Tussendoor nog even die bevalling doen

Geboortezorg Na een oproep deelden honderden mensen hun negatieve ervaringen met geboortezorg. Grootschalig onderzoek volgt.

Een pasgeboren baby wordt verzorgd door de kraamverzorgster en de moeder. De temperatuur van de baby wordt opgenomen met een thermometer. Foto Koen Suyk/anp

Bevallen is een zware klus, en dat mag naderhand best even door de nieuwbakken moeder gezegd worden.

Maar er te lang over doorzeuren, is een taboe. „Het cliché dat je die nare ervaring snel weer vergeten bent als je je baby in je armen hebt, is lang niet altijd waar”, zegt Mira Westland, voorzitter van Stichting Geboortebeweging. Het is volgens Westland al helemaal taboe om te praten negatieve ervaringen met zorgverleners.

Een ingestuurde ervaring. Stichting Geboortezorg

Daarom deed de stichting – die vrouwen ondersteunt die „weinig of geen keus in hun geboortezorg ervaren” – vorige maand een oproep op social media: om met de hashtag #genoeggezwegen bevallingservaringen te delen. „Ben jij ook in een zorgsituatie geweest (…) waar je negatief op terugkijkt?”

De mailbox, Twitter en de Facebookpagina stroomden vol. Zeshonderd mensen stuurden een foto in van een handgeschreven bevallingsverhaal. Begin volgend jaar wil stichting Geboortebeweging een „zwartboek” van verzamelde ervaringen aanbieden aan de Tweede Kamer. Westland: „Het gaat ons erom dat het onderwerp wordt besproken, dat er naar de dieper liggende oorzaak wordt gezocht.”

Zeshonderd mensen stuurden een foto in van een handgeschreven bevallingsverhaal

De Facebookpagina van Stichting Geboortebeweging werd in een paar weken tijd dubbel zo groot. Zevenduizend mensen liken de pagina inmiddels. Het grote aantal reacties op de oproep maken een maatschappelijk trend zichtbaar, denkt gezondheidswetenschapper en oud-verloskundige Pien Offerhaus. „In z’n algemeenheid waren patiënten vroeger lijdzamer”, zegt Offerhaus. „Mensen zijn mondiger en kritischer geworden.” De reacties laten ook zien dat er ruimte is voor verbetering in de geboortezorg, denkt zij.

Het valt op dat veel ingezonden klachten gaan over de manier van bejegening door medisch personeel: een inwendig onderzoek dat onverwacht wordt verricht, benen die lomp in de beensteunen worden geduwd. Offerhaus: „Als een arts bij twintig vrouwen per dag een vaginaal onderzoek doet, wordt dat een routine, maar voor een vrouw kan het zowat als een verkrachting voelen.” Ze denkt dat zorgverleners worden wakker geschud door de actie. „Zij worden er nu op gewezen dat het belangrijk is dat ze respectvol met hun patiënt omgaan. Door de drukte en de complexe organisatie van ziekenhuis kan vergeten worden dat die vrouw een life event aan het doormaken is.”

‘Gedoe van alledag’

Voor wie in een ziekenhuis werkt is een bevalling „ook gewoon het gedoe van alledag”, volgens Offerhaus. Ze denkt dat de reacties op Facebook „reëel” zijn. „De hele gezondheidszorg is grootschaliger en meer geprotocolleerd geworden. Als het systeem complex wordt, is de patiënt ook meer een schakeltje waar soms misschien minder op wordt gelet.”

Anneke Kwee, gynaecoloog en vice-voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG), herkent de klachten niet uit haar ervaring. „Het gebeurt wel eens dat een patiënt overrompeld is door iets wat er is gebeurd. Soms moet er acuut worden gehandeld.”

Ze constateert dat de kans op misstanden kan toenemen als een zwangere in een laat stadium wordt doorverwezen van de eerste naar de tweede lijn. Als zij bijvoorbeeld in eerste instantie thuis wil bevallen met een verloskundige, maar door complicaties of veranderende wensen toch in het ziekenhuis terechtkomt. Ongeveer 70 procent van de patiënten bevalt medisch in het ziekenhuis. „Een groot deel van de mensen wordt tijdens de bevalling overgedragen waardoor je niet het hele geboorteplan gezien kunt hebben. We werken in verschillende dossiers en, dan ken je soms niet de kleine details, die voor een zwangere heel belangrijk kunnen zijn.” In heel Nederland werken verloskundigen en gynaecologen aan het opzetten van een integraal digitaal systeem, waardoor het makkelijker moet worden informatie te delen.

Onderzoeker Offerhaus zegt dat alle ingrepen in de geboortezorg altijd alleen met toestemming van de vrouw gedaan mogen worden. „Dat staat in de wet.” Zij hoort onder collega’s gemengde reacties op de onvrede die na de oproep is losgekomen. „Sommigen vinden de reacties die binnenkomen bij Geboortebeweging overdreven. Maar er zijn er een heleboel die zeggen: wat erg, ik moet er bewuster mee omgaan.”

De afgelopen weken hebben ook zorgverleners gereageerd op de actie van Geboortebeweging, onder de hashtag #handineigenboezem. Op Facebook schrijft een verloskundige:

„Je zei: ‘Stop, ik wil geen prik.’ Ik zei: ‘Het moet’, en zette deze in je bovenbeen.”