Na een musical ga je op een gelukswolk het filmtheater uit

Musical

Na het zien van een goede musical voelt de kijker zich herboren. In musicals worden wensen en dromen vervuld die in het echte leven niet voor het oprapen liggen.

Ginger Rogers en Fred Astaire in Follow the Fleet (1936). Foto Spaarnestad Fotoarchief

‘Heaven, I’m in heaven / When we’re out together dancing cheek to cheek.” In de musical Top Hat (1935) weet Fred Astaire het heel zeker. Zodra hij ‘wang aan wang’ met Ginger Rogers danst, verdwijnen zijn zorgen als sneeuw voor de zon. Voor eventjes dan, want zodra de magie is verbroken, kibbelt het paar er weer lustig op los.

In de eerste helft van La La Land kibbelen hoofdrolspelers Mia en Sebastian ook wat af. „You’re not the type for me”, zingt Ryan Gosling Emma Stone toe in het nummer A Lovely Night. Opeens gebeurt er het wonder dat alleen in musicals plaatsvindt. Het ruziënde duo vindt elkaar zodra ze, eerst heel voorzichtig, samen beginnen te dansen, met de lichtjes van Los Angeles op de achtergrond en een roze gloed in de avondlucht. Het nummer laat ons niet alleen zien maar vooral voelen wat ze zelf (nog) niet doorhebben: dat zij voor elkaar gemaakt zijn. Dit sublieme moment van pure cinema, met kleur, beweging, muziek en montage in perfect samenspel, vertelt meer dan duizend woorden.

In musicals worden wensen en dromen vervuld die in het echte leven niet voor het oprapen liggen

Net zoals de klassieke musicals uit de jaren dertig bevat La La Land niet meer dan zes nummers. Een beperkt aantal songs, waaronder het aansprekende City of Light, werkt beter dan de tientallen liedjes van de rockmusicals uit de jaren zestig als Hair en Jesus Christ Superstar. Die bombastische overvloed laat La La land bewust achterwege, waardoor de gevoelens van Mia en Sebastian zeer geconcentreerd over het voetlicht worden gebracht.

Jaag je dromen na

Waar een thriller leidt tot spanning, een melodrama tot tranen en een dystopische sf-film tot neerslachtigheid, daar voelt de kijker zich na het zien van een goede musical als herboren. De muziek werkt in op je emoties, de energie van dans voel je in je lijf. Optimisme en zonnigheid voeren de boventoon. Endorfine stroomt door je aderen en je zweeft op een gelukswolk het theater uit. Dat positieve gevoel vormt in feite de boodschap van La La Land: jaag je dromen na!

Vijf van de vijf ballen voor La La Land: lees hier de recensie

Wie twijfelt over deze transcendente kracht van het genre moet eens kijken naar Let’s Face the Music and Dance uit de Fred & Ginger-musical Follow the Fleet. Het nummer gáát er zelfs over. Een man (Astaire) die een enorme som geld verloor bij het gokken, staat op het punt zich van het leven te beroven maar wordt daar op het nippertje van weerhouden door een net verlaten vrouw (Rogers). Er hangt een desolate sfeer, maar de eenzaamheid en melancholie verdwijnen zodra het paar begint te dansen. Door hun gracieuze bewegingen, het schitterende decor, de prachtige kostuums en de melodieuze kracht van componist Jerome Kern transformeert somberheid in schoonheid. Aan het eind hebben niet alleen de man en vrouw hun levenskracht hervonden, ook de toeschouwer voelt zich gelouterd.

Let’s Face the Music and Dance uit Follow the Fleet. De tekst gaat verder onder de video.

In interviews vertelt regisseur Damien Chazelle, een groot musicalliefhebber, dat hij in La La Land „emotionele waarachtigheid” nastreeft. Hoewel hij op locatie in LA filmde, moest alles er juist kunstmatig uitzien. Mits de gevoelens van de acteurs maar authentiek waren.

Dit (soms grote) verschil tussen echtheid in emoties en kunstmatigheid van al het andere (decors, kostuums, kleuren) vormt de crux van het genre maar leidt bij sommigen ook tot ongemak en verzet. Want musicals hebben vaak wat banale verhaaltjes en tsja, die overgang van gewone bewegingen naar dans en dialoog naar zang is altijd zo, eh, onnatuurlijk.

Er zijn verschillende manieren om die discrepantie tussen enerzijds vertelling en anderzijds zang- en dansnummers te beperken. Het liefst doen makers dat door zang en dans zoveel mogelijk te integreren in het verhaal, waardoor het één logischerwijs voortvloeit uit het ander. Dit is de route die Chazalle neemt.

Door zijn vertelling te situeren in Hollywood – beginnend actrice Mia werkt als barista op het terrein van Warner Bros – is de afstand tussen realiteit en fantasie makkelijker overbrugbaar. Jazzpianist Sebastian is gewend aan volgspots en beschouwt het podium als zijn natuurlijke habitat. Voor de sceptische kijker is de stap naar dansen of zingen dan wat kleiner.

Een aansprekend alternatief

In musicals worden wensen en dromen vervuld die in het echte leven niet voor het oprapen liggen. De opwindende openingsscène van La La Land, in één take opgenomen, transformeert een file in een explosie van kleur, beweging en ritme. Een utopie misschien, maar wel eentje die een aansprekend alternatief creëert: een gevoel van saamhorigheid in plaats van individualistisch op smartphones turen; vriendelijkheid in plaats van het bot uitventen van fileleed met agressie en middelvingers.

Het is die utopische dimensie van de musical die zo aanstekelijk werkt en ervoor zorgt dat je neuriënd de bioscoop verlaat en je doet geloven dat een betere wereld mogelijk is. Tot het besef indaalt dat het in werkelijkheid helaas niet mogelijk is door Fred Astaire in slaap te worden gedanst met een softshoe-tapdans. Dit overkomt Ginger Rogers aan het begin van Top Hat. Hoewel ze boos is op Fred, valt ze met een gelukzalige glimlach in slaap. La La Land weet die gelukzalige glimlach ook weer op te roepen, een prestatie van formaat in tijden van aanslagen, oorlogen, milieuzorgen en de roeptoeter van Trump.