Regering VS kiest ramkoers vlak voor presidentschap Trump

Spanningen tussen VS en Israël

Terwijl minister Kerry in zijn speech pleitte voor een tweestatenoplossing, koos Trump via Twitter alvast de kant van Israël.

Foto Ahmad Gharabli/AP

Voor de vertrekkende regering Obama is behoedzaamheid een gepasseerd station. Woensdag viel Obama’s minister van Buitenlandse Zaken John Kerry Israël, en vooral de regering van premier Netanyahu, in een toespraak scherp aan op het nederzettingenbeleid, dat volgens Kerry „vrede in het Midden-Oosten onmogelijk maakt”. Dit terwijl de Israëlische gemoederen al verhit waren door de Amerikaanse beslissing, afgelopen vrijdag, om Israël niet met een veto te beschermen tegen een resolutie van de VN-Veiligheidsraad die opriep tot een stop van bouw van nederzettingen in Palestijns bezet gebied.

In zijn speech ging Kerry nog een stap verder dan de resolutie. De regering van Netanyahu, zo zei hij, zegt gecommitteerd te zijn aan de tweestatenoplossing waar de VS al jaren naar streven. Maar in werkelijkheid „bepaalt de agenda van de kolonisten de toekomst van Israël”. „Als de keuze één staat is, dan kan Israël Joods zijn of democratisch, maar niet beide”, aldus Kerry.

In een reactie noemde het kantoor van Netanyahu de speech „bevooroordeeld” en „geobsedeerd” door de nederzettingen. De premier zou later woensdag een tv-toespraak houden.

De speech was bij voorbaat al controversieel na een aantal dagen waarin Amerika’s stemgedrag bij de VN de sluimerende irritaties tussen de regering Obama en die van premier Netanyahu tot uitbarsting bracht, terwijl aanstaand president Donald Trump intussen openlijk de kant van premier Netanyahu koos.

Trump deed dit woensdag opnieuw. Pal voor Kerry’s toespraak twitterde hij: „Hou je haaks Israël, de inauguratie is nabij.” Trump wond zich op Twitter ook op over de „blokkades” die Obama volgens hem opwerpt. Netanyahu bedankte Trump daarop via Twitter voor zijn „warme vriendschap” en steun aan Israël.

Kerry gebruikte de tweede helft van zijn speech voor een laatste pleidooi voor de tweestatenoplossing, waaraan hij vergeefs een deel van zijn ministerschap besteedde. Alleen een Joodse en een Palestijnse staat, met Jeruzalem als gedeelde hoofdstad, kan volgens Kerry zowel tegemoet komen aan de behoefte aan bescherming van Israël, als een toekomst bieden aan de Palestijnen.

De Israëliërs vrezen dat de lijnen die Kerry in zijn speech trok, de blauwdruk zullen worden voor de conferentie die 70 landen op 15 januari in Parijs houden over het Israëlisch-Palestijnse conflict. Israël meldde zich af voor de bijeenkomst. Het is bang dat de conferentie de opmaat wordt tot nog een resolutie waarin de internationale gemeenschap Israël veroordeelt. Die zou dan snel moeten worden aangenomen, voordat het Amerikaanse vetorecht in januari in Trumps handen komt.

Kerry erkende donderdag dat de aantredende regering van Donald Trump waarschijnlijk een ander pad zal kiezen dan het streven naar een tweestatenoplossing. Tegelijkertijd leek hij critici in de VS te pareren die vinden dat de afscheidssalvo’s van de regering-Obama de vrede evenmin dichterbij brengen. Kerry: „We kunnen niet met een schoon geweten niets doen en niets zeggen als we de hoop op vrede zien vervliegen.”