Tata is het toneel van een ordinaire machtsstrijd

Bestuursbonje

Het is hommeles bij Tata Steel, de eigenaar van de hoogovens in IJmuiden. Woensdag is het woord aan de aandeelhouders .

Bombay House, het hoofdkantoor van Tata Group in Mumbai, India. Foto Dhiraj Singh / Bloomberg

Gedanst en gezongen wordt er niet, maar het conflict in de top van de Indiase Tata Group lijkt rijp voor een Bollywoodfilm. Woensdagmiddag staat in Mumbai een bijzondere aandeelhoudersvergadering gepland van Tata Steel. De agenda telt twee punten: het ontslag van topman Cyrus Mistry en het ontslag van commissaris Nusli Wadia, allebei gerespecteerde Indiase zakenlieden van gerespecteerde families.

‘Respect’ is ook het woord waarmee Indiërs de Tata Group omschrijven. „Wij Indiërs zijn opgevoed met het idee dat uitbuiting en corruptie, die ons al zo lang kwellen, stoppen waar Tata begint”, zei Prabhakar Singh, een voormalig topmanager van de hotelketen van Tata onlangs tegen NRC. „Tata staat bekend om zijn eerlijkheid en zijn menswaardige personeelsbeleid.”

Cyrus Mistry. Foto’s AFP, Bloomberg

Sinds eind oktober is daar weinig van te merken en rolt de bedrijfstop ruziënd over straat. De kiem ligt bij het plotselinge ontslag van topman Mistry door zijn voorganger, de 78-jarige Ratan Tata. Hij bestuurde Tata 21 jaar voordat hij in 2012 plaatsmaakte voor Mistry. Achter de schermen heeft de oude Tata nog steeds de macht, hij bestiert de holding die 30 procent van de aandelen van Tata Steel bezit.

Ratan Tata. Foto’s AFP, Bloomberg

Na weken van publiekelijk protest, accepteerde Mistry maandag onverwacht alsnog zijn ontslag. In een YouTube-video leest hij een verklaring voor zittend voor een raar groen-rood gordijn. „Een illegale coup van Ratan Tata”, noemt hij zijn ontslag. Hij belooft de strijd tegen Ratan Tata via „een groter forum dan de aandeelhoudersvergadering” te gaan voeren: de rechter.

Nusli Wadia. Foto’s AFP, Bloomberg

Dat betekent voor woensdag een stemming minder op de aandeelhoudersvergadering. Interessant is om te zien of er woensdag vanuit Tata Steel meer duidelijkheid wordt gegeven over de echte reden van het plotselinge conflict.

Er doen namelijk verschillende verklaringen de ronde. Er wordt gezegd dat Mistry niet functioneerde en dat hij het veld moest ruimen omdat onder zijn leiding Tata Steel en andere bedrijven niet goed presteerden. Mistry zelf stelt dat hij ontslagen werd omdat hij constateerde dat er niet zuiver gehandeld werd in de bedrijfstop. Wadia stelt juist dat het conflict draait over de Europese activiteiten van Tata Steel. Hij en Mistry zouden voorstander zijn geweest van het vrijwel volledig afstoten van de Engelse activiteiten.

Conglomeraat

De in 1868 opgerichte Tata Group is het belangrijkste bedrijf van India. Een conglomeraat actief in meer dan 100 landen met meer dan 100 bedrijven en 660.000 werknemers. De in Nederland bekendste poot is Tata Steel, eigenaar van de hoogovens in IJmuiden waar 9.000 mensen werken en jaarlijks 7 miljoen ton staal wordt geproduceerd. Maar Tata maakt ook zout en thee en bouwt auto’s (als eigenaar van Jaguar en Landrover). Het is actief in de IT, chemie, luchtvaart en hotelwereld. Koffie drinkt de mondaine Indiër bij Tata Starbucks [een joint venture met de koffiehuisketen].

Sinds ze de wacht is aangezegd stellen Mistry en Wadia afzonderlijk dat er een heleboel mis is met de bedrijfsvoering bij Tata. Beiden maakten gebruik van hun wettelijke recht om de aandeelhouders per brief in te lichten. En dus verschenen onlangs zware beschuldigingen aan Tata op de website van Tata.

Mistry veegde de vloer aan met Ratan Tata en openbaarde een voorbeeld van mogelijke frauduleuze betalingen bij de Tata-jointventure met vliegtuigmaatschappij Air Asia. De Indiase politie is naar die mogelijke fraude inmiddels een onderzoek gestart. Wadia beschuldigde Ratan Tata van een vorm van handel met voorkennis.

Beiden lijken dermate verbolgen dat het onwaarschijnlijk is dat het conflict na woensdag gaat liggen. Al was het maar omdat Mistry’s familie 18 procent van de aandelen van de overkoepelende Tata-holding bezit. En Mistry heeft er zin in. In zijn YouTube-video belooft hij „tot zijn laatste adem” door te gaan met het beschermen van de belangen van de Tata Group en Tata weer zo te krijgen als Jamshedji Tata het in 1868 bedoelde.