Wat doet de FPÖ op bezoek bij Poetin?

Omstreden trip

Poetin oefent op Europese rechts-populisten grote aantrekkingskracht uit. De FPÖ sloot in Moskou een samenwerkingsverband.

FPÖ-leider Norbert Hofer (l) en partijvoorzitter Heinz-Christian Strache in Wenen begin december. Foto Hans Klaus Techt / AFP

Selfies in hartje Moskou, gepost op Facebook. Groepsfoto’s met leiders van Poetins partij Verenigd Rusland, van wie sommigen op de Europese sanctielijst staan. En een ondertekend ‘samenwerkingsakkoord’, over onder andere de ‘opvoeding van de nieuwe generatie in patriottisme en arbeidsvreugde’, dat uitlekte naar de Oostenrijkse media. Eén ding is helder: leiders van de extreemrechtse FPÖ deden er alles aan hun trip naar Moskou, deze week, aan de grootst mogelijke klok te hangen.

Oostenrijkse politieke partijen, die zélf tot de meest pro-Russische van Europa horen en vrijwel allemaal de sancties tegen Rusland willen opheffen, veroordeelden de trip unisono. Socialisten, conservatieven en Groenen vonden het „ongepast” en „ongevoelig” dat de FPÖ-top net na de hevige Russische bombardementen op Aleppo de banden met Poetin kwam aanhalen. Ze spraken er schande van dat de FPÖ-delegatie – waarin naast partijchef Heinz-Christian Strache ook Norbert Hofer zat, die begin december de presidentsverkiezingen verloor – een akkoord sloot met een partij die ervan wordt verdacht westerse democratieën te ondermijnen.

Wat het Oostenrijkse politieke establishment het meest irriteert, is het feit dat de FPÖ haar campagne na de verkiezingen geenszins heeft gestaakt. De partij gaat er keihard mee door, blakend van zelfvertrouwen, in het buitenland ditmaal. Het akkoord rept van economische, handels- en academische samenwerking van vijf jaar, en uitwisselingen tussen „onder meer jeugd-, vrouwen-, onderwijs-, hulp- en andere maatschappelijke organisaties”. Hofer sprak de hoop uit in Wenen binnenkort een top te organiseren tussen Poetin en de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump. Doel: vrede in Syrië bewerkstelligen. Strache heeft onlangs ook Trumps toekomstige national security adviser, Michael Flynn, ontmoet.

Roer om sinds tien jaar

De FPÖ was anti-Russisch, is opgezet door en voor ex-nazi’s, na de oorlog. Zij vergaten niet dat Duitse bataljons door Sovjets waren verpletterd. Partijleider Strache eiste begin jaren 90 de sloop van het Sovjetmonument in Wenen, dat de terugtrekking van het Rode Leger in 1956 markeert.

Sinds circa tien jaar is het roer om. De FPÖ steunde de Russische inval in Georgië in 2008. De partijtop bezocht toen al leiders in Moskou en Poetins protégé Kadyrov in Tsjetsjenië. Strache stuurde in 2014 waarnemers naar de Krim, die vaststelden dat het referendum voor aansluiting bij Rusland vlekkeloos verliep. Er gaan geruchten dat Rusland FPÖ-publicaties betaalt. FPÖ’ers bezochten seminars in Rusland. Van deze warmere contacten is het akkoord met Verenigd Rusland van deze week de culminatie.

Vladimir Poetin is een idool voor Europees extreem-rechts. Hij wil terug naar de tijd van het Weense Congres, toen soevereine landen (ook Rusland) Europa in invloedssferen hadden opgedeeld. Hij verdedigt traditionele familiewaarden en een sterke kerk. Zijn partij organiseert geregeld seminars voor Amerikaanse en Europese nationalisten en populisten, zoals leden van Gouden Dageraad uit Griekenland en de Duitse nationaal-democratische partij die zeggen te geloven in Poetins uitstraling van masculiene kracht, raciale puurheid en christelijke waarden.

Nu Poetins relaties met Europese machthebbers slecht zijn, zoekt hij nieuwe allianties op het continent. De FPÖ lijkt van plan hem te helpen deze parallelle wereld te promoten.