jullie lijken allemaal zo op elkaar, zwarte haren, zwarte ogen en zo...” Poirrié geeft aan dat hij in zijn cartoons wil uitdrukken dat de twee bevolkingsgroepen in Indonesië „elkaar ondanks alle verschillen niet kunnen missen, toen in de vooroorlogse tijd niet en nu evenmin”.

Voor de scènes die hij in zijn cartoons weergeeft doet hij „inspiratie op in het dagelijks leven”. Poirrié: „Ik kan me voorstellen dat kleinkinderen opa’s spulletjes uit de oorlogstijd van de politionele acties op een rommelmarkt verkopen.”

Poirrié volgt de recente gebeurtenissen in Indonesië nauwgezet. Hij voelt grote compassie met de groep Indo’s die na de onafhankelijkheid in 1949 ginds achterbleven. Deze Indische Nederlanders leven in bittere armoede. Porrié tekent veel scènes uit de tijd van de politionele acties. Dat er nu grootscheeps onderzoek komt, is „onbegrijpelijk laat” en veel vertrouwen heeft hij er niet in: „Ik vraag me af wat de zin is, want ook aan de andere kant wordt gezwegen en verzwegen, daar is het zwijgen net zo hard als in Nederland. Dat zwijgen van regeringswege aan beide zijden telt voor iemand als ik, die alles heeft meegemaakt, dubbel zwaar. Ik ken de beide kanten, de Indonesische en de Nederlandse.”

Poirrié’s Perikelen. Uitg. Moesson. Prijs: € 19,95, moesson.com
    • Kester Freriks