Opinie

Kalmte op de beurzen in politiek turbulent 2016 is bedrieglijk

NRC vindt
Een kunstmatig klimaat kan niet te lang duren. Beslissingen die worden genomen op basis van goedkoop geld kunnen verkeerd of niet optimaal uitvallen.

Voor de internationale politiek was dit het jaar waarin zaken die niet zouden plaatsvinden tóch gebeurden. Op de financiële markten lag het precies andersom. Een Britse stem voor de Brexit zou, alhoewel die onwaarschijnlijk leek, gevolgd worden door turbulentie op de beurzen en de valutamarkt. Het pond sterling duikelde inderdaad, maar verdere ophef bleef uit. De schrik op de markten voor aandelen en staatsleningen bleek van verbluffend korte duur.

Veel sterker was dat nog bij het tweede fenomeen waarop de kans zo klein leek: de overwinning van Donald Trump bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Hel en verdoemenis waren voorspeld op de beurzen. Echter, Wall Street duikelde niet. Het steeg. Tegen het jaareinde staat de Dow Jones-index op het punt voor het eerst de grens van 20.000 punten te doorbreken.

Het kenmerkt het beleggersjaar 2016. Bij aanvang zorgde angst voor vertraging van de Chinese economie voor een paar bange maanden. Voor het overige was rust het sleutelwoord in een toch zeer onrustige politieke omgeving. Daarvoor zijn twee redenen aan te wijzen.

De eerste is het economisch herstel dat zowel in de VS als in de eurozone heeft doorgezet. Trumps verkiezing heeft de verwachtingen alleen maar verder opgeschroefd. Op de financiële markten wordt kennelijk veel geloof gehecht aan de combinatie van belastingverlagingen en grootschalige investeringen in infrastructuur die de aanstaande president belooft.

De tweede reden voor de ongenaakbare stemming op de beurzen is misschien nog wel belangrijker. Het uitzonderlijke monetaire beleid van westerse centrale banken zorgt voor een vangnet. In de Verenigde Staten is deze maand weliswaar de officiële rente verhoogd, maar met een vloer van 0,5 procent is de geldpolitiek nog steeds buitengewoon stimulerend. En het verhindert dat de rente op Amerikaanse staatsleningen te ver oploopt.

Dit gaat in nog sterkere mate op voor de eurozone. De Europese Centrale Bank hanteert negatieve rentes voor de geldmarkt. De ECB drukt ook de rente op staatsleningen door die obligaties tot tenminste het einde van 2017 op te blijven kopen. Dit geeft een kunstmatige stimulans aan de beurzen – en aan de woningmarkten.

Kalmte op de financiële markten is, vooral in deze onzekere tijden, een groot goed. Maar beleggers en investeerders mogen niet te lang ravotten in een speeltuin met rubber tegels. Een kunstmatig klimaat kan niet te lang duren. Beslissingen die worden genomen op basis van goedkoop geld kunnen verkeerd of niet optimaal uitvallen. Ook in de aanloop naar de crisis van 2008 was het monetaire beleid achteraf bezien te soepel. Dat president Knot van De Nederlandsche Bank oproept om het opkoopbeleid van de Europese Centrale Bank zo snel mogelijk af te bouwen, lijkt verstandig.