Teruglezen: Verdachte aanslag vrijgelaten - IS claimt aanslag

We sluiten het liveblog af. Dit zijn de belangrijkste gebeurtenissen van dinsdag:

  • Het dodental liep in de nacht van maandag op dinsdag op naar twaalf. 48 mensen raakten gewond, van wie 14 in het ziekenhuis nog vechten voor hun leven. 24 gewonden hebben het ziekenhuis mogen verlaten.
  • De Pakistaanse man die maandagavond op verdenking van betrokkenheid bij de aanslag werd gearresteerd, is weer vrijgelaten. De Duitse autoriteiten hadden te weinig bewijs om hem vast te houden. De dader is nog voortvluchtig. Het kunnen er ook meerdere zijn. Duitsland heeft tot nu toe weinig vrijgelaten over het onderzoek naar de dader(s), maar zegt "meerdere aanknopingspunten" te hebben.
  • Terreurgroep Islamitische Staat heeft de verantwoordelijkheid voor de aanslag opgeëist. Onduidelijk is of zij er daadwerkelijk achter zaten.
  • Door heel Europa zijn veiligheidsmaatregelen opgeschroefd rondom kerstmarkten en andersoortige evenementen de komende weken. Ook in Nederland komt "meer toezicht" en worden betonnen blokken geplaatst bij onder andere kerstmarkten.
  • Zes doden zijn inmiddels geïdentificeerd: dat waren allen Duitse staatsburgers. Of ook niet-Duitsers zijn omgekomen, is onbekend. Onder de doen waren geen kinderen, wel "jonge mensen", aldus de Duitse autoriteiten.

Woede over Wilders na tweet bebloede Merkel, PVV-leider verdedigt zich.

Een kleine rel dinsdag in Nederland. PVV-voorman Geert Wilders tweette eerder op de dag een foto van een bebloede Merkel, met de suggestie dat de Duitse bondskanselier 'bloed aan haar handen heeft'. In een andere tweet:

"Merkel, Rutte en alle andere laffe regeringsleiders hebben met hun opengrenzenpolitiek de asieltsunami en islamterreur binnengelaten."

pic.twitter.com/drbYbGGxg8

— Geert Wilders (@geertwilderspvv) December 20, 2016

Politici reageerden verbolgen op Wilders' bericht. Alexander Pechtold (D66), ook op Twitter: "Ranzige poging politiek gewin te halen over de rug van slachtoffers van een laffe terreurdaad."

Wilders zelf? Die verdedigde zijn tweet. "Ik vind dat je politici verantwoordelijk moet maken voor hun daden", zei de politicus tegenover NRC. Lees meer over de tweet en Wilders reactie daarop in het stuk van redacteur Enzo van Steenbergen:

Woede over Wilders na tweet bebloede Merkel

Kaarsjes en bloemen bij de getroffen kerstmarkt

Mensen steken kaarsjes aan en leggen bloemen neer bij de kerstmarkt aan de Berlijnse Breitscheidplatz. Door een vrachtwagen die de markt opreed, kwamen daar maandag twaalf mensen om het leven.Foto Reuters

 

Amsterdam Toren in kleuren van Duitsland

Niet alleen de Brandenburger Tor in Berlijn kleurt dinsdagavond zwart rood geel, ook op de Amsterdam Toren is de Duitse vlag geprojecteerd:

De @Adam_Toren is verlicht in de kleuren van de vlag van #Duitsland. #Berlin #BerlinAttack pic.twitter.com/UW2kT93zHA

— Gemeente Amsterdam (@AmsterdamNL) December 20, 2016

Breitscheidplatz ook woensdag dicht

De Breidscheidplatz blijft ook woensdag gesloten voor publiek. De Duitse recherche is nog steeds bezig met onderzoek op de plek van de getroffen kerstmarkt, schijft de politie van Berlijn op Twitter. "We vragen om uw begrip."

#Infotweet: Der #Breitscheidplatz bleibt auch morgen für die Tatortarbeit unseres #LKA weiträumig abgesperrt. Wir bitten um Verständnis.

— PolizeiBerlinEinsatz (@PolizeiBerlin_E) December 20, 2016

Duitse autoriteiten onderzoeken 'verschillende aanknopingspunten'

Hoewel IS de aanslag heeft geclaimd, is nog altijd onduidelijk wie precies de truck bestuurde die door de mensenmenigte ploegde op de Berlijnse kerstmarkt. Is er één dader geweest? Waren het er meerdere? De verdachte die maandagavond gearresteerd werd, is dinsdag wegens gebrek aan bewijs weer vrijgelaten.

Volgens Reuters zei de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière dinsdagavond dat de onderzoekers "verschillende aanknopingspunten" aan het bekijken zijn. De Mazière: "Niemand zal rusten totdat de dader of daders zijn gepakt."

'Meer doden kan niet uitgesloten worden'

Tegenover televisiezender ZDF heeft de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Thomas De Mazière gezegd dat het niet uitgesloten kan worden dat het dodental - nu twaalf - verder oploopt. In het ziekenhuis liggen volgens hem op dit moment veertien zwaargewonden die voor hun leven aan het vechten zijn.

Geen kinderen onder de slachtoffers

Geen kinderen zijn om het leven gekomen bij de aanslag in Berlijn maandagavond. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Thomas De Mazière zei dinsdag tegenover Reuters dat verder nog onbekend is hoeveel niet-Duitsers zich onder de doden bevinden. Wel is zeker dat zes Duitsers bij de aanslag het leven lieten.

