Dafne Schippers had een prachtig jaar, maar wel zonder de hoofdprijs

Atletiek

Zelf spreekt Dafne Schippers van „een heftig jaar”, want 2016 bracht haar niet het zo vurig verlangde olympisch goud. Uit frustratie smeet ze in Rio de Janeiro haar spikes tegen de grond. „Tweede op ‘mijn’ afstand werd me net te veel.”

Dafne Schippers in actie op de 200 meter in Rio de Janeiro. Foto Olaf Kraak/ANP

Sluipenderwijs verdofte Dafne Schippers in 2016. Een beetje maar, want een sprintster die in één jaar Europees kampioen (100 meter), bijna wereldkampioen (60 meter indoor) en bijna olympisch kampioen (200 meter) wordt, blijft een unieke sportvrouw. Maar de hype rond haar persoon verschoof naar Formule 1-coureur Max Verstappen.

Hét moment dat de afnemende Dafne-gekte symboliseert: als de atlete in Rio de Janeiro haar spikes oppakt en in weerzin tegen de grond smijt. Het dringt in volle omvang tot haar door, dat ze het goud op de 200 meter heeft verloren, een realiteit die ze niet wil accepteren. Voor zilver is de wereldkampioen op dat nummer niet naar de Olympische Spelen gekomen, no way.

Later, eenmaal tot bezinning gekomen, beseft Schippers dat ze een bijzondere prestatie heeft geleverd. Maar op die late woensdagavond van de 17de augustus brandt het verlangen naar goud nog te hevig om de op één na mooiste werkelijkheid onder ogen te zien. Ze haat verliezen; ze wil de beste zijn, altijd en overal.

„Zo zit ik in elkaar. Ik ben nu eenmaal emotioneel”, verklaart Schippers op tv bij Ziggo. „Ik had veel tegenslagen gehad en dan tweede worden op ‘mijn’ afstand, dat werd me even te veel.”

In die weggesmeten schoenen school héél veel frustratie. Over de onmacht die haar in de greep had. Schippers werd kort voor het olympisch toernooi geconfronteerd met een liesblessure. Een ongelukkiger moment was niet denkbaar. De sprintster werd opgelapt – het was al een klein wonder dát ze kon starten – maar miste net dat laatste beetje macht waarmee ze een jaar eerder in Beijing wereldkampioen op de 200 meter was geworden. Dan mag een favoriet toch even boos worden?

Geredeneerd vanuit Schippers’ perceptie vielen de Olympische Spelen een beetje tegen. Ook in de beleving van de fans, want honderdduizenden Nederlanders waren midden in de nacht uit bed gekomen om Dafne goud te zien winnen. En dat ging mis, eerst op de 100 meter en vier dagen later op de 200 meter. Eerst vijfde en dan tweede, terwijl een jaar eerder op de WK de volgorde nog tweede en eerste was geweest. Veel Nederlanders kropen, licht ontgoocheld, weer onder de wol. Daarvoor hadden ze de wekker niet gezet. Onbewust gooide Schippers ook voor hen met haar schoenen.

Uiteindelijk was olympisch zilver een mooie afsluiting van wederom een prachtig Dafne-jaar. Wat wil je als 2016 begint met de verkiezing tot Europees atlete van het jaar, een uitnodiging voor een kampioenendiner bij Linda de Mol thuis – met onder anderen Epke Zonderland, Marianne Vos en Ranomi Kromowidjojo – én een grote verliefdheid. Schippers onthult begin 2016 haar relatie met DJ Nicky Romero. Tja, zo’n romance bevordert allerminst de rust.

De finale van de 200 meter in Rio:

Rumoer veroorzaakt Schippers ook op de NK indooratletiek in Apeldoorn, waar ze vraagt om de series van de 60 meter te mogen overslaan. Tot woede van een aantal concurrenten wordt haar verzoek gehonoreerd. Zo’n voorkeursbehandeling hadden ook zij willen hebben.

