Column

Bureaucraten aan het bed

Tussen Kerst en Oud en Nieuw zijn mensen vaak in een milde bui. Zo niet de FNV: die stuurde woensdag een brandbrief naar staatssecretaris Van Rijn. De vakbond is woedend over het ontbreken van een bezettingsnorm – bijvoorbeeld: twee medewerkers per acht bewoners – in het Concept Kwaliteitskader Verpleegzorg van het Zorginstituut dat vorige week verscheen.

Mij viel nog iets anders op aan dat kader. Als een groot probleem in de zorg wordt al jaren de bureaucratie genoemd, en die wordt er met dit Kwaliteitskader zo te zien niet minder op. Het beschrijft aan de hand van vele terreinen, thema’s en subthema’s gedetailleerd waaraan verpleeghuizen moeten voldoen. Deze thema’s moeten jaarlijks terugkomen in een beleidsplan, een kwaliteitsverslag en een verbeterplan.

De mensen uit de sector die ik erover sprak, zijn niet wild enthousiast. Wilma de Jong, bestuurder van BrabantZorg, noemt de timing bizar. „De staatssecretaris doet een onderzoek naar administratieve lastendruk, en tegelijk komt er onder zijn verantwoordelijkheid zo’n kwaliteitskader.”

Natuurlijk moet een verpleeghuis verantwoording afleggen, vinden ze. „Maar de vraag is of je dat zo uitgebreid moet doen”, zegt oefentherapeute Kristel Gabriël. „Moet je bijvoorbeeld vastleggen dat iemand verdikt moet drinken, of moet je ook elke dag afvinken of dat gelukt is?”

Met de uitgangspunten van het Kwaliteitskader – de cliënt centraal, vertrouwen in de medewerkers – zijn ze het eens. „Tot zover de overeenstemming. Maar dan!” zegt Karin Lieber, bestuurder van Zinzia Zorggroep. „Er worden allerhande indicatoren opgesteld waarbij ik denk: jongens, kennen jullie het verpleeghuis wel?” Als voorbeeld noemt ze de eis dat er met bewoners kan worden gekookt. „Ik denk dan: wat ontroerend! Kom vooral even kijken hoe kwetsbaar de bewoners zijn.”

Die gedetailleerde voorschriften leiden bovendien tot nieuwe bureaucratie, waarschuwt Lieber. „Als dit kader er echt komt, kan ik er zo zes mensen in onze organisatie bij schuiven die de rapportages moeten maken. En onze professionals zullen te maken krijgen met een enorme registratielast. Wie gaat dat betalen?” Wilma de Jong vreest dat dit ten koste zal gaan van ‘handen aan het bed’: „Elke euro die ik aan administratie uitgeef, zal ergens anders vanaf moeten.”

Terwijl ze juist overhead wilden verminderen, moet er straks „een hele organisatorische dienst worden opgetuigd”, zegt ook kwaliteitsfunctionaris van BrabantZorg Brigitta van den Broek. „Ik weet niet of dat de bedoeling is.”

Dat is het probleem. Het is nooit ‘de bedoeling’ dat er extra managers komen. Maar zo lang de illusie bestaat dat meer protocollen leiden tot meer kwaliteit, zal dat wel de uitkomst zijn.

Floor Rusman vervangt in deze wisselcolumn Tom-Jan Meeus.