De koudste plek in het heelal is best dichtbij

Hoe maak je een slee van een vuilniszak en een doos? Een vakantieboek vol verhalen en raadsels over ijs, sneeuw en kou, geeft antwoord.

De Tanzaniaanse scholier Erasto B. Mpemba was nog maar 13 jaar, toen hij iets wonderlijks ontdekte. Hij zag dat warm water soms sneller bevroor dan koud water. Kan niet, zei zijn natuurkundeleraar, maar Erasto hield vol en kreeg gelijk. Samen met een natuurkundige schreef hij een artikel over wat nu het Mpemba-effect heet.

Het Mpemba-effect is een van de honderden leuke weetjes in het net verschenen vakantieboek over de winter. Daarin worden leerzame verhalen over ijs, kou, sneeuw en schaatsen afgewisseld met woordpuzzels, sudoku’s, rebussen en raadsels in geheimschrift.

Zo staat in het hoofdstuk over sleeën een mooi verhaal over de jaarlijkse sledehondenrace in Alaska. Daarbij trekken 12 tot 16 honden een slee voort op een tocht van 1600 kilometer door sneeuwstormen en over bergen. De oude Egyptenaren gebruikten óók sleeën, om blokken te verslepen voor de bouw van de piramides. Maar hoe deden ze dat in die hete zandwoestijn? Door het zand nat te maken; zo werd het zand stevig en glibberig. Tot slot krijg je uitleg over hoe je een slee maakt van een kartonnen doos en een vuilniszak.

Zo leer je ontzettend veel over de kou. Van de koudste plek in het heelal (een laboratorium in Amerika) tot hoeveel van de ijsberg onder water blijft (85 procent). En wil je weten wat watermeloensneeuw is en hoe die ontstaat? Dan moet je eerst een leuke puzzel oplossen.

Young Scientist Vakantieboek winter 2017, uitgegeven door New Scientist, 100 pagina’s. € 12,50.
    • Karel Berkhout