Opdringerige bewonderaars

Na afloop moet de sprintster ontzet worden als ze bij een sponsoractiviteit in het nauw wordt gedreven door opdringerige bewonderaars, een bewijs dat de overweldigende belangstelling voor haar is doorgeslagen in gekte. Schippers blijft er rustig onder, al was ze – eenmaal bevrijd – snel uit Apeldoorn vertrokken.

Van die mateloze belangstelling voor haar persoon heeft Schippers veel last. Ze kan amper de straat op, laat staan een boodschap doen of naar de kroeg. Altijd zijn er mensen die iets van haar willen. Ze begrijpt het, maar leuk is anders. En de aandacht van de bladen kan ze missen als kiespijn. „Zelfs een beetje privé is niet meer privé”, klaagt ze in maart, kort voor de WK indoor in Portland. „Het gaat soms ver. Ik vind het belachelijk dat die bladen überhaupt bestaan en er ook nog geld mee verdienen. Er staat zó veel onzin in. De beste remedie? Er hard om lachen.”

Zilver, het kan Schippers gestolen worden. Op de WK indooratletiek in Portland begint het eerste gegrom van 2016. Tweede achter de Amerikaanse Barbara Pierre is niet het resultaat waarvoor ze naar de Amerikaanse westkust is gereisd. Ze smijt (nog) niet met schoenen, maar „baalt verschrikkelijk”. Schippers wijt het aan haar slechte start, voor de Atletiekunie reden op zoek te gaan naar het type startblok dat tijdens de Spelen wordt gebruikt. Om te wennen. Kosten: 10.000 euro.

Aandachtspunt: de start

De start wordt aandachtspunt nummer één; daar verspeelt ze soms de fracties van seconden die bepalend zijn voor winst of verlies. Het gaat vooral om het reactievermogen en het ritme van haar passen direct na de start. Dat moet snel zijn: tak, tak, tak. Elk detail, hoe futiel ook, krijgt aandacht, vooral dankzij de Amerikaanse trainer-specialist Rana Reider, de coach van de Atletiekunie die toegevoegd is aan de technische staf van Nederlands beste sprintster.

Een belangrijk hulpmiddel bij het trainen van de start is Optojump, een systeem dat registreert hoe lang Schippers in de lucht hangt, maar ook hoe lang er contact met de grond is. De data worden weergegeven in beelden en grafieken. Elk onderdeel wordt in detail bestudeerd om haar start te optimaliseren.

Schippers krijgt dat aspect van de sprint steeds beter onder de knie, maar ondanks veel oefeningen blijft het haar achilleshiel. Het gaat, vooral op de 100 meter, om minieme details, zoals de praktijk van de wedstrijden telkens leert. Want Schippers heeft in Diamond-Leaguewedstrijden moeite de 100 meter te winnen. Opvallend: Schippers verslaat de Jamaicaanse Elaine Thompson, die olympisch goud wegkaapte, steeds in aanloop naar de Spelen.

Gelukkig voor Schippers komt ze haar Amerikaanse en Jamaicaanse kwelgeesten niet tegen bij de Europese kampioenschappen in Amsterdam. Eigenlijk past dat toernooi, anderhalve maand voor ‘Rio’, nauwelijks in haar olympische voorbereiding. Maar wegblijven op een EK in eigen land is geen optie. Om overbelasting te voorkomen laat Schippers haar beste onderdeel, de 200 meter, schieten en richt zich op titelprolongatie op de 100 meter.

In Europa staat geen maat op haar

Schippers wint, natuurlijk, in 10,91 seconden. In Europa staat geen maat op haar. In een uitverkocht Olympisch Stadion wordt ze kampioen, met een ‘straatlengte’ voorsprong op de Bulgaarse Evet Lalova en de Zwitserse Mujinga Kumbundij.

