FNV doet aangifte tegen IKEA-transporteurs wegens uitbuiting

Volgens de vakbond is er onder meer sprake van fraude met rij- en rusttijden en ernstige uitbuiting van chauffeurs.

Actievoerders van FNV informeren klanten van de IKEA Haarlem in 2014 over de slechte werkomstandigheden voor de chauffeurs van de winkelketen. Foto Remko de Waal/ ANP

De FNV doet maandag aangifte tegen Nederlandse en Europese transportbedrijven die voor IKEA werken. De vakbond beschuldigt de bedrijven van fraude met rij- en rusttijden, ernstige uitbuiting van chauffeurs en illegale inzet van buitenlandse truckers. Het gaat om ECS in Zeebrugge en Venlo, Samskip Van Dieren in Genemuiden en Rotterdam, Brinkman Trans-Holland in Emmen, hun buitenlandse vestigingen en onderaannemers.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft afgelopen zaterdag een inval gedaan bij Brinkman, bevestigt bedrijfsleider Michael Brinkman aan de telefoon. De inspectie verdenkt het bedrijf van „schijnconstructies” met goedkope buitenlandse chauffeurs. „Op papier” heeft het bedrijf vestigingen in bijvoorbeeld Polen en Moldavië, maar „het beeld bestaat” dat de bedrijven worden aangestuurd vanuit Nederland, zegt de inspectie.

Brinkman ontkent dat er sprake is van misstanden en gaat aangifte doen tegen de FNV wegens smaad en laster, zegt hij. Volgens hem heeft het bedrijf geen buitenlandse vestigingen.

„We werken wel met tientallen charterbedrijven in bijvoorbeeld Bulgarije, Spanje, Duitsland en Nederland. Maar die subondernemers staan op afstand, daarmee hebben we geen verbintenis.”

Ik noem dit geen schijnconstructies meer, maar sociaal-economische criminaliteit”, zegt Edwin Atema van de FNV. Bij internationaal onderzoek naar de IKEA-transporteurs zegt de FNV een reeks misstanden te hebben aangetroffen: structurele fraude en uitbuiting, zoals vervalste loondocumenten, ontduiking van belastingen en sociale premies en „onmenselijke levensomstandigheden” waarin chauffeurs langs de weg leven.

Volgens de FNV profiteert IKEA van de sterke onderlinge concurrentie tussen de transportbedrijven. De transporteurs zouden overgaan tot malafide praktijken, om met zeer scherpe tarieven opdrachten binnen te kunnen slepen. Atema:

„Wij zeggen: IKEA heeft als opdrachtgever de verantwoordelijkheid om te zorgen voor eerlijk transport.”

ECS in Venlo heeft in augustus een dwangsom van 1.000 euro per overtreding tot maximaal een ton opgelegd gekregen, blijkt uit een inspectierapport. Tijdens inspectie vorig jaar bleek dat ECS „vrijwel dagelijks” goedkopere, buitenlandse chauffeurs binnen Nederland inzet. In 2013 en 2014 constateerde de inspectie ook dat ECS de zogenoemde ‘cabotageregels’ overtreedt. Buitenlandse vervoerders mogen maximaal drie transporten binnen Nederland rijden en moeten dan de grens over.
Bestuursvoorzitter Pieter Balcaen van ECS zegt aan de telefoon dat zijn bedrijf de conclusies van de inspectie „netjes heeft kunnen weerleggen” binnen een besloten procedure, maar wil dit verder niet toelichten. Hij zegt dat ECS wil voldoen aan alle regelgeving, maar dat de regels verschillen van land tot land. „We willen een gelijk Europees speelveld”, zegt hij.

Ook Samskip Van Dieren is in mei door de inspectie gewaarschuwd voor strafrechtelijke maatregelen bij illegale inzet van buitenlandse chauffeurs. De onderneming in Genemuiden heeft in juni van de inspectie een boete gekregen. Tijdens een inspectie in 2015 bleek dat de regels voor rij- en rusttijden werden overschreden en dat het bedrijf hiervan „geen deugdelijke administratie” had.

In een schriftelijke reactie zegt Samskip maandag dat het ging om een boete van circa 18.000 euro „voor een kleine administratieve tekortkoming” aan een Nederlandse vrachtwagen. Verder zou het bedrijf dit jaar geen waarschuwingen of boetes hebben gekregen. Volgens Samskip is er geen sprake van misstanden en schijnconstructies.

Een woordvoerder van de inspectie van het ministerie van het Sociale Zaken bevestigt dat de aangifte van de FNV maandagmiddag in ontvangst wordt genomen.

„We moeten bekijken of het valt onder het bestuursrecht of het strafrecht, maar we nemen dit soort signalen van de FNV heel serieus.”

IKEA verwijst in een schriftelijke reactie naar de eigen gedragscode. Het Zweedse concern zegt te hechten aan „veilige werkomstandigheden” en een „goed personeelsbeleid” voor eigen medewerkers en die van leveranciers en onderaannemers.

„IKEA let scherp op prijzen en is vanwege de grote volumes doorgaans ook in staat aantrekkelijke prijsafspraken te maken. Maar we bestrijden dat dit in de transportsector een prijsdruk in de hand zou werken die automatisch leidt tot ‘malafide praktijken’, zoals de FNV die omschrijft.”