Een Israëlische toerist is vermist, meldt de Berlijnse krant Tagesspiegel. Het gaat om de vrouw van een Israëlische man die bij de aanslag maandagavond gewond raakte.

Bij de soortgelijke aanslag in de Franse stad Nice deze zomer, waarbij een vrachtwagen op een feestvierende menigte inreed, waren zeker 10 van de 84 dodelijke slachtoffers kind.

Islamitische Staat claimt aanslag Berlijn

Terreurbeweging Islamitische Staat (IS) heeft via het eigen persbureau Amaq de aanslag in Berlijn geclaimd, meldt Reuters. Of dat betekent dat IS er daadwerkelijk achter zit, is onzeker. De terreurgroep doet vaker soortgelijke claims. Die blijken achteraf meer dan eens vals.

NRC-redacteur Carolien Roelants schreef eerder:

"(...) Iedereen kan de telefoon of laptop pakken en een aanslag claimen na de daad. Met zijn onthoofdings- en massa-executievideo’s heeft IS terroriseren tot een gruwelijke kunst verheven. Maar terreurgroepen jagen niet alleen angst aan door te doden maar ook door te dreigen. Ze willen naamsbekendheid."

Lees verder: Een aanslag claimen is makkelijker dan hem plegen

Minuut stilte bij voetbalwedstrijden Bundesliga

Voorafgaand aan de vier voetbalwedstrijden die dinsdagavond in de Bundesliga gepland staan wordt een minuut stilte in acht genomen. Ook spelen de voetballers met een zwarte rouwband om de arm, maakte de Duitse voetbalbond DFL dinsdag bekend.

Reinhard Rauball, voorzitter van de bond:

"Met deze gebaren willen we verbondenheid met de slachtoffers uitdrukken, maar ook met de andere burgers van onze hoofdstad."

Wie was de Poolse bijrijder?

Over de Poolse bijrijder - wiens levenloze lichaam in de truckcabine werd aangetroffen - is steeds meer bekend. Zo weten we inmiddels zijn naam, dat hij 37 jaar oud was en dat hij door een schotwond om het leven kwam.

NRC-redacteuren Roeland Termote en Wilmer Heck schreven een profiel van Urban. Daarin wordt een tragisch beeld geschetst: na een week onderweg te zijn geweest, kon Urban maandag niet wachten naar zijn vrouw en kind in Polen terug te keren. Het was zijn laatste rit voor Kerst. Maar toen ging in Berlijn iets fataal mis.

Lees hier: Wie was de Poolse bijrijder?

Ariel Zurawski laat de laatste foto zien die is genomen van zijn neef Lukasz Urban. Foto AP

 

Brandenburger Tor kleurt zwart geel rood

De monumentale Berlijnse poort Brandenburger Tor kleurt dinsdagavond zwart geel rood, de kleuren van de Duitse vlag. Ook de roodwitte vlag met beer van Berlijn wordt tijdelijk geprojecteerd op het iconische bouwwerk:

Nadat de Brandenburger Tor dit jaar al kleurde in de kleuren van o.a. de Belgische en Franse vlag, is vanavond #Duitsland aan de beurt... pic.twitter.com/xW5j0ay32o

— Ken Stash (@KenStash) December 20, 2016

Das #BrandenburgerTor erstrahlt in den Landesfarben von #Berlin #Breitscheidplatz #BerlinAttack pic.twitter.com/p9ewrMGRaO

— Dominik Mai (@dominikmai) December 20, 2016

Berlijnse Bisschop spreekt

De Berlijnse bisschop Markus Droege heeft gesproken tijdens de herdenkingsdienst in de Gedächtniskirche, die gelegen is aan het plein waar de aanslag maandagavond plaatsvond. De kerk werd gebombardeerd tijdens de Tweede Wereldoorlog, en staat symbool voor de vernietiging die oorlog teweegbrengt. Refererend naar de symbolische waarde van het religieuze bouwwerk, sprak Droege:

"Berlijn leeft met deze wond, die gecreëerd is door geweld en oorlog. Deze kerk is een gedenkteken - het laat ons zien wat er gebeurt wanneer mensen zich overgeven aan haat, wanneer ze het pad van geweld tot aan het eind volgen."

Twee keer vals alarm in Keulen

De Duitse stad Keulen is in korte tijd twee keer opgeschrikt door een vals alarm. Een dag na de bloedige aanslag in Berlijn reed een vrachtwagen op de kerstmarkt tegen een kraam. Maar, aldus Duitse media dinsdag, het was een ongeluk, geen aanslag. Twee bezoekers van de markt raakten wel gewond toen delen van de kraam op hen terecht kwamen.

Ook het station van Keulen is even ontruimd geweest, nadat een bommelding was binnengekomen, meldt AFP. Op het station werd niks gevonden.

Verdachte aanslag Berlijn vrijgelaten

Reuters meldt dat de man die maandag na de aanslag was opgepakt weer vrijgekomen is. Het Duitse federaal parket zou niet genoeg bewijs hebben de man in kwestie - een Pakistaan - vast te houden.

De verdachte werd ingerekend nadat een ooggetuige, die intussen met de politie aan de lijn hing, hem twee kilometer te voet achtervolgde. Door het handelen van de ooggetuige kon de Pakistaan worden gearresteerd.

De echte dader, of daders, is dus nog op vrije voet.

