Recensie

Samsom vertelt in ’5 Jaar Later’ waarom hij Rutte-II niet opblies

Een nieuwe reeks van het interviewprogramma begon met voormalig PvdA-leider Diederik Samsom. Perfecte timing.

Diederik Samsom in ‘5 Jaar Later’ (NTR).

Timing is alles in de serie 5 Jaar Later (NTR), waarin Jeroen Pauw Bekende Nederlanders in een gesprek confronteert met wat ze precies vijf jaar eerder in een (destijds niet uitgezonden) interview over hun toekomstverwachtingen hadden gezegd.

Zo was Diederik Samsom vier jaar en negen maanden politiek leider van de Partij van de Arbeid (PvdA). Drie maanden voor het vertrek van zijn voorganger Job Cohen had Pauw het ambitieuze Kamerlid Samsom gevraagd of Cohen daar over vijf jaar nog zou zitten. „Nee,” luidde het resolute antwoord. En wie zou hem dan opvolgen: „Ronald Plasterk, Lodewijk Asscher of Diederik Samsom”. In de week nadat Asscher op zijn beurt Samsom weer opvolgde als partijleider, gingen Pauw en Samsom samen na wat er nu eigenlijk gebeurd was.

Het recente verlies bij de lijsttrekkersverkiezing weet Samsom aan de talrijke politieke bestuurders en gemeenteraadsleden, die bij een iets betere uitslag met Asscher hun voortbestaan kunnen rekken. Het actieve partijkader zou eerder Samsom hebben gesteund.

Als hij als politicus iets geleerd heeft, dan is het om zijn emoties beter te beheersen. En te proberen minder betweterig over te komen.

Tekst gaat verder onder de video

Dat er een imagoprobleem was, dat valt niet te ontkennen. Na de glorieuze verkiezingszege in 2012, door een slimme strategie en geraffineerd debatteren, ging de PvdA met aartsvijand VVD in zee. Het grootste deel van de kiezers heeft dat Samsom nooit vergeven, met als gevolg desastreuze uitslagen voor provincie, gemeenteraad en Europa. Maar je hoort toch ook steeds meer mensen hun verbaasde waardering uitspreken over het gezamenlijk uitzitten van de rit en het realiseren van vele wensen van PvdA én VVD.

Het gesprek met Pauw vindt plaats op een schip van Greenpeace, waar Samsom eind jaren 90 als activist op voer. Hij vergelijkt nu de samenwerking van VVD en PvdA met die tussen Shell en Greenpeace, voor het tegen een spectaculair lage prijs aanleggen van windmolenparken op zee. Onverwacht, maar de tegenstrevers waren veroordeeld tot samenwerking, met succes.

Maar makkelijk was het niet: „Het kabinet viel al bijna binnen een week. Het voelde als een achtbaan met losse wielen.” Waar het ook fout ging was dat Samsom als politiek leider niet alleen voortdurend crises in het Torentje moest oplossen, maar ook nog eens een grote, weerbarstige fractie aandacht diende te schenken. Dat laatste schoot erbij in, met als gevolg vijf weglopers.

Het was beter voor het profiel van de PvdA geweest, als Samsom de stekker uit dit kabinet getrokken had: „Maar dan had ik een hekel aan mezelf gekregen. Wouter Bos blies het kabinet Balkenende-IV op en toen kregen we een gedoogcoalitie met de PVV.”

Hij heeft het niet goed kunnen uitleggen, de schoonheid van deze samenwerking, in het landsbelang: „Als VVD en PvdA een compromis sluiten, lopen de liberalen juichend naar buiten en slaan elkaar op de schouders, terwijl wij binnen blijven zitten mokken, over wat er niet is binnengehaald. Moet jij raden wie er dan volgens de kiezers gewonnen heeft.”

    • Hans Beerekamp