Iedereen kan een cyborg worden

Kunstmatige zintuigen Het Britse bedrijf Cyborg Nest verkoopt een apparaat dat mensen een extra zintuig geeft. „We willen de menselijke ervaring vergroten.”

Het eerste product van bedrijf Cyborg Nest: een apparaat waarmee dragers het noorden kunnen voelen Foto Fabio Vázquez Higueras

Vertel eens, hoe bevalt uw nieuwe zintuig? Volgens het Britse bedrijf Cyborg Nest klinkt die vraag in de nabije toekomst helemaal niet zo vreemd. Met behulp van technologie verbeteren mensen straks niet alleen een hun gezichtsvermogen of gehoor, ze zullen ook hun lichaam ‘upgraden’ met niet-menselijke zintuigen als echolocatie (met echo’s de omgeving in kaart brengen) of magnetoceptie (het waarnemen van magnetische velden).

Het gebruik van kunstmatige zintuigen bleef tot nu toe beperkt tot hobbyisten en de medische wereld. Maar als het aan Cyborg Nest ligt, worden deze apparaatjes in de toekomst net zo gebruikelijk als de mobiele telefoon. Het vorig jaar opgerichte bedrijf lanceerde woensdag in Londen het eerste commercieel verkrijgbare, geavanceerde kunstmatige zintuig: de North Sense. Het gadget maakt de drager, zo adverteert Cyborg Nest, bewust van het magnetisch veld van de aarde en verbetert op die manier het oriëntatievermogen. Zo kan iedereen een cyborg worden: deels mens, deels machine.

Liviu Babitz met de North Sense. Foto: Cyborg Nest

Geen aan/uit-knop

De North Sense is een aan de huid verankerd apparaatje van zo’n twee-bij-twee centimeter dat vibreert als de drager richting het noorden staat. Het wordt vastgezet met twee piercings onder de huid. Dat maakt het technisch gezien een ‘exo-zintuig’, vertelt Cyborg Nest-oprichter Liviu Babitz: een zintuig dat niet in, maar buiten het lichaam zit.

Babitz en mede-oprichter Scott Cohen zijn de eerste gebruikers van de North Sense. Ze hebben hem beiden op hun borstkas laten zetten, maar hij kan in principe aan elk lichaamsdeel worden vastgemaakt. Een maand geleden lieten de oprichters de piercings zetten, woensdag was het moment om het apparaatje vast te klikken. De forse piercings moeten eerst helen voordat de North Sense aan de huid kan worden verankerd.

„Dáár!” roept Cohen terwijl hij naar een hoek van de kamer wijst. „Daar is het noorden!” Even later maakt hij de bovenste knopen van zijn blouse los om het apparaat aan de klikkende camera’s te laten zien.

Dat de North Sense aan het lichaam vastzit, en dus niet als een horloge of fitnessbandje makkelijk valt te verwijderen, is een essentieel onderdeel van het gadget, vertelt Babitz. „Anders zou het geen zintuig zijn. Gereedschap, zoals een kompas, vertelt je waar het noorden is, maar een zintuig is een constante waarneming. Er zit ook geen aan/uit-knop op je gehoor.” Met moeite valt de North Sense wel los te koppelen. Dat is nodig, omdat bijvoorbeeld op het vliegveld gevraagd kan worden om het apparaat af te doen.

Het zal nog maanden duren voordat de eerste gebruikers ervaren of en hoe de North Sense hun oriëntatievermogen verandert. De verwachting is dat dragers na een tijd het getril op hun borst niet meer bewust waarnemen, maar wel een verhoogd bewustzijn hebben van hun positie in de ruimte. „Pas dan is de North Sense een echt zintuig geworden”, zegt Babitz. „Binnenkomende signalen worden dan zonder dat je er bewust van bent verwerkt door de hersenen.”

Uit eerdere experimenten blijkt dat de hersenen na verloop van tijd vaak aan kunstmatige zintuigen wennen. Aan de Universiteit van Sussex loopt bijvoorbeeld een langdurig experiment met op het hoofd gedragen camera’s die kleuren in geluid omzetten. Heldere objecten krijgen hoge tonen, donkere lage. Het opmerkelijke is dat bij de blinde proefpersonen de geluiden door de visuele cortex worden verwerkt. Je zou dus kunnen zeggen dat zij kunnen ‘zien’ door naar kleuren te luisteren.

Biohackers

Cyborg Nest is de eerste serieuze commerciële onderneming die is ontstaan uit de beweging van ‘biohackers’, hobbyisten die knutselen aan het menselijk lichaam. Volgens een conservatieve schatting lopen er zo’n tienduizend biohackers rond met een chip in hun hand, waarmee ze elektronische deuren kunnen openen of hun smartphone ontgrendelen. Andere exotische biohacks zijn aangepaste gehoorapparaten die de gebruiker wifi-signalen of weerinformatie laten horen, en geïmplanteerde chips die biomedische informatie van de drager doorsturen naar een smartphone.

De twee andere oprichters van Cyborg Nest, Neil Harbisson en Moon Ribas, zijn beroemdheden in de wereld van de biohackers. Harbisson is geboren met een genetische afwijking waardoor hij alleen grijstinten kan zien. Maar dankzij een op zijn hoofd vastgemaakte antenne kan hij nu kleuren ‘horen’. Een camera aan de antenne registreert het dominante lichtspectrum, dat door een chip in de achterkant van zijn schedel wordt vertaald in trillingen. Harbissons binnenoor neemt deze waar als tonen. Harbisson hoort niet alleen de kleuren die wij ‘normale’ mensen waarnemen, maar ook infrarood en ultraviolet.

Kunstenaar Ribas heeft een apparaat in haar elleboog geïmplanteerd dat gaat trillen als ergens op aarde een aardbeving plaatsvindt. Op basis van haar ervaringen maakt ze dansvoorstellingen.

Lees ook NRC’s interview met Harbisson: Dit is Neil. Hij is een cyborg

Mainstream

Dat klinkt exotisch, maar extra zintuigen moeten mainstream worden. Althans, dat is het streven van Cyborg Nest. Het bedrijf is van plan een breed palet aan implantaten op de markt te brengen. De oprichters speculeren over apparaten die je bewustmaken van luchtvervuiling, of een sensor in het achterhoofd die gaat trillen als iemand achter je staat.

„Het is niet ons doel om iedereen in robots te veranderen”, aldus Cohen op de persconferentie. „We willen de menselijke ervaring vergroten.”

De menselijke evolutie gaat hem te traag, vertelt hij. „Die heeft ons opgezadeld met beperkte zintuigen. Onze hersenen registreren een klein gedeelte van de realiteit; er gebeurt zoveel meer om ons heen. Er is ultraviolet licht, straling, ultrasone geluiden. Die informatie wil ik ook tot mij nemen. Dus help ik de natuur een handje.”