Merkel en ambtsgenoten bij de herdenkingsdienst

(R-L) Daniela Schadt, haar partner de Duitse president Joachim Gauck, bondskanselier Angela Merkel, voorzitter van het Duitse lagerhuis Norbert Lammert, voorzitter van Berlijnse parlement Ralf Wieland en gouverneur van deelstaat Rijnland-Palts Malu Dreyer. Foto AFP

 

Obama belde Merkel

De Amerikaanse president Barack Obama belde maandagavond na de aanslag de Duitse bondskanselier Angela Merkel om zijn medeleven te betuigen. Volgens persbureau AP bood Obama tijdens dat gesprek andermaal de hulp van de Verenigde Staten aan.

Verder benadrukte de president van de Verenigde Staten dat "niemand onze vastberadenheid, noch die van onze Duitse vrienden aan het wankelen kan brengen om terrorisme in al zijn vormen te verslaan". Obama sprak waardering uit voor Merkels standvastige leiderschap.

Herdenkingsdienst in Gedächtniskirche

In de Gedächtniskirche aan de Berlijnse Breitscheidplatz is een herdenkingsdienst begonnen. De kerk ligt aan het plein waar maandagavond de vrachtwagen opreed en twaalf mensen doodde. Duizenden belangstellenden hebben zich buiten de kerk verzameld ten einde hun medeleven te betuigen aan de slachtoffers van de terreurdaad.

Onder anderen bondskanselier Angela Merkel, leden van haar kabinet en bondspresident Joachim Gauck zijn in de kerk aanwezig. Ook vertegenwoordigers van de brandweer en politie wonen de herdenking bij.

Op de site van de Duitse krantBild kun je de herdenking volgen:

Naam bijrijder bekend, neergestoken en -geschoten

De Duitse autoriteiten hebben de naam van de Poolse bijrijder bekendgemaakt die in de truckcabine was gevonden. Het gaat om de 37-jarige Lukasz Urban. Urban - die niet de vrachtwagen bestuurde - was doodgeschoten en had meerdere steekwonden.

Ariel Zurawski, de eigenaar van het Poolse vrachtwagenbedrijf waartoe de truck behoorde, wist het slachtoffer te identificeren aan de hand van foto's van de Duitse politie. Urban was zijn neef. "Het was duidelijk dat hij voor zijn leven heeft gevochten", zei de eigenaar van het vrachtwagenbedrijf volgens AP tegen Poolse media.

"Zijn gezicht zat onder het bloed en was opgezwollen. De politie vertelde me dat hij schotwonden had. Terwijl hij ook in zijn borst gestoken was, is hij doodgeschoten."

Laatste contact

Het laatste contact dat Zurawski met zijn neef had was omstreeks twee uur maandagmiddag. Rond kwart voor vier waren er ongewone schommelingen waar te nemen aan de truck via het GPS-systeem - "alsof er iemand achter het stuur zat die leerde de vrachtwagen te besturen". Daarna bewoog de truck niet meer tot even na half acht, waarna de vrachtwagen de weg inzette richting de kerstmarkt en daar iets na achten een ravage aanrichtte.

Urban laat een vrouw en een zoon achter.

'Zes doden geïdentificeerd, 24 gewonden uit ziekenhuis'

Van de elf doden die vielen bij de aanslag op de Berlijnse kerstmarkt, zijn er inmiddels zes geïdentificeerd. Televisiezender n-tv meldt dat - op basis van het hoofd van de Duitse recherchedienst – deze zes hoogstwaarschijnlijk Duitse staatsburgers waren. De twaalfde dode was de Poolse bijrijder die in de cabine van de truck is gevonden.

Ook bericht n-tv dat het aantal gewonden 45 is, van wie 30 ernstig. 24 zouden het ziekenhuis alweer hebben verlaten.

Duitsland voert beveiliging kerstmarkten op

"Wat we ook mogen leren over de achtergrond en de motieven van de daders, we moeten ze niet onze vrijheid weg laten halen", zei de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Mazière dinsdag in een verklaring. Met uitzondering van hoofdstad Berlijn gingen kerstmarkten in Duitsland dinsdag dan ook weer gewoon open.

Wel kondigde De Mazière extra veiligheidsmaatregelen aan voor kerstmarkten en soortgelijke evenementen door het hele land. Op veel locaties was al enige beveiliging aanwezig, maar wordt deze nu opnieuw bekeken en gewogen. Onder meer het neerzetten van betonnen barrières wordt op veel plaatsen overwogen. Bij de Striezelmarkt in Dresden - een van de Duitslands oudste markten - zijn inmiddels dit soort blokkades opgeworpen.

Niet alleen in Duitsland, maar ook in Nederland, België, Frankrijk en Italië worden extra maatregelen genomen om evenementen als kerstmarkten beter te beschermen na de aanslag in Berlijn.

Politieagenten patrouilleren op de kerstmarkt in het Fransae Nice.
Foto Eric Gaillard/Reuters
Een agent bij een draaimolen op de kerstmarkt in Frankfurt, Duitsland.
Foto Michael Probst/AP
Agenten met semi-automatische geweren op de kerstmarkt in Boedapest, Hongarije.
Foto Janos Marjaj/AP
Een agent op een kerstmarkt in de Franse hoofdstad Parijs.
Foto Benoit Tessier/Reuters
Een politiebusje bij de ingang van een kerstmarkt in Dresden, Duitsland.
Foto Arno Burgi/AFP
De kerstmarkt in Marseille, Frankrijk, is afgeschermd met betonblokken.
Foto Boris Horvat/AP
Gewapende soldaten lopen rond in Strasbourg, Frankrijk.
Foto Jean-Francois Badias/AP
Agenten lopen langs een kerstposter in Nice, Frankrijk.
Foto Eric Gaillard/Reuters
Betonblokken worden geplaatst om de kerstmarkt in Erfurt, Duitsland af te schermen.
Foto Jens Meyer/AP

Bij de Striezelmarkt in Dresden worden betonnen blokken neergezet. Foto AFP.

