Longreads

Dit zijn de tien beste longreads van 2016

Van leven op Mars tot het verkopen van de Eiffeltoren, twee keer op één dag: dit waren de mooiste lange verhalen van het afgelopen jaar.

Foto ANP

De dagen van uitgebreid gourmetten, eindeloze sjoelpartijen en uren in de trein of auto naar (schoon)familie staan weer voor de deur. Genoeg ogenblikken dus om nog eens een mooi, lang verhaal te lezen. NRC dook daarom nog eens in het archief op zoek naar aangrijpende of veelbesproken longreads van het afgelopen jaar. We kozen de tien beste voor je uit.

Het aanbod was dit jaar enorm: op nrc.nl/longreads prezen we in 2016 bijna 140 lange verhalen aan. Soms omdat ze het nieuws van dat moment in perspectief plaatsten, maar soms ook gewoon omdat het een ontroerend of merkwaardig stuk was. We hanteerden maar een paar criteria: het verhaal moest langer dan 2.000 woorden zijn en op internet te lezen zijn. Het onderwerp maakte niet uit, zolang het de lezer maar weet te grijpen.

En dan nu, in willekeurige volgorde: de tien beste longreads van het afgelopen jaar:

1. Als ze haar overleden vriend mist, chat ze met hem

Screenshot The Verge

Screenshot The Verge

Eugenia was 22 toen ze in het uitgaansleven van Moskou Roman Mazurenko leerde kennen. Ze werden vrienden, elkaars beste vrienden misschien wel. Toen Rusland het in 2015 financieel moeilijker kreeg en minder open werd, besloten Eugenia en Roman naar de Verenigde Staten te vluchten. Voor zijn visum moest Roman alleen nog even naar Moskou. Hij kwam nooit meer terug.

Na Romans dood wilde Eugenia nog één keer met haar vriend praten, zegt ze in een ontroerend lang verhaal van The Verge. Ze verzamelde alle berichten die Roman ooit naar haar en tien andere vrienden had gestuurd en maakte daar een chatbot van. De uitdaging was het programma te laten klinken als Roman. Maar wat als het niet lukte? Als het chatten onnatuurlijk aanvoelde?

Wat als het wel lukte?

2. Zo werkt de geheime dienst van IS, opdrachtgever van aanslagen

Foto Dirk Waem/AFP

Agenten blokkeren de weg bij de aanhouding van terreurverdachte Salah Abdeslam in het Belgische Molenbeek. Foto Dirk Waem/AFP

Meer nog dan voorgaande jaren was 2016 het jaar waarin terroristen angst wisten te zaaien in Europa. Er was de aanslag op de luchthaven van Brussel in maart, gevolgd door het bloedbad in Nice, waar een vrachtwagen inreed op feestvierend publiek. En ook andere Europese landen werden slachtoffer van aanslagen of wisten er ternauwernood een te voorkomen.

In veel gevallen duurde het niet lang voordat de naam van terreurgroep Islamitische Staat viel. De beweging heeft volgens veiligheidsdiensten overal in Europa terroristische cellen opgezet, die vanuit het kalifaat in Irak en Syrië opdracht krijgen om aanslagen te plegen. Vaak is dat bevel afkomstig van de geheime dienst van IS. The New York Times legde in een knap onderzoeksverhaal de werkwijze van die afdeling bloot.

3. Toen ‘mum’ en ‘dad’ ineens Russische spionnen bleken

Foto Olaf Kraak / ANP

Foto Olaf Kraak / ANP

Toen de FBI in juni 2010 met een stormram voor de deur stond, dachten Alex en Tim (destijds 16 en 20) even dat het was vanwege hun feestje van een dag eerder. Daar was namelijk behoorlijk alcohol gedronken, terwijl niemand al 21 was. Maar even later werden hun ouders Donald Heathfield en Tracey Foley geboeid afgevoerd en bleek niets wat het altijd leek.

Zo heetten de ouders van Tim bijvoorbeeld eigenlijk Andrei Bezrukov en Elena Vavilova. En ze waren niet Canadees, maar Russische geheim agenten die al jarenlang het Westen bespioneerden. Ze hadden doodgewone banen en ze kregen kinderen die ze doodgewoon Amerikaans opvoedden. The Guardian sprak zes jaar later met Alex en Tim – nu Aleksandr en Timofei – en tekende hun bizarre verhaal op.

4. Zo is het om een jaar lang op Mars te wonen

Beeld uit The Martian / Youtube

Beeld uit The Martian / Youtube

Oké, het laatste deel van de landing verliep misschien niet helemaal volgens plan, maar verder was de Marsmissie van het Europese ruimtevaartagentschap ESA erg waardevol. Zo wist ESA op 19 oktober een ruimtevoertuig in een baan rond Mars te brengen. En ook de landing van een andere sonde (Schiaparelli) ging tot de laatste vijftig seconden goed.

Maar wat áls de mensheid er over een paar jaar in slaagt om naar Mars te vliegen? Hoe is het leven daar dan? Om dat uit te zoeken liet het Europese ruimtevaartagentschap NASA een groep onderzoekers overvliegen naar Hawaï. De wetenschappers leefden daar op het rode gesteente van de berg Mauna Kea, in een grote witte koepel, en gingen alleen naar buiten in ruimtepak. Hoe dat is verlopen, lees je in een verhaal van online magazine Aeon.

5. Hoe de kroonprins van het white nationalism troonsafstand deed

a

Derek Black in zijn jeugd bij een bijeenkomst van white nationalists.

