Cultuur

Interview

Interview

Foto Merlijn Doomernik

‘Ik bén geen racist. Lazerstraal op’

Ronald Sørensen was senator voor de PVV en oprichter van Leefbaar Rotterdam. Brexit, Trump? „Als je niet naar mensen luistert, keren ze zich tegen je.”

Weinig mensen zagen de twee meest opzienbarende politici van de afgelopen vijftien jaar van zo nabij aan het werk. Ronald Sørensen (69) is oprichter van Leefbaar Rotterdam, waar hij Pim Fortuyn binnenhaalde. En hij verliet de partij in 2011, toen Geert Wilders hem vroeg senator voor de PVV te worden. Belangrijkste overeenkomst? „Ze kaarten het probleem aan van de gevestigde orde.”

Het gesprek vindt plaats onder een ingelijste foto van Fortuyn, aan tafel in de fractiekamer van Leefbaar Rotterdam. Sørensen is terug bij zijn partij, na „geweldige jaren” bij de PVV, waar hij vorig jaar zomer met pensioen ging. Maar: „De PVV is een slecht georganiseerde partij. Het kan makkelijk beter. Alleen, Geert wil het niet, terwijl het de partij volwassen zou maken.”

Met groeiende opwinding keek hij het afgelopen jaar naar de mondiale politiek. De verkiezing van Donald Trump als president van de Verenigde Staten, de Brexit, de ‘nee-stem’ van Nederland bij het Oekraïnereferendum. Het zijn aanwijzingen, denkt Sørensen, dat mensen opstaan in de strijd die deze tijd volgens hem kenmerkt. Die van het volk tegen de elite.

Ziet u na de Brexit en de verkiezing van Donald Trump een ‘overwinning op het establishment’ ook in Nederland dichterbij komen?

„Zeker. Mensen krijgen minder vertrouwen in de media, dat is al goed. Iedereen heeft gezien hoe Trump gedemoniseerd werd. Trump-stemmers zijn uitgemaakt voor ‘debielen’ en ‘achterlijken’. En het volk heeft gezegd: kijk maar, met jullie grote muilen, we staan op. Je mag nu iets anders denken. Waar begint het gesprek als je voor ‘debiel’ wordt uitgemaakt? Heel veel mensen in mijn kringen zijn, op z’n Rotterdams, pagus geworden tegenover de zittende macht. Dat houdt in: heel erg argwanend.”

Mensen kunnen toch altijd hun stem laten horen via verkiezingen?

„Dan word je dus nóg vaak genegeerd. Het Oekraïnereferendum is het beste voorbeeld. Mensen hebben ‘nee’ gestemd, en toch heeft het kabinet manieren gezocht om het Oekraïneverdrag te ratificeren. Mensen zijn niet achterlijk.”

Wat laat dat Oekraïnereferendum zien, denkt u?

„Blijkbaar mag je niet willen wat de elite niet wil. Dát is volk tegen elite. De woede over het referendum, dat is in het groot hoe mensen kleine dingen meemaken in hun leven. Zelf was ik niet meer welkom op de zwarte school waar ik les gaf, toen Leefbaar Rotterdam groot werd met Pim Fortuyn. Wanneer je mijn mening hebt over allochtonen, hoor je er blijkbaar ineens niet meer bij. Ander voorbeeld: mijn zoon wordt gewaarschuwd door een collega bij de afdeling personeelszaken die gewoon tegen hem zegt dat hij met zijn achternaam geen schijn van kans heeft op promotie. Daar zit je dan met je twee mastertitels. Verkeerde achternaam. Diep triest.

„Veel mensen merken dat ze in hun eigen land niet meer mogen zeggen wat ze denken, omdat het niet geaccepteerd wordt. En anders wordt er gewoon niet geluisterd. We trekken ons er toch geen ene fuck van aan, wij weten het beter.”

Wie zijn dat dan, het establishment?

„Media, ambtenarij en het maatschappelijk middenveld rekruteren alleen mensen die op dezelfde manier denken. Het is een kongsi die wordt aangevallen sinds Pim Fortuyn, en die zich met hand en tand verdedigt. Maar als je zo lang niet naar mensen luistert, dan keren ze zich tegen je.”

Geert Wilders werd veroordeeld, omdat hij een groep over één kam scheert met zijn ‘minder Marokkanen’-uitspraken. Dat is aanzetten tot haat, volgens de rechter. Hoe ziet u dat?

„Je mag niet zeggen ‘minder, minder’, maar hoe vaak ik moslims niet in groepen heb horen spreken over ‘ongelovige honden’. Misschien ben ik wel diep beledigd als ze dat zeggen. Het is meten met twee maten. Dan moet je alles goedvinden. Dat vind ik ook prima, maar niet het één veroordelen, en het ander laten gaan. Lazerstraal eens even op.”

Hoe lukt het Geert Wilders om aan te voelen wat er speelt in het land?