 

NCTV: meer beveiliging bij evenementen Nederland

De beveiliging van grote evenementen in Nederland rond Kerst en Oud en Nieuw wordt opgeschroefd. Een woordvoerder van Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Dick Schoof zegt dat deze extra maatregelen bestaan uit onder meer wegblokkades en meer toezicht.

Verschillende gemeenten hadden soortgelijke maatregelen al voor de aanslag in Berlijn genomen, maar hebben nu opnieuw met Dick Schoof om de tafel gezeten. Daaruit is gekomen dat sommige gemeenten extra maatregelen treffen om evenementen als kerstmarkten en het Glazen Huis in Breda beter te kunnen beschermen tegen kwaadwilligen.

Schoof, in een ractie: "Wat in Berlijn is gebeurd, kan ook hier gebeuren. De kans op een aanslag is reëel, maar we hebben op dit moment geen concrete aanwijzingen. Het dreigingsniveau in Nederland blijft gelijk (4 op een schaal van 5)."

Een Franse minuut stilte

In het Franse parlement hebben regeringsleden en wetgevers een minuut stilte in acht genomen uit solidariteit met de Duitsers. Persbureau AP schrijft dat premier Bernard Cazeneuve in een speech tegenover het Franse lagerhuis zweerde de strijd tegen terrorisme met vastberadenheid door te zetten, "zonder wapenstilstand of pauze".

Foto AFP. De minuut stilte in het Franse parlement.

 

Ook kerstceremonie paus extra beveiligd

In Italië zal de kerstceremonie van de paus extra worden beveiligd. Dat is de uitkomst van een overleg tussen minister van Binnenlandse Zaken Marco Minniti en de hoofden van politie en inlichtingendiensten. Volgens de Italianen is het Vaticaan, het symbool van het christendom, een logisch doelwit voor terreurorganisaties.

Eerder vandaag riep paus Franciscus degenen met goede wil op te vechten tegen de "terroristische dwaasheid". De paus heeft een condoleancetelegram verstuurd naar de aartsbisschop in Berlijn.

'Die Hauptstadt weint'

Bondskanselier Angela Merkel, minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière, minister van Buitenlandse Zaken Franz-Walter Steinmeier en de Berlijnse burgemeester Michael Müller zijn dinsdag op de plaats van de aanslag om de slachtoffers te herdenken. "Die Hauptstadt weint", kopt de Suddeutsche Zeitung boven een fotoserie over het bezoek van de vier politici: de hoofdstad huilt.

Merkel legt bloemen bij de plaats van de aanslag.

Merkel legt bloemen bij de plaats van de aanslag. Foto: Hannibal Hanschke / Reuters

 

Burgemeester Müller, samen met Merkel en De Maizière bij de herdenking.

Burgemeester Müller, samen met Merkel en De Maizière bij de herdenking. Foto: Hannibal Hanschke / Reuters

 

Duitse politie herdenkt slachtoffers

De Berlijnse politie staat dinsdag stil bij de slachtoffers van de aanslag:

Twitter avatar PolizeiBerlin_E PolizeiBerlinEinsatz We are together to observe a minute's silence. With deep sadness we think of all victims at #Breitscheidplatz.
Twitter avatar PolizeiBerlin_E PolizeiBerlinEinsatz Wir stehen zusammen in tiefer #Trauer um die getöteten Menschen am #Breitscheidplatz.
#Schweigeminute https://t.co/uvUjmOliUU

Federale politie: nieuwe aanslagen te verwachten

Het hoofd van de Duitse federale politie (het Bundeskriminalamt, of BKA) stelt dat er na een aanslag zoals die van maandag nieuwe aanslagen te verwachten zijn.

Er zijn inmiddels zes Duitse slachtoffers geïdentificeerd.

Kerstmarkt Museumplein extra beveiligd

Als gevolg van de aanslag zal de kerstmarkt op het Amsterdamse Museumplein extra worden beveiligd met betonblokken. Dat heeft de organisator van de kerstmarkt Pim Pronk gezegd tegen Het Parool. De maatregelen zijn genomen in overleg met de gemeente en politie.

"Ik ben helemaal niet bang en verwacht niet dat er in Amsterdam iets gaat gebeuren, dus dit is preventief. Net als dat ik ook niet bang ben voor brand, maar ik hang wel brandblussers op", zo zegt Pronk tegen de Amsterdamse krant.

De kerstmarkt met schaatsbaan trekt dagelijks een paar duizend bezoekers.

Duitse hoofdaanklager: aanslag was terreurdaad, mogelijk meerdere daders

Volgens de Duitse hoofdaanklager bestaat het sterke vermoeden dat de aanslag van maandag er een was met een "terreurachtergrond". Hij zei verder dat er "mogelijk meerdere daders" achter de aanslag zitten en dat de reeds gearresteerde man "mogelijk niet de dader" is. Het is ook nog niet bekend of de dader werd geinstrueeerd van buitenaf. De aanslag is nog niet geclaimd.

