Column

Kent u die verkiezing met één kandidaat?

Het is wel een afgang. Vakbond FNV organiseert een verkiezing voor een nieuwe voorzitter. Alle bijna 1,1 miljoen leden mogen stemmen. Maar nog voordat de strijd is losgebarsten zijn alle kandidaten afgewezen. Behalve één. De kandidaat van het algemeen bestuur van de FNV zelf. Han Busker.

De toetsingscommissie, die beoordeelt of de kandidaat past in het gepubliceerde profiel van de voorzitter, had alle anderen die zich hadden aangemeld afgewezen. De reacties van de versmade kandidaten in NRC waren begrijpelijk. De een zei: de FNV zocht iemand die zonder inwerken direct aan de slag kon. Een ander: de FNV zoekt iemand die totaal gericht is op de Haagse politiek.

Als dat de praktische invulling is van het profiel, dan heeft de FNV verkeerde verwachtingen gewekt. Dan had het algemeen bestuur beter de ‘ouderwetse’ coöptatie kunnen kiezen: een kandidaat zoeken die voldoende steun heeft en hem/haar benoemen. Applaus. Nu klinkt het wel democratisch, maar als enige kandidaat ontbeert Han Busker straks wat elke gekozene het meeste nodig heeft: een mandaat van zijn leden.

Waar is een vakbondsman als Herman Bode (1925-2007) als je ’m nodig hebt? Bode doorliep de rangen en klom op tot vicevoorzitter van de FNV. Hij leidde een demonstratie tegen het regeringsbeleid, in dit geval het kabinet-Van Agt, maart 1980. De manifestatie was noodgedwongen in de RAI in Amsterdam gehouden. Niet in het centrum. De politie had een optocht ontraden vanwege krakersrellen enkele dagen eerder. Herman Bode pikte het niet: „Willen we naar de Dam, dan gáán we naar de Dam.” En ze gingen. Nu had iemand moeten zeggen: willen we een verkiezing, dan hóúden we een verkiezing. Met twee of drie kandidaten. Beloofd is beloofd.

De verkiezing is nog kolderieker omdat de FNV-leden en de rest van Nederland op 15 maart bij de Tweede Kamerverkiezingen op een reeks van ex-FNV’ers kunnen stemmen. Lilian Marijnissen (SP). Cem Lacin (SP). Corrie van Brenk (50Plus). Gijs van Dijk (PvdA). Dennis Wiersma (VVD). Ze hadden de Lijst FNV kunnen stichten.

Onder de zittende Kamerleden heb je ook een ex-FNV-vleugel: Paul Ulenbelt (SP), Linda Voortman (GroenLinks) en John Kerstens (PvdA). Mei Li Vos (PvdA) was medeoprichter van Alternatief Voor Vakbond. Michel Rog (CDA) was voorzitter van CNV Onderwijsbond en Jesse Klaver (GroenLinks) van CNV Jongeren.

De toestroom van vakbondsbestuurders naar het Binnenhof is verrassend, maar ook een oude traditie. Elke volkspartij had vroeger zijn eigen ‘vakbondsvleugel’.

Het verrassende is dat een politieke loopbaan nu kennelijk meer ruimte biedt om idealen of belangen te behartigen dan, om maar iets te noemen… een race om het voorzitterschap van de FNV. SP-Kamerlid in spe Lilian Marijnissen zei vorige week in Nieuwsuur dat de politiek de kaders vaststelt van de samenleving en dat ze daaraan wilde deelnemen.

Dat is begrijpelijk, maar ook wat kortzichtig. In de Kamer vinden de deelnemers het primaat van de politiek vanzelfsprekend. Buiten de Kamer is dat niet zo. Bij een versnipperde uitslag op 15 maart en een kabinetsformatie die vier of vijf partijen moet binden tot een coalitie kun je uittekenen wat er gebeurt. Politici zoeken steun van een sociaal akkoord met werkgevers en vakbeweging om lastige dossiers (arbeidsmarkt, pensioenen, energie) op te lossen.

Ziet u het voor zich? De deuren van het overleg zwaaien open. Wie staat daar? Han Busker.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.