Opinie

Ingezonden brieven van woensdag 28 december 2016

over politiek correct groeten, doctor Schöndorff over de geldpers, over de verkeerde zaaddonor, over de levensinvulling van de vrouw en over een koning die ons niet begrijpt. Een selectie uit de ingezonden brieven van woensdag.

Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Jeugdjournaal wél pedagogisch verantwoord

We hebben kinderen tegen hun wil tot wereldburger gemaakt, betoogt Steven Pont (NRC, 24/12). De ontwikkelingspsycholoog waarschuwde voor de verschrikkingen in het Jeugdjournaal: „Volwassenen weten zich al vaak geen raad met dergelijke onderwerpen, dus hoe moet een kind daar chocola van maken?” Zijn idee dat de confrontatie met wereldse ellende te voorkomen zou zijn geweest, moet krachtig bestreden worden. Het zijn de historische omstandigheden geweest die het onmogelijk maakten om de volwassenwereld bij kinderen weg te houden. Er vielen bommen op „jeugdland”, zoals Lea Dasberg dat in Grootbrengen door kleinhouden (1975) uitdrukte. De aanpak van het Jeugdjournaal verdient uit pedagogisch oogpunt juist lof omdat het zich bekommert om de maatschappelijke toekomst van kinderen. En wat doet Pont? Hij houdt zijn zonen van 13 en 14 de dag na Trumps verkiezing het eerste uur van school thuis: om ze zélf bij te praten. Wat een arrogantie! Alsof de leraar daar niet toe in staat is.

Een ei hoort er niet altijd bij

Ik las dat Nederlanders in 2012 bijna 200 eieren per jaar aten, hetzij hele eieren, hetzij eieren verwerkt in producten als beschuit en mayonaise. Ruim 3 miljard eieren per jaar dus! Goedemorgen. Krankzinnig veel. Nu wordt er al actie gevoerd voor het eten van biologische uitloopeieren, maar mensen zouden hoe dan ook veel minder eieren moeten gaan eten, zodat er minder legkippen nodig zijn. Mensen eten jaarlijks wel minder vlees, maar compenseren dat met eieren. Dat is het paard achter de wagen spannen. Mijn credo voor iedereen voor 2017 is: een ei hoort er niet altijd meer bij.

Politiek correct groeten

Een kleine aanvulling op de – als immer – voortreffelijke column van Carolien Roelants over de vermeende crisis van het kerstfeest omdat mensen elkaar niet langer ‘prettige kerstdagen’ maar ‘prettige feestdagen’ wensen. In Angelsaksische landen is het al jaren gebruik om op kerstkaarten ‘Season’s Greetings’ te schrijven.

Geldpers omdat rijksbegroting faalde

Het vraaggesprek met de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot (NRC, 27/12), verbaast mij. Het stuk gaat uitgebreid in op het feit dat hij tegenstander is van het massaal opkopen van obligatieleningen door de ECB. Dat wisten we al. Knot lijkt weinig oog te hebben voor de oorzaak van deze zowel in de VS als in Europa toegepaste ‘quantitative easing’ (geldverruiming). Dit paardenmiddel is van stal gehaald om onze economieën voor deflatie te behoeden. Beperken wij ons tot onze: deze sloeg in een ernstige recessie aan het bezuinigen, verhoogde belastingen. Dit alles omdat ze gefixeerd was op het saldo van de rijksbegroting. Ze bracht ons op de grens van deflatie. In plaats van dit deflatoire beleid had men een stimulerend, inflatoir beleid moeten voeren. Met omvangrijke overheidsprojecten en belastingverlaging zou men de ernstige onderbesteding te lijf moeten gaan. Onderbesteding die blijkt uit het structureel te hoge overschot op de lopende rekening. Zelfde verhaal voor Duitsland. Omdat regeringen het lieten afweten heeft de ECB ‘de geldpers laten draaien’ om de afgepeigerde economie nieuw leven in te blazen.

Ik kan niet begrijpen dat een econoom met een toppositie een heel interview kan weggeven zonder op dit tekortschieten van het begrotingsbeleid te wijzen.

Diep menselijk leed door ivf-fout

Vrouwen in UMC Utrecht mogelijk met zaadcellen verkeerde man bevrucht, kopte NRC dinsdag. Ik heb iemand eens horen zeggen dat het diepste van de mens niet overlevingsdrift is maar voortplanting. Er zijn mensen die ‘gewoon’ kinderen krijgen en dat de normaalste zaak vinden. Pas als het niet lukt, wordt het een ander verhaal. Geen eenvoudige beslissing. Bij ivf wordt een eicel van de vrouw geïnjecteerd met een zaadcel van de man. Daar is een traject van denken, gesprekken en afwegingen aan vooraf gegaan, een met veel emotie gepaard gaande tijd. Tenslotte is het zover, de keuze is gemaakt. Dan worden er procedurefouten gemaakt in het UMCU. Wat er ook over wordt gezegd (‘de kans is klein dat de vrouw van de verkeerde man zwanger is’), uitgesloten is het niet. In het buisje waarmee zaadcellen worden opgezogen, zat nog zaad van een eerdere behandeling (hoe is het mogelijk). De raad van bestuur betreurt het, maar een oplossing is er niet. Dit leed vraagt op zijn minst om een thuisbezoek, een gesprek en een handreiking aan de echtparen. Laat deze mensen aan het woord met hun vragen. Bied hulp. Een betuiging van spijt is hier op zijn plaats. De medische wereld heeft het vertrouwen, de hoop van mensen beschadigd. Dat het ‘een menselijke fout’ is geldt meestal voor een misser. Maar breng het eens op deze mensen de oprechte zorg te geven die hier hard nodig is. Dit is diep menselijk leed.