De aanklager liet verder weten dat dertig mensen ernstig gewond zijn.

Extra beveiliging Duits voetbal

De Duitse voetbalbond DFB gaat extra veiligheidsmaatregelen nemen rondom wedstrijden in de Bundesliga, zo tekent persbureau DPA op uit de mond van Hendrik Grosse Lefert van de DFB:

"Daarbij denken we aan meer controles en een grotere inzet van de politie. We moeten in alle gevallen waakzaam zijn."

Dinsdag en woensdag worden negen duels in de Bundesliga afgewerkt. Hertha BSC uit Berlijn speelt woensdag een thuiswedstrijd tegen SV Darmstadt. Ook staat woensdag de topper tussen Bayern München en RB Leipzig op het programma. Ondanks de angst die in Duitsland heerst, benadrukte Grosse Lefert dat de voetbalstadions in het land "de veiligste ter wereld zijn".

Meerdere spelers betuigden via Twitter hun medeleven met de slachtoffers, zoals Bayern-speler en Duits international Jerome Boateng:

President Gauck: aanval op onze manier van leven

De Duitse president Joachim Gauck sprak in een persconferentie zojuist van een terreurdaad. Eerder noemde minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière de gebeurtenis van maandag nog "een aanslag". Gauck noemt de terreurdaad een "aanval op ons allemaal, op onze manier van leven". Hij betuigt zijn medeleven met de slachtoffers en nabestaanden en stelt dat de regering op de juiste manier zal optreden:

Twitter avatar hrinfo hr-iNFO "Die Bürger können darauf vertrauen, dass der Staat entschlossen handelt, um Sicherheit zu gewährleisten." #Gauck #berlinattack

"Burgers kunnen erop vertrouwen dat de regering vastbesloten is om de veiligheid te waarborgen."

Volgens Gauck wordt de samenhang van het Duitse volk "alleen maar sterker, en niet zwakker als we worden aangevallen".

Twitter avatar hrinfo hr-iNFO "Unser Zusammenhalt wird nicht schwächer, er wird stärker wenn wir angegriffen werden." Bundespräsident #Gauck #berlinattack

Brandenburger Tor in Duitse kleuren bij herdenking

In Berlijn is men na de eerste schok van de aanslag begonnen met het opruimen van de ravage bij de kerstmarkt. Dinsdag zal ook bondskanselier Merkel de rampplek bezoeken. Om 18:00 uur vanavond is er een herdenking bij de Gedächtniskirche. In de avond zal de Brandenburger Tor in de kleuren van de Duitse vlag oplichten.

Bekijk ook de In beeld-serie: Berlijn rouwt en ruimt op

Nieuwjaarsviering Berlijn gaat door, strengere beveiliging

De festiviteiten rond de jaarwisseling in Berlijn krijgen strengere beveiliging - maar gaan wel door. Volgens de hoofdcommissaris van de Berlijnse politie worden er de komende dagen "aanzienlijke" veiligheidsmaatregelen genomen, waaronder wegblokkades.

Eerder liet Klaus Bouillon, voorzitter van de raad van binnenlandministers van alle deelstaten, al weten dat er op alle Duitse kerstmarkten gepatrouilleerd wordt door agenten met grote wapens.

Zusterpartij Merkel wil strenger asielbeleid

Het CSU - de Beierse zusterpartij van Merkels regeringspartij CDU - heeft opgeroepen tot de invoering van een strengere immigratiepolitiek. CSU-leider Horst Seehofer zei dat de Duitse regering een koerswijziging verplicht was "aan de slachtoffers, de betrokkenen en de hele bevolking."

Politiechef: niet duidelijk of gearresteerde man dader is

Volgens de chef van de Berlijnse politie is het niet duidelijk of de gearresteerde man achter het stuur zat van de vrachtwagen, zo meldt Der Spiegel. De man had namelijk geen kruitsporen op zijn lichaam, terwijl de Poolse bijrijder die in de truck werd gevonden, werd doodgeschoten.

"Unsicher, ob er wirklich der Fahrer war!“ Berliner Polizeipräsident Kandt äußert Zweifel am festgenommenen Verdächtigen. #Breitscheidplatz. pic.twitter.com/xAFQlt7VVD

— tagesschau (@tagesschau) 20 december 2016

Eerder bevestigde de politie dat de gearresteerde man alle betrokkenheid bij de aanslag ontkent:

Twitter avatar PolizeiBerlin_E PolizeiBerlinEinsatz Der festgenommene Tatverdächtige streitet derzeit die Tat am #Breitscheidplatz ab. Wir sind daher besonders wachsam. Seien Sie es bitte auch

De politie is bijzonder waakzaam en vraagt mensen dat ook te zijn.

Ook Wilders wijst naar politici

Net als Nigel Farage wijst ook Geert Wilders naar politici, zo laat hij via Twitter weten:

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders Merkel, Rutte en alle andere laffe regeringsleiders hebben met hun opengrenzenpolitiek de asieltsunami en islamterreur binnengelaten.

Volgens Wilders heeft Merkel bloed aan haar handen, zo liet hij via een veelbesproken afbeelding op Twitter zien:

Het is niet de eerste keer dat Wilders de foto, die ook regelmatig rondgaat op anti-immigratietwitteraccounts en blogs, deelt. Op 25 juli plaatste hij hetzelfde plaatje, een dag nadat een Syrische vluchteling zichzelf opblies bij een wijnbar in Ansbach. Daarbij viel één dode en raakten vijftien mensen gewond.

