Peer review

Wetenschappers handelen naar eer en geweten, en soms gaat er eens iets mis

Beeld Arjen Born

Het is mooi dat de Wetenschapsbijlage aandacht besteedt aan het peer review proces (special, 10-11 december). Maar wij vinden de weergave wel enigszins onevenwichtig, met voornamelijk aandacht voor de natuurwetenschappen. Daar herkennen wij het probleem dat de kwaliteit van peer review onder druk staat vanwege het groeiende aantal wetenschappelijke manuscripten en de beperkte tijd die beschikbaar is voor peer review. In de alfa- en gamma wetenschappen speelt dit minder.

Voor alle wetenschapsgebieden geldt dat het peer review proces weliswaar gebreken kent, maar over het algemeen goed functioneert – en deel uitmaakt van de wetenschappelijke methode, waarin vondsten en stellingen steeds worden weerlegd door nieuwe inzichten. Met andere woorden: de fouten die een referent laat passeren worden na publicatie door vakgenoten gecorrigeerd, die hun ideëen op hun beurt weer gecorrigeerd zien. Dat is intrinsiek aan het wetenschappelijke proces.

Wat het behandelde Nature-artikel illustreert, is dat ook in een goed systeem dingen fout kunnen gaan. Het is onze indruk en ervaring dat peer reviewers naar eer en geweten handelen.

Leden van de Young Academy Groningen, Rijksuniversiteit Groningen

We zijn een verdienmodel

Veel wetenschappers voelen het als een morele plicht te reviewen. Maar als je een academische carrière wilt, moet je vooral publiceren. En veel. Het is zinniger om je tijd te besteden aan het schrijven van artikelen en onderzoeksvoorstellen, dan hem te verspillen aan het peer-reviewen van het werk van anderen.

In 2000 werden er wereldwijd ruim een miljoen peer reviewed artikelen gepubliceerd, in 2013 waren het er al bijna 2,5 miljoen. Het aantal publicaties verdubbelt elke 9 tot 13 jaar. En de indruk bestaat dat een groeiend aantal artikelen nooit wordt gelezen.

In een tijdschrift op mijn vakgebied, bleek een redacteur een hoge h-index te hebben gehaald, mede door talloze artikelen in zijn eigen tijdschrift te publiceren, en zichzelf daarin bovengemiddeld vaak te citeren.

Ik ontvang dagelijks 2 tot 3 e-mails met een aanbieding om gratis te publiceren in een special issue van een nieuw open access tijdschrift. Ik word wekelijks uitgenodigd om gastredacteur te zijn in een open access tijdschrift. Dat is het echte piramidespel voor wetenschappers: je verleidt tien onderzoekers om hun artikel te publiceren in je special issue. Ze betalen allemaal de normale processing charges. Als gastredacteur ben jij verantwoordelijk voor de peer reviews, maar jouw kosten worden weggeveegd.

Beste collega’s: we zijn een verdienmodel.

Voorzitter Vakbond voor de wetenschap

Consequenties invoeren

Het is raar dat er weinig vervelende consequenties zijn voor een auteur die een gewaagd artikel publiceert waarvan de conclusies later onderuit gehaald worden. Is het niet mogelijk zulke consequenties in te voeren? Bijvoorbeeld bij het bevorderen of in dienst nemen van wetenschappers. Universiteiten zouden kunnen vragen aan referenten of de conclusies van de beste tien artikelen van de betreffende wetenschapper nog steeds stand houden. Misschien is een oplossing om minder geld te geven aan een universiteit van een onderzoeker die te vaak artikelen publiceert die later onwaar blijken.

Assistant Professor

Astrodynamics and Space Missions, TU Delft

    • Marcel aan de Brugh