Twee bouwconcepten die nu botsen

Fietsbrug Sporenburg

Wie woont op Sporenburg koos voor rust. Maar het Zeeburgereiland dijt uit, richt zich wél op het centrum – en wil een fietsbrug. Hoe twee concepten kunnen botsen.

Schiereiland Sporenburg krijgt misschien een brug vanaf Zeeburgereiland. Jordy Rietbroek

Lang was het einde van Sporenburg het ultieme einde van de stad. Hier, in het uiterste hoekje van Zeeburg, zijn geen auto’s te horen en is geen fietser te zien. De straten lopen dood op het Amsterdam-Rijnkanaal, wat zich honderden meters ver uitstrekt. Het mobiele bereik is er soms zelfs matig.

Maar de rand van de stad is dat allang niet meer, en dat hebben ze op Sporenburg geweten. Met de aanleg van wijken op het verderop gelegen Zeeburgereiland dijt de grens van de stad weer uit. Voor de Sporenburgers geen probleem, behalve de fietsverbinding die gepland staat tussen de nieuwe Sluisbuurt en het Zeeburgse schiereiland.

Dat ze daar op het schiereiland nog zorgen over hebben, is inmiddels duidelijk. Al sinds de zomer is er controverse over de 10.000 fietsers die zich volgens de gemeente via de nieuwe verbinding naar het centrum zullen begeven, dwars door de straatjes van Sporenburg. Gevreesd wordt voor de veiligheid van bewoners én fietsers. Op verschillende bijeenkomsten voor bewoners liepen de emoties soms hoog op. „U zit naar ons te luisteren, maar u vindt gewoon dat die brug er moet komen!”, riep een bewoner in oktober tegen Jan Straub, projectmanager van de Sluisbuurt.

Bewoners richtten een actiegroep op met het doel om beter te kijken naar de verschillende opties, in plaats van gewoon een lijn te trekken. Recent zijn eerste resultaten geboekt. „De coördinatie van de Sluisbuurt is nu losgetrokken van die van de fietsverbinding”, vertelt bewoner Amos Gomes de Mesquita. Eerst vielen die twee samen. Maar dat was lastig: projectmanager Jan Straub was al druk genoeg met de wijk. Nu is er iemand met de volle focus op de verbinding. Dat is Bas Boeker, die al veel projecten op zijn naam heeft. Boeker: „Er is ingezien dat de verbinding toch best een behoorlijke toevoeging is aan de stad, dat vraagt om eigen coördinatie. Bovendien nemen we beter de bredere context mee. We voorkomen dat we oplossingen en kansen niet zien omdat we alleen vanuit het perspectief van de Sluisbuurt kijken.”

Een goede stap, volgens de bewoners. Het lijkt er volgens Gomes de Mesquita op dat het „Brabantse dorp aan de rivier”, zoals architect Cees Dam de Oostelijke Eilanden ooit noemde, niet zomaar geschikt is voor een drukke fietsverbinding.

Nieuwe Jordaan

Want daar ligt een groot deel van de spanning: de brug is het symptoom van een botsing tussen twee stedenbouwkundige concepten. Sporenburg werd ooit aangelegd als een soort ‘einde van de wereld’. Een nieuwe Jordaan, vol kleine straatjes. Een – volgens bewoners geslaagd – bouwkundig experiment, met een ontsluiting aan maar één kant.

Nu verrijst er op het moeilijk te bereiken Zeeburgereiland een wijk die expres op het centrum gericht is, en die goed met de fiets ontsluitbaar moet zijn. Autobezit speelt minder een rol – er is niet gekozen voor een typische Vinexwijk, waarbij je snel de snelweg op kan, maar voor eentje die befietsbaar en stads blijft. En daar hoort een extra fietsverbinding expliciet bij. Projectmanager Straub zei in oktober: „Wij gaan ervan uit dat het woonmilieu dat in het plan staat niet realiseerbaar is zonder een betere bereikbaarheid met de fiets.”

Maar waarom is die keuze gemaakt, als het de opzet van Sporenburg zo aantast? Volgens Straub omdat er veel vraag is naar dit soort woningen, zowel bij starters als doorstromers. Binnen de ring, gericht op de stad. „Met de fiets kan dat beter dan met de auto.”

Wat de reden ook is, op de Oostelijke Eilanden gaan ze door met actie. Inmiddels is ook het Borneo-eiland daarbij betrokken – ook een kanshebber voor de aanlanding van de brug. „Ook zij willen die verbinding natuurlijk niet in hun achtertuin”, zegt Gomes de Mesquita. „Maar er is een gemeenschappelijk belang. Als hij er dan toch komt, dan kunnen we beter samen zorgen dat alle feiten bekeken worden en de beste keuze gemaakt wordt.”