'Gearresteerde Pakistaan is niet de dader'

De gearresteerde man van Pakistaanse komaf is niet de dader, zo melden bronnen binnen de Berlijnse politie volgens Die Welt.

De echte dader zou nog steeds in het bezit zijn van een wapen en kan nog meer schade aanrichten, zo zegt de Berlijnse politie volgens de krant. De man die kort na de aanslagen werd gearresteerd, ontkende iets met de aanslag van doen te hebben.

De Maizière: geen twijfel meer, het was een aanslag

De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière heeft zojuist tijdens een persconferentie laten weten dat er geen twijfel meer bestaat over de aard van het incident van maandag: het was een aanslag.

Twitter avatar hrinfo hr-iNFO de Maizière: "Kein Zweifel mehr, dass es sich um einen Anschlag gehandelt hat. Ein brutales Attentat." #Breitscheidsplatz #Berlin

Ook stelde De Maizière dat de dader waarschijnlijk een Pakistaan is die op 31 december 2015 Duitsland is binnengekomen. Zijn asielaanvraag was niet afgerond:

Twitter avatar hrinfo hr-iNFO de Maizière: Tatverdächtiger stammt aus Pakistan. Am 31.12.2015 eingereist. Sein Asylverfahren ist nicht entschieden. #Breitscheidsplatz

Ook noemde hij het voorlopige aantal van twaalf dodelijke slachtoffers. Nog maar enkele slachtoffers zijn geïdentificeerd. Daarnaast raakten 48 mensen gewond. Achttien daarvan zijn er ernstig aan toe:

Twitter avatar hrinfo hr-iNFO de Maizière: 12 Tote, 48 Verletzte, davon 18 schwer. Beifahrer erschossen. #Breitscheidsplatz

Farage: aanslag gevolg van beleid Merkel

De voormalig partijleider van de UK Independence Party en aanjager van het Brexit-referendum Nigel Farage wijst daags na de terreuractie met de vinger naar Merkel. Farage liet zich in het verleden vaker kritisch uit op het vluchtelingenbeleid van de bondskanselier, dat volgens hem veel te ruimhartig is. Een aanslag is dan ook "geen verrassing", zo reageert hij via Twitter:

Twitter avatar Nigel_Farage Nigel Farage Terrible news from Berlin but no surprise. Events like these will be the Merkel legacy.

Brandon Cox, de man van de vermoorde Britse politica Jo Cox, stelt dat Farage zich met het vingerwijzen "op gevaarlijk terrein" bevindt. Brandon Cox voerde actief campagne voor een 'nee' tegen de Brexit:

Twitter avatar MrBrendanCox Brendan Cox @Nigel_Farage blaming politicians for the actions of extremists? That's a slippery slope Nigel

'Aanslag stelt Duitse samenleving als geheel op de proef'

De aanslag in Berlijn stelt de Duitse samenleving als geheel op de proef, zo schrijft NRC-correspondent in Berlijn Juurd Eijsvoogel. Anders dan in Frankrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk is Duitsland "in de recente geschiedenis zo’n grote aanslag van de radicale islam bespaard gebleven". Het is de vraag hoe leiders in het land ervoor gaan zorgen dat burgers het vertrouwen in de politiek niet verliezen, aldus Eijsvoogel:

Lees ook: Merkel wacht zware test na aanslag

Vragenstuk: wat is er precies gebeurd?

Dinsdag beschrijft buitenlandredacteur Marc Leijendekker in een vragenstuk in NRC wat er zich maandagavond heeft afgespeeld in Berlijn. Wat opviel: de autoriteiten waren zeer terughoudend met het woord 'aanslag'.

Lees het vragenstuk: Acht vragen over de aanslag in Berlijn

'Verdachte ontkent betrokkenheid'

De 23-jarige man die verdacht wordt van het plegen van de aanslag in Berlijn, heeft alle betrokkenheid ontkend. Dat meldt het Duitse persbureau DPA.

De verdachte werd na de aanslag opgepakt, nadat een ooggetuige hem twee kilometer te voet had achtervolgd.

Lange rij in Gedächtniskirche voor condoleanceregister

In de Gedächtniskirche, vlak naast de plek van de aanslag, is dinsdag een condoleanceregister geopend. Volgens aanwezigen is er een lange rij aanwezig om te tekenen en respect te betuigen aan de slachtoffers.

Twitter avatar NaomiConrad Naomi Conrad Inside #berlin's memorial church, people, politicians file in to sign condolences book. #Breitscheidsplatz https://t.co/Qdv2lWBZP3

'Verdachte had tijdelijke verblijfsvergunning'

Verdachte Naved B. zou sinds juni een tijdelijke verblijfsvergunning in Duitsland hebben gehad, zodat hij zijn asielprocedure kon afwachten. Dat meldt Die Welt op basis van een eerste politierapport waarin het inzicht heeft.

Hoewel de Duitse autoriteiten uitgaan van een terreurdaad, is er nog geen terroristische organisatie geweest die de aanslag heeft opgeëist.

Tijdlijn: deze aanslagen vonden dit jaar plaats in Duitsland

De aanslag in Berlijn op maandagavond is met tot nu toe twaalf doden de meest dodelijke in Duitsland dit jaar. Het is echter niet de eerste aanslag: in totaal sloegen terroristen in 2016 vijf keer toe in het land, voornamelijk in de zogenoemde Blutwoche in juli. In de timeline een overzicht van alle incidenten met bewezen terroristische motieven.