„Facebook en Twitter zijn voor hem vensters op de wereld. Medewerkers attenderen hem op wat er in het land speelt. Maar Wilders krijgt alles gezeefd door.”

Wilders komt zelf maar zelden in direct contact met zijn kiezers, ook vanwege zijn persoonsbeveiliging.

„Wilders leeft in een kaasstolp ín de Haagse kaasstolp. Dan is het logisch dat je de feeling met de realiteit kwijtraakt.”

Waar merkt u dat aan?

„Aan zijn terughoudendheid, zijn argwaan tegenover de buitenwereld. Die wordt steeds sterker. Ik vind hem te argwanend. Ik heb een keer meegemaakt dat Wilders bij een fractievergadering van de Eerste Kamerleden kwam. Wil hij na afloop meteen weg. Ik zeg: ‘Ga gezellig mee lunchen.’ Heel afwerend is hij dan. Terwijl: als hij eenmaal meegaat zie je gewoon dat het hem meevalt, en dat hij zit te genieten.”

Voor Sørensen is de keuze voor Leefbaar Rotterdam en de PVV persoonlijk. Hij groeide op in Rotterdam-West, werd soms uitgelachen vanwege de Noorse achtergrond van zijn familie. Er waren in zijn jeugd nogal eens gevechten met Noorse scheepslui, die in de Rotterdamse haven ruzie schopten. Kwamen zijn klasgenoten bij hém verhaal halen.

Zijn vader – handelsreiziger – had in de oorlog op eigen initiatief werk als administrateur, voor de Duitsers. „Hij was fout, maar alleen omdat hij geld wilde verdienen zodat hij met mijn moeder kon trouwen. Onze familie is er nauwelijks op aangekeken na de oorlog.”

Sørensen wilde eigenlijk op zee varen, maar had te slechte ogen. Hij werd leraar en was dat 32 jaar lang. Op de Wolfert van Borselen-scholengemeenschap kwam zijn rechtse kant boven drijven. Dáár zag hij hoe integratie kan mislopen. Was hij op zee gaan varen, dan was die kant vermoedelijk nooit bovengekomen, zegt hij.

Foto Merlijn Doomernik
Foto Merlijn Doomernik

„Ik heb op die school verschrikkelijke dingen meegemaakt. Nederlandse vrouwen zijn hoeren. Ongelovigen zijn honden. Zulke dingen werden gezegd. Dan zei ik: wát, honden!? Ik heb enorm veel pijnlijke voorbeelden. Moslimjongens die zich laten bedienen in de kantine door hun zusjes. Een 15-jarig meisje dat stopt met school, omdat ze in Marokko ineens is getrouwd. Een wit kind bij wie de voortanden werden losgeslagen door een allochtoon. Het slachtoffer was een GroenLinks-jongen, veel bezig met het milieu. Kon niet mee in de stoere groepsdynamiek. En wat er dan gebeurt hè: ik schors die jongen die hem slaat. Binnen een half uur staan zijn ouders op de stoep om te zeggen dat ik hem discrimineer. Donder toch een eind op. Ik laat me niet uitmaken voor racist. Het gaat om het gedrag dat zulke mensen vertonen.”

Dat zijn de extremen.

„Dat is dus een typische establishment-opmerking. Altijd proberen te zeggen dat het wel meevalt. Het valt niet mee. En ik wil dat kunnen zeggen zonder racist genoemd te worden.”

Hij haalt onderzoeken aan over criminaliteit onder Marokkaanse-Nederlanders. Zo blijkt uit het Jaarrapport Integratie van het CBS dat 5 procent van de mensen met een Marokkaanse (of Antilliaanse) achtergrond geregistreerd is als verdachte. Dat is zes keer vaker dan mensen met een Nederlandse achtergrond. Hij citeert de Nederlandse hoogleraar Ruud Koopmans die in 2014 onderzoek deed onder 6.000 moslims van Turkse en Marokkaanse herkomst in zes Europese landen, waaronder Nederland. Daaruit bleek dat 45 procent van de Europese moslims fundamentalistisch is.

Het gros van de families met een moslimachtergrond bestaat uit goed geïntegreerde gezinnen die hun plek hebben gevonden in de Nederlandse samenleving. Die moet u ook hebben gezien onder uw leerlingen.

„Ja, maar dat zijn over het algemeen… Ze vallen minder op, ze zoeken nooit de confrontatie. Maar het zijn er veel minder dan je denkt. Mensen die zich losworstelen worden ook omarmd. Kijk, Ali B., zo zijn alle Marokkanen, wordt dan geroepen. Terwijl er ontzettend veel Nederlanders zijn die in hun buurt, op school of het voetbalveld iets anders zien gebeuren.”

U had in de klas altijd een Jodenster bij u, om uw klassen te laten zien waar onverdraagzaamheid toe kan leiden.

