Column

Dodelijk tijdgebrek

Na elke aanslag volgt, doorgaans ergens tussen het moment van de herdenkingsdienst en dat van de stille tocht, de onthulling dat de dader in beeld was bij de veiligheidsdiensten, dat hij al eerder vastzat, dat andere landen voor hem waarschuwden, enzovoorts. Vaak wordt ook vrij nauwkeurig bekend waar hij zich als asielzoeker heeft aangemeld.

Dat is allemaal een beetje pijnlijk. Voor de nabestaanden, maar ook voor onze Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Die meldde in november 2015 dat het ‘onwaarschijnlijk’ was dat terroristen meereisden met de vluchtelingenstroom. In juli 2016 – Europa had intussen een paar honderd burgerslachtoffers begraven – kwam daar een kleine correctie op: terroristen marcheerden ‘veelvuldig’ mee in de exodus uit exotische oorlogszones.

Die zomer waarschuwde de Inspectie Veiligheid en Justitie al voor de tweede keer dat de asielscreening tegen mensensmokkelaars en terroristen tekortschoot. Het ministerie reageerde zoals ministeries altijd op alarmerende rapporten reageren: hoho, dit speelde vroeger, inmiddels hebben we ‘stevige maatregelen’ getroffen.

Woensdag drukte de inspectie voor de derde keer op de alarmknop: het lukt maar ‘beperkt’ om signalen over terrorisme op te pikken in de screening. Hoofdoorzaak: te weinig tijd voor grondig onderzoek. De doodsoorzaak van uw geliefde bij een aanslag? Tijdgebrek.

Ook dat is een beetje pijnlijk, maar wat mij vooral trof was de berustende toon van het slotadvies van het rapport: de politiek heeft te hoge verwachtingen van asielscreening en moet ‘realistisch’ zijn. De hoop dat er iets te doen valt aan dat tijdgebrek is kennelijk opgegeven.

Stel je voor dat ze bij Volksgezondheid zeggen: dat u gevaarlijke stoffen binnenkrijgt via het leidingwater is ‘onwaarschijnlijk’. Of wacht, het is toch ‘veelvuldig’ gebeurd. En de mogelijkheid om u te beschermen is ‘beperkt’. Tijdgebrek, begrijpt u? Dus ga ik ‘realistisch’ tegen u zijn.

Welke politicus durft nog realistisch te zijn vóór 15 maart? Welke partij drukt de T-shirts: ‘Verwacht van ons geen wonderen’? Wie geeft het realistische antwoord dat de vluchtelingenstroom geen leidingwater is? En dat hier een dilemma onder schuilt dat nooit mag worden uitgesproken: wegen duizenden geredde asielzoekerslevens op tegen een eventueel risico op tientallen inheemse terreurdoden? Wie verdedigt de realistische stelling dat duizenden zéker geredde levens inderdaad opwegen tegen tientallen mógelijke doden?

Het realistische antwoord is ook dat 20 procent van ons electoraat hier allerminst een dilemma ziet: grenzen dicht. Die groep zal groeien naarmate de realisten langer zwijgen en machteloos blijven tegenover dat dodelijke tijdgebrek.

Christiaan Weijts schrijft hier elke vrijdag een column, op andere dagen doen Tom-Jan Meeus en Jutta Chorus dit.