Deelstaatminister: Duitsland is in oorlog

De minister van Binnenlandse Zaken van deelstaat Saarland heeft op de regionale radio van Saarland, dat aan de grens met Frankrijk ligt, gezegd dat Duitsland zich in oorlog bevindt. Klaus Bouillon, ook voorzitter van de raad van binnenlandministers van alle deelstaten:

“We moeten constateren dat we ons in staat van oorlog bevinden, hoewel sommigen die altijd alleen maar het goede zien, dat niet inzien.”

Bouillon kondigde verder scherpere veiligheidsmaatregelen aan. "Waar het nodig is zullen we zwaarbewapend aantreden. Met lange wapens, korte wapens en machinegeweren."

Merkel: we moeten uitgaan van terroristische aanslag

Ook de Duitse regering gaat uit van een terreuraanslag, zo zei Angela Merkel op een persconferentie. "Veel over deze aanslag is nog onduidelijk. Maar zoals het er nu uitziet moeten we uitgaan van een terroristische aanslag." In haar persconferentie sprak Merkel van een vreselijke daad, "die opgelost zal worden, en zo hard zal worden gestraft als de wet dat toestaat."

Hoewel ze niet uitgebreid inging op de identiteit van de verdachte, sprak ze kort over de mogelijkheid dat de aanslag door een vluchteling gepleegd zou kunnen zijn.

"Het zou voor ons allen moeilijk te verteren zijn, als blijkt dat de aanslagpleger iemand is geweest die in Duitsland bescherming heeft gekregen als vluchteling."

Merkel stond verder stil bij de slachtoffers van de aanslag, en liet weten dinsdag de plaats van de aanslag te zullen bezoeken. Daarnaast sprak de bondskanselier haar steun uit aan hulpverleners en de politie, die ter plekke eerste hulp boden aan slachtoffers en omstanders.

Livestream: persconferentie Angela Merkel

Kijk hieronder live mee met de persconferentie van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, die om 11:00 begint.

Burger hielp politie verdachte te pakken

Die Welt bericht over hoe de politie de verdachte van de aanslag op de kerstmarkt aan kon houden. Om 20.07 uur kwamen bij de politie de eerste meldingen binnen van de aanslag. Ooggetuigen konden vertellen dat er talloze gewonden en waarschijnlijk ook doden waren. Ook wisten ze te melden dat de bestuurder van de vrachtwagen te voet probeerde te ontkomen. Hij rende richting Tiergarten, het grote stadspark ten noorden van de Breitscheidplatz, waar de kerstmarkt plaatsvond.

Een ooggetuige hield het daar niet bij en besloot met de telefoon aan zijn oor achter de verdachte aan te rennen. Op gepaste afstand, om zelf niet in gevaar te komen. De politie bleef continu op de hoogte van de locatie van de verdachte. Na twee kilometer kon de politie hem bij het Siegessäule-monument aanhouden. “De moed van deze burger kan ons allemaal moed geven,” zegt de politie in een reactie.

Duitse autoriteiten bevestigen identiteit verdachte

Bronnen bij de Duitse veiligheidsdiensten hebben bevestigd dat de 23-jarige Naved B. de hoofdverdachte is van de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn. Dat meldt het Duitse persbureau DPA. Eerder ging de naam van de Pakistaan al de rond in Duitse media. Hij zou in februari via de Balkanroute Duitsland zijn binnengekomen.

Twitter avatar dpa_intl dpa international German security officials have named the alleged attacker at Berlin's #Breitscheidplatz Christmas market as 23-year-old Naved B.

Veiligheidsmaatregelen aangescherpt om aanslagen

Duitse massa-bijeenkomsten en kerstmarkten worden na de aanslag van maandagavond beter beveiligd - maar blijven wel doorgaan. Dat meldt het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken op Twitter. De kerstmarkten in Berlijn blijven wel gesloten, uit respect voor de slachtoffers.

Twitter avatar BMI_Bund BMI Die Weihnachtsmärkte in #Berlin sollen heute aus Rücksichtnahme auf die Opfer geschlossen bleiben. Weitere Infos: https://t.co/iAIYPxvvDJ

Naast Duitsland nemen ook Noorwegen, Denemarken en Engeland maatregelen om kerstmarkten beter te beveiligen. Ook in Nederland worden sinds de aanslag in Berlijn op een aantal plekken extra voorzorgsmaatregelen genomen. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid zei tegen persbureau ANP dat hij al eerder bij gemeenten om extra aandacht had gevraagd voor veiligheidsmaatregelen bij kerstmarkten.

"Bij grote evenementen worden zo nodig inrijbeperkende maatregelen genomen", aldus een woordvoerder.

Duitse vlaggen halfstok

Dinsdag gaan in Duitsland alle vlaggen halfstok, uit respect voor de slachtoffers. Ook bij de Duitse ambassades is dit het geval.

Poolse bijrijder zou zijn doodgeschoten

De Poolse bijrijder die in de truck werd gevonden, zou zijn doodgeschoten. Dat meldt de Brandenburgse minister van Binnenlandse Zaken Karl-Heinz Schröter volgens het Duitse blad Focus Online. De Pool wordt gezien als slachtoffer en niet als dader.