„Zeker. Onverdraagzaamheid leidt tot verschrikkingen.”

De PVV is niet het toonbeeld van verdraagzaamheid.

„Wij zijn absoluut niet onverdraagzaam.”

Wilders roept in een café dat hij minder Marokkanen wil.

„Dat ben ik met hem eens.”

Waarom is dat niet onverdraagzaam?

[Hij zucht] „Ik vind dit wel een moeilijke. Het is geënt op realiteit. Feitelijkheid. Het gaat Wilders en mij om de criminelen. Ik ben ervan overtuigd dat de geloofsovertuiging leidt tot geweld, tot hogere criminaliteitscijfers.”

Toen Wilders u vroeg als senator zei u meteen ‘ja’. Waarom?

„De PVV past bij me. Ook binnen Leefbaar Rotterdam was ik rechts. Ik ben kritischer over de islam en het gebrek aan integratie dan veel fractieleden van Leefbaar. Om dat op landelijk niveau te kunnen zijn, moest ik naar de PVV.”

Wilders omarmt dezelfde thema’s als Fortuyn deed: kritiek op de islam, op de elite, en op de media. Heeft die beweging al tot verandering geleid?

„Weinig. Al die jaren heeft de onvrede gekabbeld. Wij hopen nu op een kentering. Nu zie je duidelijk dat de machtspositie van de gevestigde orde wankelt. Na Trump en de Brexit is duidelijk dat er wat leeft onder de mensen.”

Is de PVV in staat het land te besturen?

„Dat kan maar op één manier. Een zakenkabinet. Mensen aantrekken op hun inhoudelijke capaciteiten. Je hoeft geen lid te zijn, maar je moet kunnen besturen. Het probleem gaat dan worden dat mensen niet geassocieerd willen worden met de PVV, als je ze vraagt om staatssecretaris of minister te worden.”

Foto Merlijn Doomernik

En dat geen enkele partij wil samenwerken met de PVV.

„Als de PVV een enorme winst haalt, moeten we nog zien of Wilders genegeerd wordt.”

U hebt weleens gepleit voor een democratische partijstructuur binnen de PVV. Wordt daar nog over gesproken?

„Voorlopig niet.”

Vindt u het nog steeds noodzakelijk?

„Absoluut. Ze moeten beginnen met het opzetten van een goede organisatie en een wetenschappelijk bureau oprichten. De organisatie laat te wensen over. Ik wilde een keer duizend speldjes doneren. Iemand kon die laten maken in China. Had ik een kleurcode voor nodig, zodat die kleuren precies hetzelfde zijn. Kan niemand bij de PVV het kleurnummer van die meeuw in het logo vinden. Zo kan ik tientallen voorbeelden noemen.”

Wilders kiest er over het algemeen ook voor zijn optredens naar de buitenwereld sterk te controleren. Vraag de PVV om commentaar over een hele normale kwestie en er komt zelden antwoord.

„Dat klopt wel, ja. Bij Wilders is het argwaan, gecombineerd met tactiek. Maar die argwaan komt ergens vandaan. Er was vanaf het begin geen ruimte voor onze denkbeelden. Ten opzichte van mij was hij eigenlijk ook argwanend. Ik was er graag bij geweest toen mijn plannen voor meer democratie binnen de partij werden besproken in de fractie. Dat mocht niet.”

De PVV wil landelijk meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2018. Is dat een stap naar volwassenheid?

„Jazeker. Maar het is wel een risico. Geert moet oppassen dat extreemrechts zich niet in de partij wurmt. Hem kennende gaat hij goed screenen. Hoewel: er is gehakt en er zijn flink wat splinters gevallen. Hij heeft intern ook messen in zijn rug gekregen, van mensen die zijn afgesplitst. Nog iets: straks gaat de PVV een fractie krijgen van, hopelijk, 40 man. Dan gaat Geert het moeilijk krijgen. 40 meningen. Als er dan 21 zeggen: we willen een ledenpartij worden, wat doe je dan?”

Veel PVV’ers verlaten de partij met ruzie. Er komen steeds e-mails boven waaruit blijkt dat Wilders iedereen stevig in de hand probeert te houden. Schreeuwen over de gangen, knetterende ruzies.

„Die vinden overal plaats. Waar mensen samenwerken heb je ruzies. In mijn ogen is dat bij de PVV niet erger dan ergens anders.”

Wat heeft het politieke jaar de PVV gebracht?

„Dat mensen nu gewoon kunnen zeggen dat ze achter de PVV staan, door Trump en de Brexit. Zonder dat ze worden uitgescholden voor xenofoob of racist. Dat blijft ridicuul.”

In 2018 staat de PVV waarschijnlijk tegenover Leefbaar Rotterdam bij de raadsverkiezingen. Wie…

„Dat weet je best. Ik draag de PVV een warm hart toe, maar ben en blijf een Leefbaar Rotterdam-man.”