Column

De boosheid belonen en dan ten onder gaan

Ik zie dat de boze burger bij de kerstinkopen een omzetrecord heeft gevestigd. De woede koelen met klikken op bol.com. Naast cadeaubonnen en parfum zijn dit jaar, las ik, vooral ‘fitnesstrackers’ gewild. Ondanks alle woede traint de boze burger door: ik blijf gezond, klootzakken!

Op zich is het goed dat we de boze burger serieus nemen. Maar soms denk ik wel dat we zijn boosheid erg gemakkelijk belonen.

Deze week was er het Kamerdebat over het associatieverdrag met Oekraïne. Zonder de boze burger hadden we dit debat, zoals u weet, niet gehad: het land wees het EU-verdrag in een referendum af. Daarna kostte het de premier uren bellen en vergaderen om de boze burger tegemoet te komen: het verdrag krijgt een aanvulling die benadrukt dat Oekraïne geen EU-lid wordt.

Maar voor de politieke vertegenwoordigers van de boze burger – PVV, SP en drie nieuwe partijen – is dit niet genoeg. Nee is nee. Boos is boos.

Maar Rutte is de eerste premier sinds Fortuyn die zegt: ik ben er niet alleen voor het partijbelang, ik ga dwars tegen de boze burger in.

Moed die hem op twee verwijten komt te staan. Hij zou ondemocratisch zijn. Dit suggereert dat politici de burger altijd moeten volgen. En hij zou toenadering tot Rusland moeten zoeken, niet de confrontatie van het associatieverdrag.

Nu kent de recente geschiedenis één voorval met exact dezelfde elementen. In de discussie over kruisraketten (1981-1985) zeiden miljoenen tegenstanders, die vooral links waren: de burger wil die kernwapens niet. En: zoek vriendschap, geen conflict met de Sovjets.

Het kabinet, geleid door Lubbers, negeerde ook toen de boze burger

Het kabinet, geleid door Lubbers, negeerde ook toen de boze burger. Korte tijd later kon de Sovjet-Unie de confrontatie met het Westen niet meer betalen – en viel uit elkaar. Het historische gelijk van Lubbers.

Tegen die achtergrond is het ironisch dat uitgerekend nationalistisch rechts de lessen van de Koude Oorlog is vergeten – en Poetin wil apaiseren. En dat Rutte de harde lijn tegen Rusland blijft prefereren, ook al is ongewis hoe kwalijk de kiezer hem dat neemt.

Voor de boze burger heb ik ook vragen. Rusland wil de vernietiging van de EU. Een Poetin-bevriende bank financiert Le Pen. Poetins partij sloot deze week een akkoord met de FPÖ in Oostenrijk. Misschien wil de boze burger dat Rutte ook met Poetin in zee gaat: samen de EU slopen. Probleem is dat de volkswoede dan wel erg duur uitpakt voor dit land. Dus kwaad kan het niet dat iemand nog de moed heeft hier voor te gaan staan. Niet alle boosheid hoeft beloond te worden.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus