Icoon in film en het echte leven

Carrie Fisher 1956-2016

Actrice Carrie Fisher, het bekendst als Prinses Leia uit ‘Star Wars’, overleed dinsdag in haar woonplaats Los Angeles aan de gevolgen van een hartaanval. Leia was een icoon. Een van de meest karakteristieke en baanbrekende personages uit de filmgeschiedenis. Fisher zelf was dat ook.

Darth Vader en Prinses Leia op het strand in Noord-Californië voor Rolling Stone Magazine in 1983. Foto Aaron Rapoport/ Corbis/ Getty Images

De sociale media explodeerden. De ene na de andere foto van Prinses Leia uit Star Wars, met de karakteristieke witte outfit en kapsel met knotten op de oren, verscheen op mijn tijdlijn. Hashtag: MayTheForceBeWithYou, naar de beroemde Jedi-heilswens. Dat was vorige week, toen Carrie Fisher tijdens een intercontinentale vlucht van Londen naar Los Angeles getroffen werd door een hartinfarct. Dinsdag overleed de 60-jarige actrice aan de gevolgen. En nu dompelde het internet zich collectief in rouw.

Prinses Leia is niet zomaar Prinses Leia en Carrie Fisher is niet zomaar Carrie Fisher. Zelfs al kunnen sterren tegenwoordig na hun overlijden digitaal voortleven, met Fisher is ook Star Wars even dood. Dat is alleen te begrijpen als je je realiseert hoe immens de invloed is van space opera Star Wars, een franchise van inmiddels acht films met eigen uitdijend popcultureel universum, mythologie en fancultuur. En zoals dat gaat met iconische rollen zijn personage en actrice door de tijd heen volkomen met elkaar vergroeid geraakt: beiden even karakteristiek, zelfstandig en baanbrekend. Een feministisch icoon.

Leia was daardoor veel meer dan de eerste aansprekende sciencefictionheldin of een aantrekkelijke dame-in-nood: ze was een vrouw met een missie. Misschien nog wel meer dan de mannelijke hoofdpersonen uit de reeks. Luke Skywalker is een apolitieke avonturier als ze hem voor het eerst ontmoet en Harrisons Fords Han Solo (met wie ze als 19-jarige achter de schermen het bed deelde) cynisch over haar idealisme: „I ain’t in this for your revolution, and I’m not in it for you”, sneert hij.

Leia heeft geen vrienden

Zelf was ze lang ambivalent over de rol. In een beroemd interview met Rolling Stone vertelde ze in 1983: „Leia heeft geen vrienden, geen familie; haar planeet is opgeblazen, net zoals haar kapper, dus alles wat ze heeft is een doel. In A New Hope was ze alleen maar een soldaat. De enige manier die ze hadden om van haar een sterk karakter te maken was om haar boos te laten zijn.”

In Return of the Jedi mocht ze vrouwelijker, behulpzamer en liefdevoller worden: „Maar laten we niet vergeten dat deze films voornamelijk jongensfantasieën zijn. Dus de andere manier om haar meer vrouwelijk te krijgen was om haar haar kleren uit te laten trekken.”

Fisher werd op 21 oktober 1956 in Beverly Hills geboren als dochter van echte Hollywood-royalty: moeder Debbie Reynolds was bekend van onder meer Singin’ in the Rain, vader Eddie Fisher een populaire zanger. Op 15-jarige leeftijd speelt ze haar eerste rol in de Broadway-musical Irene, maar gaat ze ook in therapie voor wat later manische depressiviteit zal blijken te zijn. Haar filmdebuut maakt ze drie jaar later tegenover Warren Beatty in de satirische romkom Shampoo, en dan is het vanaf 1977 Star Wars-tijd.