Derek Black had - op zijn achternaam na - alles in zich om het nieuwe gezicht te worden van de white nationalist-beweging in de VS. Zijn moeder was ooit getrouwd met David Duke, de voormalige hoogste baas van de Ku Klux Klan. Zijn vader Don richtte Stormfront op, een internetforum waarop witte racisten vrij tekeer kunnen gaan.

Een tijdlang was ook Derek overtuigd van het gedachtegoed van zijn ouders. Als kind werd hij volledig geïndoctrineerd door de ideologie van zijn vader en moeder. Maar inmiddels heeft de 27-jarige Black volledig afstand genomen van de ideologie van zijn vroegere omgeving. Hoe dat ging beschrijft The Washington Post in een fascinerende longread.

6. Deze vader maakte een game over zijn terminaal zieke zoontje

Een beeld uit de game

Een beeld uit de game

Ryan Green is eraan gewend om zijn emoties op een creatieve manier te uiten. Eerst deed hij dat via poëzie, films en kunst en in 2008 begon de Amerikaanse programmeur zich toe te leggen op computerspellen. Avondenlang stak hij zijn tijd in het bouwen van goede games, maar een succes werden ze nooit.

Niet veel later kreeg Ryan te horen dat zijn éénjarige zoontje Joel terminale hersenkanker had. Zijn gevoelens uiten en open zijn over wat hij voelde, lukte hem toen nog minder, zegt Green in een aangrijpende longread van Wired. De vader besloot een spel te bouwen rond zijn zieke zoontje. Welke actie je in het spel ook onderneemt, Joel blijft huilen. Symbolisch voor de machteloosheid die zijn vader soms ervoer.

7. Hoe de Rijksuniversiteit Groningen jarenlang werd getild

Foto Remko de Waal / ANP

Foto Remko de Waal / ANP

Smeergeld in ruil voor onderhoudscontracten, een gratis auto als dank voor toegeschoven opdrachten. Als hoofd van de technische dienst van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) fraudeerde Hans G. er volgens het Openbaar Ministerie sinds 2008 lustig op los. In totaal heeft dat de universiteit meer dan een miljoen euro gekost, denkt het OM.

De grootschalige fraude kwam dit jaar aan het licht door onderzoek van de Groningse Universiteitskrant (UK), in samenwerking met Dagblad van het Noorden - de enige Nederlandse longread die wij dit jaar aanbevolen. In 3.200 woorden schetst de UK hoe ver G. ging, soms zelfs voor een paar tientjes. Zo ‘huurde’ de universiteit bij zijn jubileum voor 70 euro een rode loper. De verhuurder was een vriend van G., de loper kwam uit de kelder van de universiteit.

8. Wat doe je als mensen de dood van je zoon ontkennen?

Foto Mark Lennihan / AP

Handafdrukken van leraren en leerlingen van Sandy Hook. Foto Mark Lennihan / AP

Lenny Pozner was ooit een fanatiek aanhanger van complottheorieën. Hij geloofde niet dat de maanlanding ooit had plaatsgevonden en de aanslagen op de Twin Towers van 11 september 2001 waren volgens hem het werk van de Amerikaanse overheid. Daar had Al-Qaeda niets mee te maken, meende Lenny jarenlang.

Toen zijn zoontje in 2012 omkomt bij de schietpartij op de basisschool in het Amerikaanse Sandy Hook kwam Lenny opeens aan de andere kant van het complotdenken te staan, zo is te lezen in New York Magazine. Op internet stak namelijk het gerucht de kop op dat ‘Sandy Hook’ het werk was van de overheid, een bedenksel om burgers hun wapens en vrijheid af te nemen. De schietpartij was geënsceneerd, zo luidde het verwijt. En de ‘gestorven’ kinderen? Die waren verzonnen.

9. Niet rennen, geen capuchons dragen – zo overleeft een zwarte man in de Amerikaanse straten

Toen Garnette Cadogan vanuit Jamaica naar New Orleans verhuisde, werd hij gewaarschuwd voor de hoge criminaliteitscijfers van de stad. Hij gaf er geen gehoor aan, want in Kingston, waar hij opgroeide, was het ook niet bepaald veilig. Maar eenmaal op straat in de VS merkte Cadogan dat het gevaar uit een andere hoek kwam:

“Niemand had me verteld dat ik gezien zou worden als het gevaar.”

Noodgedwongen begon de Jamaicaan regels voor zichzelf op te stellen: niet rennen, geen onverwachtse bewegingen, geen capuchons, niks in je hand houden (een telefoon zou verward kunnen worden voor een wapen), niet op de hoek van de straat op vrienden wachten (om niet gezien te worden als drugsdealer). In een dwingend essay van Literary Hub vertelt hij over zijn ervaringen.

10. Deze oplichter verkocht de Eiffeltoren tweemaal op één dag

Foto ANP

Foto ANP

Hij was charmant, gesoigneerd, intelligent en sprak minstens vijf talen vloeiend – precies een type dat je kunt vertrouwen. Maar ‘graaf’ Victor Lustig beheerste elke vorm van oplichting, van geldvervalsing en kaarttrucs tot valse beleggingen en geveinsde aanvallen op zakenlieden. Het Smithsonian Magazine maakte een boeiende longread over zijn leven.

Lustig werd in 1890 geboren in Oostenrijk en kwam aan het einde van de Eerste Wereldoorlog in de Verenigde Staten terecht. Op weg daarnaartoe begon hij bootpassagiers op te lichten met kaarttrucs, “maar enkel de gefortuneerde reizigers”. De echte klapper volgde zeven jaar later: Lustig verkoopt dan twee keer op één dag de Eiffeltoren bij opbod.