Maken de linkse kandidaten nog kans in Frankrijk?

Franse verkiezingen

Na de winst van Fillon moeten ook de linkse partijen hun presidentskandidaat gaan kiezen. Een maand voor de voorverkiezingen zijn er nog nauwelijks kiezers gemobiliseerd.

Voormalig premier Valls is een van de kanshebbers om namens de socialisten mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Foto AFP

Een groot deel van het Franse politieke jaar stond in het teken van de voorverkiezingen op rechts: de terugkeer van Nicolas Sarkozy, zijn nederlaag en de onverwachte winst van oud-premier François Fillon. Eind januari kiezen ook de socialisten hun presidentskandidaat, maar belangstelling voor die verkiezing is er nauwelijks. Terwijl rechts 4,4 miljoen mensen op de been bracht, zegt de partij van vertrekkend president François Hollande voor de open voorverkiezing op 22 en 29 januari al blij te zijn als het lukt anderhalf miljoen kiezers te mobiliseren.

Toch is de ‘primaire citoyenne’ van de Parti Socialiste en linkse regeringspartners op papier belangrijk. Misschien niet zozeer voor de uitkomst van de verkiezingen van mei 2017, maar wel voor de ontwikkeling van Frans links en de socialisten zelf. De uitkomst staat ook nog allerminst vast.

Geen kans

Het is vroeg, maar geen van de kandidaten zou volgens de huidige peilingen ook maar enige kans maken om in 2017 de tweede kiesronde te halen. Als op 7 mei 2017 niet Fillon en Marine Le Pen van het Front National tegenover elkaar staan, dan zijn de papieren van dark horse Emmanuel Macron (de liberale oud-minister van Economie) en zelfs de linksradicale Jean-Luc Mélenchon nog beter dan die van de afgevaardigden van de partij die de jaren Frankrijk bestuurd heeft. Zij weigeren beiden mee te doen aan de linkse voorverkiezing.

Zonder dat iemand dat expliciet zal zeggen, gaat de primaire dus in de eerste plaats om de toekomstige koers van de Parti Socialiste in de oppositie. Tijdens Hollandes partijleiderschap verzuimden de socialisten in de jaren voorafgaand aan zijn verkiezing in 2012 knopen door te hakken over hoe het land geregeerd moest worden. Dat heeft de altijd naar „synthese” strevende Hollande vanaf zijn eerste dag in het Élysée parten gespeeld.

Zeven linkse kandidaten

Voormalig minister Arnaud Montebourg bepleit “ontglobalisering”. Foto AFP

Zeven mensen hebben zich aangemeld voor de voorverkiezingen. Zij hadden genoeg handtekeningen van andere (lokale) politici om daadwerkelijk kandidaat te mogen kunnen zijn. Van die zeven zijn er vier die in de PS een duidelijke achterban hebben en bekend genoeg zijn om op een zekere steun te kunnen rekenen.

Oud-minister van Onderwijs Benoît Hamon vertegenwoordigt de linkervleugel van de partij. Foto AFP

Dat is in de eerste plaats voormalig minister van ‘herindustrialisatie’ Arnaud Montebourg (54). Hij bepleit „ontglobalisering” en „economisch patriottisme”, maar wil Europese investeringen om industrie in Frankrijk en elders in Zuid-Europa weer aan te zwengelen. Al maanden reist hij het land rond, maar zijn campagne wil niet echt op gang komen. Hetzelfde geldt voor Hollandes oud-minister van Onderwijs Benoît Hamon (49). Ook hij vertegenwoordigt de linkervleugel van de partij, maar het is voor veel Fransen moeilijk in deze studieuze oud-voorzitter van de jonge socialisten een president te zien.

Manuel Valls vertegenwoordigt wat men ‘la gauche gouvernementale’ noemt: links dat regeren wil. Foto AFP

Manuel Valls (54) heeft die uitstraling en autoriteit wel. Hij vertegenwoordigt wat men la gauche gouvernementale noemt: links dat regeren wil. De begin december als premier opgestapte Valls stelde zich kandidaat toen Hollande had besloten geen tweede termijn te ambiëren. Maar zijn campagne is slecht begonnen. Niet alleen omdat hij vorige week bij een bezoek aan Straatsburg van een demonstrant een zak meel over zijn hoofd kreeg, maar vooral ook omdat hij zich zo bewust is van zijn zwakke punten, dat hij overcompenseert.

Partij verscheurd

Het was Valls die de afgelopen jaren zes keer gebruik maakte van de grondwettelijke noodmogelijkheid om het parlement bij een stemming te omzeilen. Dit artikel 49.3 was volgens hem nodig om door de Europese Unie gewenste economische liberaliseringen door te voeren. Valls verscheurde er zijn partij mee. Nu presenteert hij zich niet alleen als de man van de „eenheid”, maar heeft hij ook beloofd als president het artikel ‘49.3’ vanwege de volgens hem nu „perverse effecten” in te trekken. Dat vindt niet iedereen even geloofwaardig. „We vergeten 49.3 niet”, riep de demonstrant met de zak meel in Straatsburg niet voor niets. Valls vertegenwoordigt binnen de PS de meest rechtervleugel: hij wil hervormen en is strikt op immigratie en integratie.

Oud-minister van Onderwijs Vincent Peillon moet het centrum van de partij vertegenwoordigen. Foto AFP

Maar de entourage van Hollande heeft zich niet massaal achter zijn kandidatuur geschaard. Die heeft, tot verrassing van velen, een andere oud-minister van Onderwijs voorgedragen. De grijze Vincent Peillon (56), leraar filosofie in Zwitserland en europarlementslid, moet het centrum van de partij vertegenwoordigen. Maar wat hij wil is niet helemaal duidelijk. Zijn kandidatuur is op het allerlaatste moment in elkaar gesleuteld maar in theorie niet kansloos. „Ik wil een moderne republiek, in Europa en in een geglobaliseerde wereld”, schrijft hij in een uitgebreide „brief aan de Fransen” op zijn website.

Terwijl vrijwel alle kandidaten voor het presidentschap bij de centrumrechtse Les Républicains meerdere boeken publiceerden met hun plannen voor het land, moeten de linkse kandidaten het vooralsnog vooral van hun uitstraling en hun historische antecedenten hebben. Gedetailleerde programma’s zijn er minder dan een maand voor de eerste stemronde nog niet. In drie televisiedebatten, na de jaarwisseling, moet het kaf zich van het koren scheiden. Maar de stemming dreigt een achterhoedegevecht te worden.