FILE - In this Nov. 13, 1978 file photo, Harrison Ford talks with Carrie Fisher during a break in the filming of the CBS-TV special “The Star Wars Holiday” in Los Angeles. On Tuesday, Dec. 27, 2016, a publicist says Fisher has died at the age of 60. (AP Photo/George Brich, File)
(FILES) This file photo taken on November 3, 2014 shows actress Carrie Fisher, arrives at the premiere of Universal Pictures and Red Granite Pictures’ “Dumb And Dumber To” in Westwood, California.
Hollywood star Carrie Fisher -- best known for her portrayal of Princess Leia in the wildly popular “Star Wars” films -- died December 27, 2016, days after suffering a heart attack on a transatlantic flight. The 60-year-old actress had been in intensive care in a Los Angeles hospital after collapsing on the jetliner from London on Friday. “It is with a very deep sadness that Billie Lourd confirms that her beloved mother Carrie Fisher passed away at 8:55 this morning,” family spokesman Simon Halls told AFP in a statement on behalf of Fisher’s daughter.
/ AFP PHOTO / GETTY IMAGES NORTH AMERICA / Frazer Harrison
(FILES) This file photo taken on June 9, 2005 shows actress Carrie Fisher and director George Lucas posing at the dinner during the 33rd AFI Life Achievement Award tribute to George Lucas at the Kodak Theatre in Hollywood, California.
Hollywood star Carrie Fisher -- best known for her portrayal of Princess Leia in the wildly popular “Star Wars” films -- died December 27, 2016, days after suffering a heart attack on a transatlantic flight. The 60-year-old actress had been in intensive care in a Los Angeles hospital after collapsing on the jetliner from London on Friday. “It is with a very deep sadness that Billie Lourd confirms that her beloved mother Carrie Fisher passed away at 8:55 this morning,” family spokesman Simon Halls told AFP in a statement on behalf of Fisher’s daughter.
/ AFP PHOTO / GETTY IMAGES NORTH AMERICA / Amanda Edwards
FILE - This May 2, 1973 file photo shows Carrie Fisher, the 16-year-old daughter of Debbie Reynolds and Eddie Fisher, in New York. On Tuesday, Dec. 27, 2016, a publicist says Carrie Fisher has died at the age of 60. (AP Photo/Jerry Mosey, File)
Met de klok mee: Fisher met Harrison Ford tijdens opname Star Wars, tijdens première in 2014, als 16-jarige, met Star Wars-regisseur George Lucas in 2004
Foto’s AFP/AP/

Bipolaire stoornis

Haar nietsontziende autobiografische boek Postcards from the Edge over haar drugsverslaving en ontwenningskuur werd in 1990 verfilmd met Meryl Streep en Shirley MacLaine in de hoofdrollen. Haar drank- en drugsgebruik zal ze later wijten aan een te laat gediagnosticeerde en geaccepteerde bipolaire stoornis en zijn ook het onderwerp van haar documentaire Wishful Drinking (2010) en biografie Shockaholic (2011). Haar openhartigheid over haar eigen geestesziekte maken haar tot inspirator en emancipator voor vele lotgenoten.

Later zal ze in interviews met het voor haar kenmerkende sarcasme vele parallellen trekken tussen haar leven en dat van Leia. Over haar vader, die ook langdurig worstelde met een drugsverslaving en haar moeder verliet voor Elizabeth Taylor, destijds een breed uitgemeten schandaal: „Ook hij liep over naar de duistere zijde, terwijl mam met een miljonair trouwde.”

De laatste jaren was ze naast diverse cameo-optredens in tv-shows waarin ze de draak kon steken met haar cultstatus, zoals 30 Rock en The Big Bang Theory, ook werkzaam als scriptdokter. Toen ze voor de vierde keer in de huid van, een nu oudere Prinses Leia kroop voor The Force Awakens (2015) en in diezelfde sociale media die haar nu zo adoreren negatieve geluiden over haar uiterlijk te horen waren, vocht ze terug via Twitter: ‘unfortunately it hurts all 3 of my feelings’, en: ‘Youth & beauty R NOT ACCOMPLISHMENTS, they’re the TEMPORARY happy Biproducts of Time or DNA. Don’t hold your Breath 4 either’.

Twitter avatar carrieffisher Carrie Fisher Please stop debating about whetherOR not👁aged well.unfortunately it hurts all3 of my feelings.My BODY hasnt aged as well as I have.Blow us👌🏼

Afgelopen voorjaar was ze nog op het Filmfestival Cannes om de documentaire Bright Lights: Starring Carrie Fisher and Debbie Reynolds te presenteren. Bij die gelegenheid vertelde ze de pers eigenlijk nooit een leven in de spotlights en de showbizz te hebben geambieerd, „en”, zei ze met de voor haar kenmerkende spot: „Ik denk dat dat me heel goed gelukt is.”

    • Dana Linssen