Federale recherche: upload je filmpjes

Het onderzoek naar de aanslag wordt overgedragen aan de Duitse federale recherchedienst BKA. Dinsdagochtend vroeg riep de dienst getuigen al op om hun video's van het moment van de aanslag te uploaden.

Twitter avatar bka Bundeskriminalamt Bild- und Videohinweise zum Ereignis #Breitscheidplatz können auf dem #BKA Hinweisportal hochgeladen werden:… https://t.co/OHVNhgnKzS

Volgens het lokale ministerie van Gezondheidszorg liggen er nog 29 gewonden in het ziekenhuis, van wie enkelen zwaar gewond zijn en het mogelijk niet gaan halen. De Duitse bondskanselier Merkel geeft om 11:00 uur een persconferentie.

'Politie bestormt hangar luchthaven Tempelhof'

In de vroege dinsdagochtend hebben Duitse commando's een inval gedaan in een vluchtelingenopvang op de voormalige luchthaven Tempelhof, zo melden Duitse media. Op deze locatie - de grootste opvangplek in Berlijn - zou de vermoedelijke aanslagpleger ingeschreven hebben gestaan. De verdachte, volgens Duitse media de 23-jarige Pakistaan Naved B., was volgens bronnen bij Reuters een bekende van de politie. Het zou gaan om kleine vergrijpen.

Beveiliging Glazen Huis opgeschaald

Naar aanleiding van de aanslag in Berlijn heeft de gemeente Breda besloten de veiligheidsmaatregelen rond het Glazen Huis uit te breiden. Dat meldt Omroep Brabant. Met extra hekken moet voorkomen worden dat vrachtwagens en auto’s in de buurt kunnen komen van de Grote Markt.

De beveiliging van het Glazen Huis is al strenger dan in voorgaande jaren, zo werd vorige week bekend. Bij toegangswegen naar de Grote Markt zijn auto’s neergezet, juist om een aanslag zoals in Nice en Berlijn te voorkomen.

Door de extra maatregelen moeten leveranciers van ondernemingen aan de Grote Markt extra moeite doen om winkels en cafés te bevoorraden. Dat moet nu met steekkarren gebeuren. De Bredase Burgemeester Paul Depla tegen Omroep Brabant:

"We begrijpen dat deze maatregel voor enige extra overlast kan zorgen. We vragen hiervoor begrip. Veiligheid heeft namelijk onze hoogste prioriteit.”

'Aanslagpleger kwam via Balkanroute Duitsland binnen'

In Duitse media gaat de naam rond van de vermoedelijke dader. Volgens de krant Die Welt zou het gaan om ene Naved B., een 23-jarige man van Pakistaanse afkomst. Hij zou in februari dit jaar via de zogenoemde Balkanroute Duitsland binnen zijn gekomen, zo meldt persbureau DPA. Het identificeren van de dader zou niet makkelijk verlopen, omdat de man verschillende namen heeft gebruikt.

Zo openen de Duitse kranten

Op de voorpagina's van Duitse kranten wordt met ontzetting geschreven over de aanslag. Daarbij komt het beeld van de vrachtwagen op het plein voor de Gedächtniskirche telkens terug.

Bild:

Frankfurter Allgemeine Zeitung:

Twitter avatar GillesKLEIN Gilles Klein Marché de Noel à Berlin (Une Frankfurter Allgemeine) #Breitscheidplatz https://t.co/XfZK4MscUg


Berliner Morgenpost

Twitter avatar myreadit read.it Die Berliner Morgenpost nach dem Anschlag. Gratis lesen: https://t.co/MP7OO2Td04 #Breitscheidplatz #Berlin #Zib2 https://t.co/wrm8H38rty

Hamburger Morgenpost

Twitter avatar GillesKLEIN Gilles Klein Berlin (Une Hamburger Morgenpost, Allemagne) https://t.co/z9ILouvmAl

Niet elke editie van de Rheinische Morgenpost kon het nieuws over de aanslag meenemen. Een lezer richt zich rechtstreeks tot de krant met de vraag of er geen "andere belangrijke dingen" zijn gebeurd maandagavond.

Twitter avatar AHimmelrath (((A. Himmelrath))) Ernsthaft, @rponline ? Da war nichts anderes Wichtiges gestern? https://t.co/wAKpMHHIex

We openen het liveblog

Rond 20:00 uur maandagavond reed een vrachtwagen met zo'n 65 km/uur op een kerstmarkt bij de Gedächtniskirche in Berlijn op de winkelende menigte in. Hierbij zijn zeker twaalf doden en 48 gewonden gevallen. De politie gaat uit van een aanslag, zo werd dinsdagochtend medegedeeld. Later op de dag volgt een persconferentie van de Berlijnse politie.

Dit is wat we tot nu toe weten:

  • In de vrachtwagen werd een dode man met de Poolse nationaliteit aangetroffen. De truck was in Polen gehuurd.
  • De waarschijnlijke chauffeur vluchtte en is kort daarna aangehouden. Volgens Duitse media gaat het om een Pakistaanse of Afghaanse vluchteling.
  • Er zijn geen Nederlanders onder de slachtoffers, zo liet minister Koenders van Buitenlandse Zaken maandagavond weten.
  • Dinsdag worden er condoleances en gebeden voor de slachtoffers gehouden in kerken door heel Duitsland. Er wordt een condoleanceregister geopend bij de Gedächtniskirche.
Lees het liveblog terug: : Truck rijdt in op mensenmenigte bij kerstmarkt Berlijn