Ook de ouderen vertrekken nu uit Zeeland

Seniorenexodus Nieuwe trend: niet alleen de jongeren vertrekken uit Zeeland, maar nu ook de ouderen. Maar, wat is de reden?

Lenny Geluk op bezoek bij haar dochter en kleinzoons. Foto Ilvy Njiokiktjien

Elke woensdagmiddag kookt Lenny Geluk voor haar kleinkinderen. In het huis van haar dochter in Zeist. „Het is goed om voor elkaar te kunnen zorgen”, zegt ze.

Tot ruim drie jaar geleden woonde de 73-jarige CDA-politica in Zeeland. Ze is er geboren, en werkte onder meer als wethouder op Schouwen-Duiveland. Na het overlijden van haar man wisten de drie kinderen haar over te halen in „het hart van Nederland” te gaan wonen. Dichtbij haar middelste kind. En niet zo ver weg van haar twee andere kinderen, in Amstelveen en Dordrecht.

„Mijn kinderen vonden het vervelend mij alleen in Zeeland achter te laten. We hadden behoefte dichter bij elkaar te zijn”, vertelt ze. En ze verhuisde naar Zeist.

„Ik heb het niet gedaan omdat ik uit Zeeland weg wilde. Ik heb Zeeland altijd schitterend gevonden. De rust, de ruimte en de mooie stadjes. Maar ik ben overtuigd door de argumenten van mijn kinderen. We kunnen in het weekend een kopje thee of een borreltje bij elkaar drinken. En er komt een tijd dat ze voor hun mama willen zorgen.”

Lenny Geluk, kandidaat voor het lidmaatschap van de Tweede Kamer voor het CDA, behoort tot de groeiende groep 65-plussers die Zeeland de rug toekeren. Deze „opmerkelijke” trend werd onlangs ontdekt door onderzoeker Dick van der Wouw van het Zeeuwse Planbureau. Het zijn geen enorme aantallen, maar toch keren sinds 2012 meer oudere Zeeuwen hun provincie de rug toe dan er pensionado’s naartoe trekken. Vorig jaar vertrokken 1.189 senioren, zeventig meer dan er zich vestigden.

Tien jaar eerder was dat omgekeerd; er kwamen toen 975 nieuwe Zeeuwen en 912 ouderen vertrokken er.

Al lang trekken volgens Van der Wouw „veelal de meest getalenteerde jongeren” weg uit Zeeland. Ze gaan elders studeren. Ze gaan wonen in grote, aantrekkelijke steden. Tot tien jaar geleden stond daar tegenover dat velen van die jongeren, eenmaal gesetteld, met een jong gezin naar Zeeland terugkeerden. Deze „retourmigratie” is goeddeels gestopt. De jonge Zeeuwen komen niet meer terug. „De Randstad is steeds aantrekkelijker geworden. En ook de Vinexwijken zijn populair.”

Tweede migratiestroom

Het gevolg lijkt nu dat er een tweede migratiestroom op gang is gekomen; van opa’s en oma’s die dichterbij bij hun kinderen elders in Nederland gaan wonen. „Dat is althans de meest plausibele verklaring”, zegt Van der Wouw.

Andere onderzoekers zijn iets minder stellig. „Het is een spannende hypothese, maar zeker weten doen we het niet”, zegt sociaal geograaf Frank van Dam van het landelijke Planbureau voor de Leefomgeving. Dat ouderen hun kinderen achterna reizen, „zou heel goed kunnen”, stelt Clara Mulder, hoogleraar ruimtelijke demografie in Groningen. „Het zou ook mijn gedachte zijn.” Maar: „We weten het niet zeker.”

De Zeeuwse onderzoeker Dick van der Wouw „zou geen andere verklaring weten” voor de kleine seniorenexodus. Neem zijn eigen leven. „Mijn dochter woont in Amsterdam. Mijn schoonzoon heeft lang tegen mij gezegd dat ik naar Amsterdam moest komen om opa te kunnen worden. Ze dachten moeite te krijgen met een oppas voor hun kind.” Hij heeft het niet gedaan. „Ik ben 61 jaar oud.” Het kind is er toch gekomen. „Dat ik niet ben gegaan, heeft hen er niet van weerhouden.” Hij zit nu veel te skypen.

De voordelen van kinderen in de nabijheid zijn groot. „Ik ga mijn zoon straks vaker zien”, zegt een 68-jarige weduwe uit IJzendijke. Binnenkort verhuist ze naar het Oost-Brabantse Deurne. Ze wil niet met haar naam in de krant. „Ik treed niet graag op de voorgrond.” Haar zoon en enige kind vertrok 25 jaar geleden voor een studie in Eindhoven. „Hij vindt Zeeland veel te stil. Er is weinig te beleven.” Hij bezoekt haar een keer of vier per jaar. „Straks kunnen we veel vaker een kopje koffie gaan drinken.”

Toegegeven, zelf vertrekt de secretarieel medewerkster vooral om in de buurt van haar nieuwe liefde te zijn. „Het is een wonder dat wij elkaar hebben ontmoet”, zegt ze. „Het klikte meteen.” Haar man kwam ruim vijf jaar geleden bij een fietsongeluk om het leven en sindsdien is er meer wat haar elders aantrekt dan wat haar aan Zeeuws-Vlaanderen bindt.

„Ik ben hier geboren en getogen. Ik heb hier altijd gewoond. Het is heerlijk rustig. De stad is mij te druk. Maar we zitten overal ver vandaan.”

Er is leven buiten Zeeland, ontdekte ook CDA-politica Lenny Geluk. „Ik heb Zeeland altijd als het middelpunt van de wereld beschouwd, zeker wat schoonheid betreft. Maar de omgeving van Zeist is ook schitterend.” Je zit bovendien overal dichtbij. De bus stopt voor haar deur. „In Zeeland kon ik niet zonder auto. Na een politieke vergadering kon ik ’s avonds met het openbaar vervoer niet meer thuis komen. Hier heb je eigenlijk geen auto meer nodig.” Eén ding wil ze nog toevoegen: „Ik vind het altijd weer heerlijk om naar Zeeland te gaan, om het land. En om de Zeeuwen die er wonen, die mis ik ook.”