‘Maar Clinton moet wel de cel in’

9 november, 4.30 uur. Het moment van N’Dji Jockin. Trump wint de presidentsverkiezingen

N’Dji Jockin, Trumpfan van het eerste uur, voelde geen grote emoties toen de overwinning daar was.

N’Dji Jockin: „Ik ben vooral blij dat de campagne voorbij is en we weer door kunnen met ons leven.” Foto Robert Sargent

‘De verkiezingsnacht was bijna een anti-climax. Het duurde zo pijnlijk lang voordat de uitslagen er waren, dat we uiteindelijk maar naar bed zijn gegaan.” N’Dji Jockin, Trumpfan van het allereerste uur, praat opvallend blasé over de spectaculaire winst van zijn kandidaat. Maar hij heeft op de avond van 8 november zelf wel een klein feestje gevierd. „Toen rond half 11 [4.30 uur Nederlandse tijd] bleek dat hij ook Wisconsin had gewonnen, ben ik naar buiten gegaan en heb ik vuurwerk afgestoken. Zo’n set van 24 vuurpijlen achter elkaar. Die had ik expres bewaard op the 4th of July, Onafhankelijkheidsdag, want toen wist ik al dat hij ging winnen.”

In zijn omheinde wijk bij Tampa, Florida, was die avond – zoals gewoonlijk – geen klap te beleven. „De meeste mensen zijn hier voor Trump, maar er werd niet samen naar de uitslagen gekeken op de golf club of zoiets, iedereen zat gewoon thuis op de bank.” Midden in de nacht vuurwerk afsteken is absoluut niet de bedoeling. „Ik doe het heel snel, zodat het al weer klaar is voordat ze kunnen gaan zoeken waar het vandaan komt”, zei hij lachend tegen de familie uit Nederland die over de vloer was. N’Dji (spreek uit: Oen-jeeh-jeeh) is er dol op het systeem te sarren.

Hij is de zoon van opstandige ouders: een Nederlandse vader die eind jaren zestig naar de VS vertrok en daar viel voor een zwarte activiste, met wie hij in 1972 een zoon kreeg: N’Dji Babatunde Jockin Brown – tegenwoordig meestal Jay. Hij vertelde eind oktober in NRC hoe hij Donald Trump bewonderde. „Ik ben het bewijs dat zijn fans niet sneu zijn”, zei hij.

Hij leek geen standaard Trumpstemmer, deze donkere, succesvolle, hoogopgeleide, meertalige kustbewoner met een immigrantenvrouw en een paspoort vol exotische stempels. Maar op 8 november bleek dat peilers, journalisten en zelfbenoemde deskundigen zich hadden vergist in dé Trumpkiezer: het waren niet alleen verongelijkte blanke mannen, maar mensen uit alle geledingen van de samenleving. En het waren er genoeg om hem de volgende president van Amerika te maken.

Behalve het Nederlandse bezoek was deze dag nauwelijks anders dan anderen, vertelt N’Dji. In Florida kan al voor verkiezingsdag gestemd worden, dus die plicht was vroegtijdig volbracht. „Ik probeerde er de hele dag zo min mogelijk aan te denken, want we gingen nog een lange avond tegemoet.” ’s Avonds was hij met zijn vrouw, zoon en de gasten uit eten gegaan. „Aan de bar van het restaurant wordt meestal sport gekeken, maar die avond stonden de televisies op nieuws. Toen ik er een blik op wierp en de eerste uitslagen van Florida binnenkwamen, zag ik dat het goed begon.”

Thuisgekomen wilde zijn zoon van negen de hele avond opblijven. „Hij vond het heel erg spannend. Hij had in een schoolverkiezing op Trump gestemd, maar daar had Clinton natuurlijk gewonnen”, vertelt N’Dji, alsof het een echte wedstrijd betrof waarin is vals gespeeld. Die angst had hij de hele avond een beetje. Als Trump deze verkiezing zou verliezen, zo was zijn overtuiging, dan kon dat alleen met manipulatie. Dus waarom duurde het zo tergend lang voordat er uitslagen waren?

N’Dji heeft een verhaal gehoord dat geprobeerd werd „stemmen voor Clinton te vinden”. Nepnieuws waarvan de herkomst niet meer te achterhalen is.

Maar één voor één vielen de staten voor Trump: Indiana en Kentucky, West Virginia, Oklahoma, Tennessee en Mississippi, South Carolina en Alabama, allemaal relatief klein grut. Kansas, North Dakota, South Dakota, Texas, Wyoming, Nebraska, Arkansas en Louisiana waren ook verwacht, net als Montana en Missouri. Maar dan: Iowa binnen. Ohio, dat al sinds de jaren zestig altijd swingt zoals het land swingt, met gemak. Om 10 uur ’s avonds, de verlossing: Florida lijkt gewonnen. „Dat had ik je toch al verteld”, zegt hij achteraf, meer geïrriteerd dan vrolijk.

Ze zappen tussen FoxNews en CNN: Idaho, North Carolina. Dit kan bijna niet meer misgaan, want overal zijn de marges goed. Utah en Georgia. Dan, om half elf: Wisconsin. Een staat waar Clinton niet eens campagne voerde omdat die ‘veilig’ leek voor de Democraten. Euforie en stiekem vuurwerk.

Na het afschieten van de vuurpijlen wil iedereen eigenlijk naar bed. N’Dji’s vrouw is tandarts en moet morgen weer vroeg op. „Zij viel meteen in slaap, maar ik niet. Ik ben opgestaan en met een glas whisky en het geluid heel laag de laatste uitslagen gaan kijken.” Alaska, logischerwijs, voor Trump. En dan, Pennsylvania! Clinton durft in New York niet eens het podium op te komen om haar verlies te nemen. Maar om 3 uur ’s nachts speecht Trump, zijn nieuwe president.

Op Michigan moeten we nog weken wachten, maar het maakt niet meer uit. Trump verliest de populariteitswedstrijd tussen twee intens impopulaire kandidaten, maar de meeste kiesmannen zijn binnen. „Het was vreselijk spannend, maar een overtuigender overwinning dan ik had verwacht. Zoveel mensen durfden vooraf niet te zeggen dat ze op hem zouden stemmen, maar deden dat toch.”

Grote emoties voelde hij niet, zegt N’Dji, die had hij ook niet toen Barack Obama in 2008 won en hij ongeveer even idolaat van hem was als nu van Trump. „Natuurlijk is het bijzonder, dit gaat de geschiedenis in als de dag dat Amerikanen hun land terugnamen”, zegt N’Dji. „Maar ik ben ook vooral erg blij dat de campagne voorbij is en we weer door kunnen met ons leven.”

Alhoewel, hij kijkt elke dag vol pret „hoe Trump met geruchten over zijn benoemingen een spelletje speelt met de media”. Hij is tot nu toe niet teleurgesteld, noch in de mensen die Trump in zijn kabinet wil, noch in de relletjes eromheen. „Ik vind alleen wel dat Clinton vervolgd moet worden. Hij zegt dat het geen prioriteit heeft, maar dat kan ook een truc zijn zodat Obama niet iets bedenkt om haar amnestie te verlenen. De nieuwe minister van Justitie moet agressief achter haar aan en zij moet de gevangenis in.”

Het kan nog wel even duren voordat Amerika echt over deze splijtende presidentscampagne heen is.

De auteur van dit artikel is een nicht van de hoofdpersoon.

    • Emilie van Outeren