Seksistisch commentaar over levensinvulling vrouw

„Toch is werk wel haar belangrijkste motor. Bok heeft geen kinderen, ze besteedt al haar tijd aan dingen maken en bedenken”, schreef NRC op 16 december in een interview met reclamemaker Diederiekje Bok. Het zou er niet toe moeten doen of Bok wel of geen kinderen heeft, en om welke reden ze al haar tijd aan het bedrijf wil en kan besteden. Een opmerking als deze verwacht ik eerder in een krant als het Nederlands Dagblad met een achterban die grotendeels vindt dat kinderen krijgen en in deeltijd werken voor vrouwen de beste levensbesteding is. Het lijkt me goed als redacteuren zich onthouden van dergelijke beoordelende uitspraken over de levensinvulling van de geïnterviewde.

Giftige berichtgeving over kunstgras

Met instemming las ik ‘Vrachtlading bangmakerij’, de column van Rosanne Hertzberger (24/12, NRC). Ik deel haar kritiek op de Zembla-uitzending (5/10, NPO2) over kunstgras. Daarin wordt een verband gelegd tussen korrels, die gemaakt zijn van oude autobanden, en kanker. Omdat ik ervan uitga dat de makers van dit programma niet geheel ongeschoold zijn en dus beter weten, moet ik wel aannemen dat zij bewust kozen voor ongefundeerde bangmakerij.

Een groot deel van de kijkers heeft immers geen inzicht in de betekenis van de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen in deze korrels en zal dat meteen als een bedreiging voelen, hetgeen in de uitzending ook nog eens wordt gesuggereerd. Het gevaar (toxiciteit) van een stof slaat op een intrinsieke eigenschap van die stof en betekent op zich geen gezondheidsrisico. Dit risico wordt namelijk bepaalt door de combinatie van toxiciteit en blootstelling. Een RIVM-rapport laat zien dat het blootstellingsaspect verwaarloosbaar is en daarmee dus ook het gezondheidsrisico. Nu de onrust is gezaaid, vrees ik helaas dat dit laatste weinig effect zal hebben op de publieke opinie.

Wat ik gemist heb in de hele discussie, of het moet mij zijn ontgaan, is een ander aspect van autobanden: namelijk de slijtage. Via slijtage komt er naar schatting jaarlijks 11 miljoen kilo rubber in het milieu (emissieschattingen DELTARIS en TNO in opdracht van Rijkswaterstaat, mei 2016). Hiervan wordt de fractie fijnstof (PM10) die in de lucht zweeft geschat op 5 procent, 550.000 kg. Via de ademhaling komt dit in de longen van zowel kinderen als volwassenen. De blootstelling is hier dus een vaststaand gegeven.

In verhouding hiermee zijn de sportveldkorrels een non-probleem. Mijn prioriteit zou dus eerder liggen bij onderzoek naar het gezondheidsrisico hiervan. Ook al is er geen oplossing voor deze blootstelling, dan nog is het goed om inzicht te hebben in alle risico’s die verbonden zijn aan het verkeer.

Koning begrijpt ons niet

Terwijl de koning in zijn kerstrede wegliep met Erasmus, waarschuwde hij zijn onderdanen voor valse nostalgie: „Wie twijfelt over de toekomst, idealiseert vaak het verleden.” Geen woord over het beleid van de gevestigde orde. Beleid dat ervoor zorgde dat de burger de regie over leven, baan en vrijheid verloor. Beleid dat faalde op het gebied van immigratie, huisvesting, arbeidsmarkt, terrorisme en criminaliteit. En dat bezuinigingen op de zorg verkocht als ‘participatiesamenleving’. Ondertussen slurpen EU en NAVO miljarden op.

„Juist nu de wereld om ons heen minder houvast geeft”, sprak de koning, „moeten we vasthouden wat we samen delen en beschermen wat ons verbindt. Want zó willen wij hier samenleven. Als vrije en gelijkwaardige mensen.” Vrij, gelijkwaardig? Verkiezingsbeloften worden niet nagekomen en referendumuitslagen genegeerd! Het is duidelijk: de koning spreekt louter de taal van de elite. Holle retoriek. „Het ancien régime zag de revolutie ook niet aankomen”, betoogde historicus en psycholoog Eelco Runia op 17 december in NRC. Een stuk over ‘weldenkenden’ die al netwerkend door het leven glijden, de regels van het spel naar hun hand zetten, zich er nauwelijks van bewust hoe geprivilegieerd ze zijn. „Maak je deel uit van het oude speelveld, dan voorzie je slecht het nieuwe.” Alsof het over de koning en zijn kerstrede ging! Het is hoe dan ook tijd voor verandering. Misschien geen garantie tot een betere samenleving, maar het is het proberen waard.