Timmermans zet druk op conservatieve Poolse regering

Demonstranten hebben buiten het Poolse parlement grafstenen geplaatst met daarop begrippen als de rechtsstaat, democratische waarden en privacy. Foto Czarek Sokolowski/AP

Eurocommissaris Frans Timmermans (Fundamentele Rechten) heeft zich woensdag opnieuw fel uitgelaten over de ondermijning van de rechterlijke onafhankelijkheid in Polen. De Europese Commissie komt met een reeks nieuwe aanbevelingen, waarop de Poolse regering binnen twee maanden moet reageren, in plaats van de gebruikelijke drie.

In juli dit jaar deed Timmermans ook al aanbevelingen, maar „de problemen zijn niet opgelost” aldus de tweede man van de Commissie. „We zullen deze kwestie pas laten rusten als dit wel het geval is.” Wijzigt Warschau niet van koers dan kan Brussel adviseren om Polen het stemrecht in Europese kwesties te ontnemen. Timmermans zei woensdag dat hij „de komende maanden” gaat polsen hoe EU-lidstaten en het Europees Parlement tegenover deze ‘artikel 7-procedure’ staan. „Een oplossing is nog mogelijk, maar ik ben niet erg optimistisch.”

Opperrechters

Steen des aanstoots is de benoeming van drie nieuwe opperrechters door de huidige machthebbers in Warschau, terwijl de vorige regering deze posities al had opgevuld. Regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) blokkeert sinds maart ook de publicatie van ‘ongewenste’ uitspraken van het grondwettelijk tribunaal, waardoor dit de facto verlamd is.

Het beleid van PiS heeft tot de grootste straatprotesten geleid in Polen sinds de val van het communisme in 1989. Vorige week escaleerde de crisis verder, met nieuwe protesten, toen de conservatieve partij journalisten de vrije toegang tot het parlement probeerde te ontzeggen.

Lees ook dit profiel van oppositieleider Mateusz Kijowski: Deze grijze hipster wil Polen redden

Timmermans waarschuwt Warschau onder meer om geen nieuwe besluiten te nemen rondom het tribunaal, zolang de grondwettelijkheid van vorige beslissingen niet uitgebreid is getoetst. De Poolse president en PiS-prominent Andrzej Duda negeerde dat woensdag meteen, door een opvolger aan te wijzen voor Andrzej Rzeplinksi, de voorzitter van het tribunaal, wiens termijn deze week afliep.