Column

Sterfhuis

Het zou zo’n mooi radiojaar kunnen worden, 2017. Want het is dan precies honderd jaar geleden dat in Utrecht de eerste Nederlandse radiolamp werd gefabriceerd. Helaas, de vreugde wordt getemperd door een gebeurtenis die nu al zijn donkere schaduwen vooruit werpt: de onontkoombare ondergang van de laatste Nederlandse middengolfzender. Het is de 1008 kHz-zender in Zeewolde, heel lang de frequentie waarop Hilversum 2 en later Radio 1 uitzond. Waarop iedereen afstemde voor het ANP-nieuws, de Arbeidsvitaminen en de kerstboodschap van de koningin. De zender midden op de MG-wijzerplaat van de Philips-radio. Tenzij er een wonder gebeurt wordt dit omroepmonument in september volgend jaar geveld.

De neergang begon in 2003. De frequentie werd geveild en kwam in handen van Radio 10 Gold. Maar de verdiensten vielen tegen en de frequentie werd na drie jaar weer van de hand gedaan.

Daarna was het de beurt van de huidige zendgemachtigde, Groot Nieuws Radio. Tot op de dag van vandaag zendt die zijn christelijke popliedjes, evangelische gesprekken en advertenties voor uitvaartverzekeringen de ether in. De zender is niet te missen, op de middengolf (AM) stuit je vanzelf op dit eenzame baken in de ruisende ethergolven – vooral ook omdat andere zenders de middengolf al lang hebben verlaten.

Tot vorig jaar had Groot Nieuws alleen nog gezelschap van Radio Maria, die op 675 kHz rooms-katholieke radiogolven verspreidde. Maar de exploitatie was te duur en vorig jaar werd de zendmast neergehaald. Radio Maria moest uitwijken naar internet en naar de nieuwe DAB+-band. Om de trouwe luisteraars enigszins tegemoet te komen kon je bij de zender een speciaal DAB+-radiotoestelletje bestellen dat een treffende gelijkenis met een madonna vertoonde.

Eenzelfde lot staat nu Groot Nieuws te wachten. De eigenaar van de zendmast staat voor hoge onderhoudskosten en Groot Nieuws kan die niet betalen. In september zal de 207 meter hoge mast worden afgebroken. Jezus redt, maar hier staat Hij toch voor een moeilijke opgave.

Kamerlid Eppo Bruins van de ChristenUnie heeft minister Kamp nog dringend verzocht alles in het werk te stellen om Groot Nieuws voor de middengolf te behouden. De kans is niet zo groot dat het lukt. Het gouden tijdperk van de middengolf is voorbij. Het was de tijd dat de radiostations elkaar verdrongen in dit ethergebied, want je kon met een sterke zender honderden kilometers ver komen. Niet alleen de BBC, Radio Luxemburg, de Deutsche Welle en de BRT waren in Nederland te beluisteren, ook een stoet piraten als Veronica, Caroline, London en Noordzee. Een hele generatie groeide op met het deinende middengolfgeluid. Soms werd The Who zwaar gestoord door een naburige zender of dreigde Jimi Hendrix weg te zakken in de kosmische ruis. Maar ze kwamen na een seconde of tien altijd weer terug, met nieuwe energie.

Nu niet meer. De stations verhuisden naar de FM-band, waar het geluid veel beter is, en naar internet, waar plaats is voor duizenden zenders.

Daarmee is de middengolf een sterfhuis geworden. Af en toe hoor je nog een zwak station dat wanhopig probeert boven het gekraak uit te komen. Maar verder is het er leeg. Maria is al weg, en nu moet Jezus ook vertrekken.

Frits Abrahams is 2 januari weer terug van vakantie.