In de flow van Amsterdam raast Schippers vervolgens met het Nederlands estafetteteam, met haar als motor, in een nationale recordtijd van 42,04 seconden naar de Europese titel. Schippers blij en de organisatoren blij. Zij vanwege het goede gevoel waarmee ze naar Rio afreist en de mensen achter de schermen vanwege de euforische stemming op de tribune. De EK in Amsterdam waren in alle opzichten een succes.

Indicatief voor de Dafne Schippers van 2016 is de serie wedstrijden om de Diamond League. Ze start bij negen van de dertien edities, wint vier keer (eenmaal de 100 en driemaal de 200 meter) en wordt vijf keer tweede (driemaal 100 en tweemaal 200). Ze wint het Diamond-Leagueklassement van de 200 meter en eindigt als tweede op de 100 meter. Van dominantie is geen sprake, ook niet op ‘haar’ 200 meter. Haar portemonnee wordt er wel door gespekt, want de atlete verdient bij elkaar zo’n 60.000 euro aan prijzengeld, plus als klassementswinnaar een diamant ter waarde van nog eens 60.000 euro.

Beoordeelde Schippers 2015 nog als een superjaar, op 2016 blikt ze iets genuanceerder terug. Haar kwalificatie dat „het een super stabiel jaar was”, is veelzeggend. Er is bovendien geen woord van gelogen. Het was typisch zo’n jaar van consolidatie. Eigenlijk een logisch vervolg op een jaar van enorme progressie, zoals 2015. Het ligt voor de hand dat een atlete die in 2015 definitief de overstap van de meerkamp naar de spint maakt in 2016 haar prestaties bestendigt. Een normaal verloop.

Alleen, de vraag die Schippers aan het einde van 2016 blijft kwellen is: wat als? Wat als ze in Rio de Janeiro niet zou zijn gehinderd door een liesblessure? Zou ze dan wel op het podium van de 100 meter hebben gestaan? En zou ze dan wel de 200 meter hebben gewonnen? Onbeantwoorde vragen, omdat ze simpelweg tweemaal werd verslagen door de Jamaicaanse Thompson, die op het moment suprême in Rio in topvorm verkeerde. Bij haar klopte alles, bij Schippers even niet.

De finale van de 100 meter in Rio:

Resteert het mysterie van de liesblessure in Rio de Janeiro, de tegenslag waarover Schippers aanvankelijk niets wil zeggen. Ja, er is wat aan de hand, iets fysieks, gromt ze kortaf na haar teleurstellende vijfde plaats op de 100 meter. Iets fysieks. Iets fysieks? Dat kan zoveel zijn. Waarom duidt ze dat niet? Mystificatie voedt speculatie.

Een dag later beseft de sprintster dat ze beter open kaart kan spelen, waarna ze haar fysieke ongemak toelicht. Er schoot plotseling, bij een warming-up, pijn in haar lies. Behoorlijk ernstig, want voluit sprinten was aanvankelijk onmogelijk. De paniek is blijkbaar groot geweest, want haar trainer Bart Bennema verklaarde later dat hij zichzelf al in het vliegtuig naar huis had zien zitten.

Intensieve behandelingen hebben Schippers op de been gekregen. Maar niet op en top fit, zoals blijkt uit haar optredens. Hoe mooi die zilveren medaille ook is – de eerste plak in de atletiek in 24 jaar sinds het goud van Ellen van Langen in Barcelona – de desillusie werpt een schaduw over haar olympisch debuut als sprintster.

Na een vakantie van tien weken hervat de fysiek en mentaal uitgeruste Schippers eind november de training. Met spierpijn, vanzelfsprekend, maar ook met nieuwe zin, nieuwe moed, nieuw elan, en vooral nieuw vuur.

Wie denkt dat de gedreven sprintster zich neerlegt bij olympisch zilver, kent Dafne Schippers niet. Ook al duurt het vier jaar, die gouden medaille zal er komen, geen twijfel mogelijk.